Andrej Łukanow - Polski Serwis Naukowy

Andrej Karłow Łukanow (bułg. Андрей Карлов Луканов, ur. 26 września 1938 w Moskwie, ZSRR), zm. 2 października 1996 w Sofii) – bułgarski polityk i ekonomista, ostatni premier Bułgarii w okresie rządów komunistycznych.

Urodził się w Moskwie, w rodzinie bułgarskich komunistów. Jego matka pochodziła z rodziny żydowskiej. Kiedy komuniści objęli władze w Bułgarii, rodzina Łukanowa powróciła do kraju. W latach 1956-1961 jego ojciec, Karlo sprawował funkcję ministra spraw zagranicznych.

Andrej w 1963 ukończył studia z zakresu stosunków międzynarodowych w Moskiewskim Państwowym Instytucie Stosunków Międzynarodowych. W 1966 wstąpił do partii komunistycznej i rozpoczął karierę w dyplomacji. Znalazł się w składzie delegacji bułgarskich, działających przy RWPG i przy ONZ. W 1972 objął stanowisko wiceministra handlu wewnętrznego. Piętnaście lat później stanął na czele resortu handlu zagranicznego. Podał się do dymisji w 1989 i wziął udział w obaleniu Todora Żiwkowa. W lutym 1990 stanął na czele rządu i zajmował to stanowisko do grudnia 1990, kiedy to w obliczu narastającego kryzysu społeczno-gospodarczego podał się do dymisji. W tym czasie był członkiem władz Bułgarskiej Partii Socjalistycznej

Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций /Organizacyja Objedinionnych Nacyj/, arab. الأمم المتحدة /al-Umam al-Muttahida/, chiń. 联合国 /Lianheguo/), ONZ – uniwersalna organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.

W lipcu 1992 został pozbawiony immunitetu i aresztowany pod zarzutem nadużyć i współodpowiedzialności za błędy w polityce gospodarczej, popełnione w latach 80. Ostatecznie zarzuty przeciwko niemu oddalono i w grudniu 1992 opuścił więzienie. Pozostał aktywnym komentatorem bułgarskiej sceny politycznej, krytykując także członków własnej partii, którzy w jego mniemaniu uosabiali tendencje stalinowskie. Od 1994 zasiadał we władzach bułgarsko-rosyjskiej spółki Topenergy.

Bułgarska Partia Komunistyczna (bułg. Българска комунистическа партия, BPK) - bułgarska partia polityczna, która sprawowała władzę totalitarną w Bułgarskiej Republice Ludowej (1946-1990). BPK została założona w 1919 na bazie lewicowego odłamu Bułgarskiej Robotniczej Partii Socjaldemokratycznej, który tworzyli tzw. wąscy socjaliści (bułg. тесни социалисти). Od marca tego samego roku partia należała do Międzynarodówki Komunistycznej. Najważniejszą rolę w zarządzaniu BPK pełniło Biuro Polityczne (wybierane przez Komitet Centralny partii podczas plenum) i Sekretariat. 3 kwietnia 1990, podczas nadzwyczajnego kongresu (zjazdu) członków partii, BPK przemianowała się na Bułgarską Partię Socjalistyczną (BPS) i pod tą nazwą pozostaje do dziś jednym z najsilniejszych ugrupowań na bułgarskiej scenie politycznej.

Bułgarska Partia Socjalistyczna (bułg. Българска социалистическа партия, BSP) - lewicowa partia polityczna w Bułgarii, utworzona w 1990 roku i będąca spadkobierczynią Bułgarskiej Partii Komunistycznej. BSP należy do Międzynarodówki Socjalistycznej. Podczas wyborów parlamentarnych w 2001 roku BSP wchodziła w skład Koalicji na rzecz Bułgarii, która zdobyła sobie 48 miejsc w 240-miejscowym parlamencie bułgarskim.

W 1996 został zamordowany przed swoim domem. Zamachowiec postrzelił go w głowę i w pierś, po czym uciekł i nigdy nie został ujęty. Motywy zabójstwa pozostały nieznane. Za udział w zorganizowaniu zabójstwa Łukanowa był sądzony przedsiębiorca budowlany Angel Wasiliew, ale zarzutów nie potwierdzono.

W życiu prywatnym był żonaty (żona Lilija Gierasimowa), miał córkę i syna.

Bibliografia

Aнгел Цураков: Енциклопедия правителствата на България. Sofia: Петър Берон, 2005. ISBN 954-402-058-6. (bułg.)