Andrzej Andegaweński (ur. 30 listopada 1327, zm. 18/19 września 1345) – książę Kalabrii, czwarty syn Karola Roberta, króla Węgier i Elżbiety Łokietkówny.

W roku 1334 został zaręczony z swoją kuzynką Joanną, córką nieżyjącego już wtedy Karola, księcia Kalabrii. Małżeństwo zaaranżował dziad Joanny, król Neapolu, Robert I Mądry. Chciał tym samym zapobiec objęciu tronu przez wrogich mu krewnych, jak też zadowolić ewentualne roszczenia węgierskich Andegawenów do władzy nad półwyspem, do której zgodnie z zasadą primogenitury mieli większe prawa. Po ślubie w roku 1342 uczynił Andrzeja księciem Kalabrii, który to tytuł zwyczajowo należał się następcy tronu, a także oficjalnie ogłosił młodą parę dziedzicami korony.

Jednakże w chwili śmierci króla okazało się, że Andrzej nie cieszy się poparciem wśród ludu i możnych Neapolu; także Joanna nie miała zamiaru dzielić się władzą. Dzięki poparciu papieża Klemensa VI Joanna została koronowana jako jedyny władca. Andrzej zaczął obawiać się o własne życie, w listach do matki pisał, że zamierza uciec z Neapolu. Elżbieta udała się do Italii, wyekspediowała też poselstwo do Awinionu, do Klemensa VI, próbując bogatymi darami nakłonić go do wymuszenia koronacji Andrzeja (królestwo Neapolu było uważane za papieskie lenno). Osiągnęła swój cel i papież 19 stycznia 1344 roku wyraził zgodę na koronację księcia Kalabrii. Sądząc, że udało jej się zapewnić synowi bezpieczeństwo, powróciła na Węgry.

Kilku możnych postanowiło za wszelką cenę nie dopuścić do ewentualnej koronacji Andrzeja, w tym celu zawiązali spisek mający na celu zgładzenie księcia. Mimo podejrzeń, nigdy nie udowodniono udziału w nim królowej Joanny. Do zamachu doszło w czasie polowania w Awersie, Andrzej został zaatakowany w nocy z 18 na 19 września roku 1345, po krótkiej walce uduszonego sznurem księcia wyrzucono przez okno.

Dla wielu udział w spisku Joanny był oczywisty, wśród nich znajdował się brat zamordowanego Ludwik Wielki, król Węgier. Najechał on królestwo Neapolu w roku 1348, udało mu się zająć jego stolicę, po czym rozpoczął represje skierowane przeciwko członkom spisku; wśród skazanych na śmierć znajdował się między innymi Karol z Durazzo. Ludwik musiał jednak opuścić Neapol, do którego powróciła Joanna; następna wyprawa z roku 1350 przyniosła jedynie uznanie dziedzictwa węgierskiej linii Andegawenów w wypadku bezpotomnej śmierci Joanny.

Andrzej z małżeństwa z Joanną miał jednego pogrobowego syna, Karola Martela (25 grudnia 1345–10 maja 1348), który zmarł młodo na Węgrzech. Joanna po śmierci Andrzeja jeszcze trzykrotnie wyszła za mąż.

Bibliografia