Andrzej Kłopotowski - kapitan marynarki

Ten artykuł dotyczy kapitana marynarki (1917-2004). Zapoznaj się również z: pływaka (1935-2011).

Andrzej Kłopotowski (ur. 8 września 1917 w Warszawie, zm. 13 września 2004 w Gdyni) – polski kapitan marynarki, w stanie spoczynku awansowany na komandora. Był morskim oficerem pokładowym niszczycieli i okrętów podwodnych. W czasie II wojny światowej dosłużył stanowiska dowódcy okrętu na ORP „Dzik” w ramach Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Po wojnie pozostał na emigracji do 1990. Kawaler Orderu Wojennego Virtuti Militari i Orderu Odrodzenia Polski.

Akademia Morska w Gdyni – uczelnia kształcąca wysoko kwalifikowane kadry na potrzeby gospodarki morskiej, a w szczególności przyszłych oficerów marynarki handlowej - specjalistów w zakresie nawigacji i eksploatacji statków, eksploatacji siłowni okrętowych, elektroniki i elektrotechniki okrętowej, również eksploatacji portów i logistyki, eksploatacji lądowych systemów technicznych i remontów, specjalistów ds. gospodarki morskiej oraz kadr menadżerskich dla przedsiębiorstw lądowego zaplecza gospodarki morskiej.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Służba wojskowa

Andrzej Marian Kłopotowski urodził się 8 września 1917 roku na Kaukazie. Po zakończeniu I wojny światowej przybył wraz z rodziną do odrodzonej Polski. W 1935 roku ukończył Gimnazjum im. Stefana Żeromskiego w Warszawie i 15 listopada został przyjęty na Wydział Morski Szkoły Podchorążych Marynarki Wojennej w Toruniu. Podczas nauki odbył rejs szkolny na szkunerze ORP „Iskra” w rejon Azorów i Morza Śródziemnego (20 maja – 23 września 1936 roku). Szkołę ukończył z lokatą 18/22 i 15 października 1938 roku otrzymał promocję oficerską oraz stopień podporucznika marynarki. Następnie odbył kurs aplikacyjny dla podporuczników marynarki w Kadrze Floty, a 15 grudnia rozpoczął służbę jako oficer nawigacyjny okrętu szkolnego ORP „Wilia”. Od 3 lutego 1939 roku był dowódcą plutonu w Morskim Dywizjonie Lotniczym w Pucku.

Przegląd Morski - polski miesięcznik o tematyce wojskowej, ukazujący się w latach 1928-1939 z inicjatywy komendanta Szkoły Podchorążych Marynarki Wojennej w Toruniu kmdra dypl. Stefana Frankowskiego. Obecnie redaktorem naczelnym jest kmdr ppor. Mariusz Konarski, a miesięcznik jest wydawany przez Redakcję Wojskową.

Azory (Açores) – archipelag dziewięciu wysp wulkanicznych należących do Portugalii, położony ok. 1500 km od wybrzeży Półwyspu Iberyjskiego. Na przestrzeni 650 km rozciągają się trzy główne grupy wysp (grupa zachodnia: Flores i Corvo, grupa centralna: Faial, Pico, São Jorge, Graciosa i Terceira, grupa wschodnia: São Miguel i Santa Maria). Zróżnicowana rzeźba terenu ze stromymi, skalistymi wybrzeżami i jeziorami kraterowymi to świadectwo wulkanicznego pochodzenia wysp. Archipelag jest nadal obszarem aktywnym sejsmicznie.

8 maja 1939 roku wyznaczono go II oficerem broni podwodnej ORP „Błyskawica” w dywizjonie niszczycieli w Gdyni. W dniach 30 sierpnia – 1 września tego roku na pokładzie „Błyskawicy” brał udział w realizacji Planu „Peking”, czyli ewakuacji trzech niszczycieli do Wielkiej Brytanii przed rozpoczęciem kampanii wrześniowej. Po przybyciu do Leith koło Edynburga „Błyskawica” rozpoczęła służbę patrolową wokół Wysp Brytyjskich. 9 września okręt wykonał jako pierwszy w II wojnie światowej atak na U-Boota. Na początku 1940 roku ppor. mar. Andrzej Kłopotowski podpisał wraz z zastępcą dowódcy okrętu kpt. mar. Tadeuszem Gorazdowskim i innymi oficerami meldunek na pełniącego obowiązki dowódcę ORP „Błyskawica” kmdra ppor. Jerzego Umeckiego za nieudolne dowodzenie, w konsekwencji czego zarówno kmdr Umecki jak i kpt. Gorazdowski zostali zdjęci z okrętu. Od 23 kwietnia do 10 maja „Błyskawica” prowadziła skuteczny ostrzał pozycji niemieckich koło Narwiku, natomiast pod koniec maja brała udział w ewakuacji wojsk z Dunkierki, ratując uszkodzony brytyjski niszczyciel HMS „Greyhound” i załogę francuskiego niszczyciela „Sirocco”.

Tankowiec (ang. tank – zbiornik, cysterna; port. tanque – staw, zbiornik), prawidłowa (zalecana) polska nazwa: zbiornikowiec – statek-cysterna, przeznaczony do transportowania materiałów płynnych. Zbiornikowce należą do największych statków handlowych. W przeciwieństwie do innych frachtowców nie posiadają ładowni, a zbiorniki ładunkowe – załadunek/wyładunek odbywa się za pośrednictwem systemu rurociągów i pomp.

Morze Egejskie (gr. Aigaion Pelagos, łac. Mare Aegeum) – morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, położone między Półwyspem Bałkańskim, Azją Mniejszą a wyspami Kretą, Karpathos i Rodos. Poprzez cieśninę Dardanele łączy się z Morzem Marmara i Morzem Czarnym, a przez Kanał Koryncki z Morzem Jońskim. Linia brzegowa tego morza jest doskonale rozwinięta (liczne półwyspy i zatoki), a powierzchnię wodną urozmaicają liczne wyspy (archipelagi Cykladów, Dodekanezu, Sporadów Północnych, pojedyncze wyspy: Eubea, Chios, Lemnos, Lesbos, Samotraka, Imroz i inne). Dodatkowo wyróżniono więc trzy akweny: Morze Trackie na północy, Morze Mirtejskie i Kreteńskie na południu. Morze Egejskie podzielone jest między Grecję i Turcję.

Dywizjon niszczycieli podczas realizacji Planu „Peking”. Widok z rufy ORP „Błyskawica” na OORP „Grom” i „Burza”.

W 1940 roku ppor. Kłopotowski został na własną prośbę przeniesiony na okręty podwodne. W okresie 20 października 1940 roku – 1 stycznia 1941 roku był oficerem nawigacyjnym podwodnego stawiacza min ORP „Wilk”, po czym został oficerem broni podwodnej ORP „Sokół” w pierwszej załodze. Od 19 stycznia do 3 września pełnił obowiązki zastępcy dowódcy okrętu, a 3 maja otrzymał awans na porucznika marynarki. 28 marca „Sokół” rozpoczął służbę bojową, jednak pierwszy udany atak torpedowy miał miejsce dopiero siedem miesięcy później na Morzu Tyrreńskim. 31 marca 1942 roku por. mar. Andrzej Kłopotowski został lekko ranny w wyniku nalotu. Do momentu poważnego uszkodzenia przez lotnictwo w marcu 1942 na Malcie, „Sokół” zatopił na Morzu Śródziemnym dwie włoskie jednostki pływające. W trakcie remontu okrętu w Wielkiej Brytanii por. Kłopotowskiego skierowano 24 sierpnia na kurs dowódców okrętów podwodnych. Z dniem 12 grudnia 1942 roku objął funkcję zastępcy dowódcy okrętu w pierwszej załodze ORP „Dzik”. Na pokładzie „Dzika” uczestniczył w konwojach i patrolach śródziemnomorskich, Operacji Husky oraz blokadzie Zatoki Genueńskiej, operując z Gibraltaru, Algieru, Malty i Bejrutu. W listopadzie 1943 roku dowodził okrętem w trakcie patrolu na Morzu Egejskim.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

Nawigacja – dział wiedzy zajmujący się określaniem bieżącego położenia oraz drogi do celu dla statków, pojazdów i innych przemieszczających się obiektów.

Po przebazowaniu jednostki do Plymouth w dniach 19 marca – 8 kwietnia 1944 roku zdał obowiązki. 4 maja przeniesiono go do dyspozycji komendanta Szkoły Podchorążych Marynarki Wojennej kmdra por. Wojciecha Franckiego z przeznaczeniem na wykładowcę broni podwodnej. Od 6 stycznia 1945 roku był dowódcą ORP „Dzik”. Brał udział w patrolach na wodach Skagerraku i wokół Norwegii, a także w realizacji zadań szkoleniowych. 3 maja 1945 roku awansował do stopnia kapitana marynarki. 1 sierpnia 1946 roku, będąc ostatnim dowódcą przekazał „Dzika” Anglikom. Podczas jego całego pobytu na tym okręcie w latach 1942–1946 zatopiono lub uszkodzono łącznie 18 jednostek nieprzyjaciela, jednak żadnej, gdy nim dowodził.

Frachtowiec – statek handlowy przewożący towary drogą morską, będący w dyspozycji przewoźnika, np. kontenerowiec, drobnicowiec. W twórczości fantastyczno naukowej - kosmiczny statek towarowy np. Nostromo.

Polskie Siły Zbrojne – zorganizowane formacje wojskowe, utworzone jesienią 1939 poza granicami Polski, na podstawie międzysojuszniczych umów podpisanych przez Wielką Brytanię i Francję. Polskimi Siłami Zbrojnymi dowodził Naczelny Wódz.

Okres powojenny

Grób kmdra Andrzeja Kłopotowskiego i jego żony Barbary na Cmentarzu Marynarki Wojennej

Podobnie jak większość polskich żołnierzy służących u boku aliantów, po zakończeniu II wojny światowej nie zdecydował się na powrót do Ojczyzny w obawie przed represjami stalinowskimi. Kiedy w 1947 roku ostatecznie rozwiązano Marynarkę Wojenną w ramach Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, uzyskał zezwolenie na pobyt w Wielkiej Brytanii. W latach pięćdziesiątych prowadził wraz z kpt. mar. Zbigniewem Plezią i kpt. mar. Karolem Góralczykiem firmę handlową „K.G. Food”. Następnie przeniósł się na Maltę, gdzie pełnił funkcję eksperta rządu ds. kontaktów handlowych z Polską Rzecząpospolitą Ludową. Przez cały okres życia na emigracji kpt. mar. w st. spocz. Andrzej Kłopotowski działał w Stowarzyszeniu Marynarki Wojennej, od 1957 roku będąc jego dożywotnim członkiem. W 1959 roku wybrano go wiceprezesem tej organizacji. Brał udział w światowych zjazdach Stowarzyszenia w 1975 i 1981 roku oraz w ostatnim zjeździe w 1989 roku.

Krążownik pomocniczy – klasa okrętów powstałych przez przebudowę i uzbrojenie dużych lub średnich statków cywilnych, używana głównie w okresie pierwszej i drugiej wojny światowej. Spotykanym anglojęzycznym skrótem jest AMC - Armed Merchant Cruiser.

ORP Krakowiak – polski niszczyciel eskortowy z okresu II wojny światowej, brytyjskiego typu Hunt II, wydzierżawiony przez PMW od rządu Wielkiej Brytanii.

W 1990 roku powrócił z żoną Barbarą do Polski i związał się blisko ze środowiskiem marynarskim. Początkowo mieszkał w Warszawie, a w połowie lat dziewięćdziesiątych przeniósł się do Gdyni. Awansował kolejno od komandora podporucznika do komandora. 16 maja 1996 roku prezydent Aleksander Kwaśniewski powołał kmdra Kłopotowskiego w skład Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari. Był również członkiem Zarządu Stowarzyszenia Oficerów Marynarki Wojennej Rzeczypospolitej Polskiej oraz członkiem honorowym Bractwa Okrętów Podwodnych. Zmarł 13 września 2004 roku w Gdyni. Został pochowany na Cmentarzu Marynarki Wojennej na Oksywiu.

Andrzej Kłopotowski (ur. 9 sierpnia 1935 w Warszawie, zm. 12 lutego 2011 w Karwiku koło Pisza) – polski pływak, uczestnik XVII Letnich IO w Rzymie 1960.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Odznaczenia

Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari (18 sierpnia 1944)

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (24 stycznia 2002)

Krzyż Walecznych – dwukrotnie (2 grudnia 1943, 3 marca 1944)

Krzyż za Wybitną Służbę (ang. Distinguished Service Cross, brytyjski, 28 lipca 1942 roku)

Medal Morski (z trzema okuciami, kolejno w 1940, 1941, 1942 i 1943 roku)

Medal za Narwik, właśc. Medal Uczestnictwa (nor. Deltagermedaljen, norweski, w 1945 roku)

Twórczość

Moja wojna. Wspomnienia ostatniego dowódcy ORP „Dzik”, Oficyna Wydawnicza Finna. Seria z Kotwiczką, Gdańsk 2002

Przypisy

Kolejne awanse w stanie spoczynku na stopnie wojskowe: komandora podporucznika, komandora porucznika i komandora.
W 1938 roku Szkoła Podchorążych Marynarki Wojennej została przeniesiona do Bydgoszczy.
Oprócz ORP „Błyskawica” jeszcze OORP „Burza” i „Grom”.
Wyrokiem Wojennego Sądu Morskiego z dnia 17 marca 1940 roku kmdr ppor. Jerzy Umecki został skazany na półtora miesiąca twierdzy w zawieszeniu, natomiast zarządzeniem szefa Kierownictwa Marynarki Wojennej z dnia 27 marca 1940 roku pozbawiono go możliwości zaokrętowania. Kpt. mar. Tadeusz Gorazdowski powrócił do linii, dowodząc w późniejszym czasie OF „Ouragan” oraz OORP „Błyskawica”, „Krakowiak” i „Piorun”.
Uszkodzony okręt ORP „Błyskawica” odholowała do Dover.
Przekazany Polsce przez Wielką Brytanię był okrętem podwodnym typu U (Ursula), eks HMS „Urchin”.
28 października 1941 roku ORP „Sokół” uszkodził włoski krążownik pomocniczy „Citta de Palermo”.
Były to: transportowiec SS „Balila” (2 listopada 1941 roku) i szkuner SY „Giussepina” (12 lutego 1942 roku).
ORP „Dzik” podobnie jak ORP „Sokół” był wydzierżawionym okrętem typu U. Otrzymały one później przydomek „Straszne Bliźniaki” (ang. „Terrible Twins”) w związku z zatopieniem na Morzu Śródziemnym łącznie około czterdziestu jednostek wroga.
Etatowy dowódca kpt. mar. Bolesław Romanowski miał zapalenie ucha środkowego.
Okręt przekazano następnie siłom morskim Danii i jako „Springeren” służył do 1958 roku.
Były to m.in.: włoski tankowiec MS „Carnaro” (uszkodzony 24 maja 1943 roku), włoski frachtowiec SS „Goggiam” (zatopiony 15 sierpnia 1943 roku) oraz niemiecki frachtowiec SS „Nicolaus” (zatopiony 21 września 1943 roku).
Kpt. Plezia był oficerem artylerii na niszczycielach, natomiast kpt. Góralczyk był oficerem nawigacyjnym niszczycieli i dowódcą ścigaczy. Pierwszy ukończył Szkołę Podchorążych Marynarki Wojennej z kpt. Kłopotowskim w 1938 roku, a drugi otrzymał wojenną promocję w 1939 roku.
W pogrzebie kmdra Andrzeja Kłopotowskiego uczestniczyli m.in. dowódca Marynarki Wojennej adm. floty Roman Krzyżelewski oraz kanclerz Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari gen. bryg. w st. spocz. Stanisław Nałęcz-Komornicki.

Bibliografia

Kmdr w st. spocz. Julian Czerwiński, Małgorzata Czerwińska, st. kust. dypl. dr Maria Babnis, inż. Alfons Jankowski, dr Jan Sawicki, Kadry Morskie Rzeczypospolitej. Tom II. Polska Marynarka Wojenna. Część I. Korpus oficerów 1918-1947, Wyższa Szkoła Morska w Gdyni, Gdynia 1996, ISBN 83-86703-50-4)

Kmdr w st. spocz. mgr inż. Stanisław Wielebski, Wspomnienie pośmiertne. Komandor Andrzej Kłopotowski (1917–2004), Opublikowano w „Przeglądzie Morskim”, Wyd. grudzień 2004, Nr 12/2004. Art. nr 7, Redakcja Czasopism Marynarki Wojennej, Gdynia 2004, ISSN 0137-7205