Andrzej Oporowski , Jędrzej Oporowski herbu Sulima, (zm. 1483), podkanclerzy koronny i sekretarz królewski, duchowny, administrator diecezji przemyskiej i biskup przemyski, następnie biskup kujawsko-pomorski; niedoszły biskup płocki i warmiński.

Syn Piotra Oporowskiego, wojewody łęczyckiego i zapewne Piotruszy, córki starosty ruskiego Piotra z Kniehynic i Charbinowc , brat Jana Oporowskiego, wojewody brzesko-kujawskiego i Mikołaja, kasztelana brzesko-kujawskiego.

Studia na Uniwersytecie Krakowskim rozpoczął w półroczu zimowym 1455, bakalaureat uzyskał w lutym 1458, w styczniu 1460 został promowany na magistra sztuk wyzwolonych. Studia kontynuował w Bolonii, gdzie uzyskał doktorat obojga praw w 1462. Był tam przez pewien czas rektorem nacji Ultramontanów.

Już w początkowym okresie kariery posiadał liczne beneficja kościelne. W 1460 był kanonikiem krakowskim, w 1461 wiódł spór o prebendę 11000 dziewic w Kowalu. W sierpniu 1463 był już kantorem katedry włocławskiej. W 1464 instalowany na kanonikacie gnieźnieńskim starał się o kanonikat w kapitule kolegiackiej łęczyckiej. Rok później toczył długotrwały spór o kanonikat gnieźnieński po Mikołaju z Czechla z kilkoma duchownymi, m. in. z Jakubem z Sienna, Wincentym Kiełbasą. Echa tego sporu pojawiały się w latach 1467-1469. W 1465 był kanonikiem płockim, a od 1465 scholastykiem krakowskim. W 1466 jako kantor włocławski prosił Stolicę Apostolską o archidiakonat gnieźnieński i dziekanię łęczycką, które stracił Jan Pieniążek, karnie usuniętym z archidiakonii gnieźnieńskiej za zabójstwo. Papież przychylił się do prośby, Andrzej Oporowski zobowiązał się 14 II 1466 zapłacić annatę za dziekanię łęczycką i z tą godnością został odnotowany 11 VI 1467. W czerwcu 1466 zamienił kantorię włocławską na kanonikat w tamtejszej kapitule z Janem Górskim. Był również archidiakonem kaliskim. W 1470 procesował się z Mikołajem z Księża o prepozyturę kruszwicką, którą posiadał.

Karierę polityczna rozpoczął od pracy w kancelarii królewskiej, zapewne po powrocie ze studiów w Italii. W 1464 był już sekretarzem królewskim, jako poseł królewski udał się do kapituły gnieźnieńskiej polecając wyniesienie na arcybiskupstwo Jana Gruszczyńskiego. W 1470 jako poseł królewski udał się do wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego Henryka Reffle von Richtenberg.

Po śmierci Ścibora z Gościeńczycw 1470 za poparciem Kazimierza Jagiellończyka został wybrany przez kapitułę płocką na biskupa. W skutek interwencji cesarza Fryderyka III u papieża Sykstusa IV nie został dopuszczony na biskupstwo płockiei ostatecznie diecezję objął książę mazowiecki Kazimierz. Papież bullą z 1471 dał Oporowskiemu prowizję na biskupstwo warmińskie, przenosząc ówczesnego biskupa warmińskiego Mikołaja Tungena na biskupstwo w Kamieniu Pomorskim. Tungen nie zastosował się do decyzji papieskiej ani też nie ugiął się pod groźbami króla Kazimierza Jagiellończyka, co doprowadziło do tzw. „wojny księżej”. Stany Pruskie na sejmie w Piotrkowie w marcu 1472 opowiedziały się przeciwko obsadzeniu Oporowskiego na biskupstwie warmińskim i sprzyjały Tungenowi, który opanował znaczną część Warmii. Przez ten cały czas król konsekwentnie uznawał Oporowskiego za biskupa. Sam zainteresowany w końcu 1472 udał się do Rzymu, gdzie został konsekrowany na biskupa warmińskiego. W marcu 1473 pojawił się w Polsce, ale nie mógł objąć biskupstwa pozostającego w rękach konkurenta. Ostatecznie, w 1479 biskupstwo warmińskie objął Tungen a Andrzej Oporowski pozostał przy boku króla, który przez cały ten czas zabiegał o obsadzenie Oporowskiego na biskupstwie.

Po nominacji i biskupa warmińskiego o jego kanonie włocławską, płocką i kruszwicką zabiegali różni duchowni, m.in Andrzej Róża Boryszewski. O dziekanię łęczycka prośbę do papieża skierował Jan Pieniążek. W czerwcu 1471 wszedł w spór o kanonikat poznański z Janem z Łukowa, który już miał ową prebendę. W styczniu 1472 Oporowski zrzekł się archidiakonii gnieźnieńskiej.

W następnych latach aktywnie uczestniczył w życiu politycznym. W 1476 towarzyszył królowi przy przyłączaniu ziemia sochaczewskiej do Korony, przebywał na zjeździe Stanów Pruskich w Malborku. W maju 1477 udał się do książąt saskich, w 1476 i 1477 posłował do cesarza Fryderyka, w 1479 brał udział w ślubie córki królewskiej Zofii Jagiellonki z Fryderykiem, synem Albrechta, margrabiego brandenburskiego we Frankfurcie.

W połowie 1479 uzyskał podkanclerstwo po Stanisławie Kurozwęckim, który został kanclerzem. Po raz pierwszy z na nowy urzędzie pojawił się 30 VIII 1479 i pełnił go do śmierci.

5 X 1476 na prośbe króla został mianowany porzez papieża administratorem apostolskim diecezji przemyskiej, a 1 X 1479 papież wyniósł Oporowskiego do godności biskupa przemyskiego. Po przejściu Zbigniewa Oleśnickiego na arcybiskupstwo gnieźnieńskie w końcu 1480 król wyznaczył go na biskupstwo włocławskie. Zatwierdzenie papieskie uzyskał 12 X 1481. Pochłonięty sprawami państwowymi nie zajmował się diecezją włocławską, nigdy do niej nie przybył. Do połowy 1480 przebywał w kraju, później do 1483 stale obecny był przy królu na Litwie, gdzie kierował pracami kancelarii królewskiej. Jedynie dwukrotnie przybył na krótko do Korony. W grudniu 1480 był w Toruniu, a w styczniu 1481 w starostwie kruszwickim (trzymał wraz z braćmi), skąd udał się na Litwę. W lipcu 1481 przebywał we Włocławku w bliżej nieznanej sprawie.

Zmarł w Mereczu na Litwie po 25 IV 1483, a przed 7 V 1483. Zgodnie z życzeniem został pochowany w katedrze włocławskiej, w prezbiterium przed wielkim ołtarzem. Przed śmiercią sporządził testament, który się zachował. 1000 zł węgierskich przeznaczył na wybudowanie kaplicy w katedrze włocławskiej i uposażenie altarysty ołtarza św. św. Fabiana i Sebastiana, drugie 1000 zł węgierskich przekazał królowi, pozostałe pieniądze i rzeczy rozdzielił między rodzinę, przyjaciół, służbę i ubogich. Kościołowi w Oporowie zapisał 200 grzywien na wykończenie kaplicy ora podarował mu swoją bibliotekę. Majątek odziedziczony po ojcu będący zastawem królewszczyzn, tj. zamek Kruszwicę i miasta: Kruszwica, Gębice, Skulsk z wsiami zostały podzielone między brata Jana i bratanka Andrzeja Oporowskiego, późniejszego wojewodę łęczyckiego.

Przypisy

Bibliografia: