Andrzejewo - województwo mazowieckie

Andrzejewo – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim, w gminie Andrzejewo.

Do 1954 roku siedziba gminy Warchoły. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Miejscowość jest siedzibą władz gminy Andrzejewo oraz parafii rzymskokatolickiej Wniebowzięcia NMP, należącej do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Czyżew.

Historia

Historia miejscowości

Wieś wymieniona w I połowie XIII wieku w inwentarzu dóbr biskupstwa płockiego razem z innymi wsiami kasztelanii święckiej. Pierwotnie nazwana Wronie.

Arbeitslager Treblinka, SS-Sonderkommando Treblinka, Vernichtungslager Treblinka – wymiennie stosowane nazwy kompleksu dwóch niemieckich obozów, pracy i zagłady, istniejących w latach 1941/1942-1944 w lasach nad Bugiem, wzdłuż linii kolejowej Siedlce-Małkinia, niedaleko wsi Poniatowo. Nazwa pochodzi od nazwy stacji kolejowej znajdującej się 6 km od obozu.
Nawa – składowa część kościoła położona pomiędzy prezbiterium a kruchtą, przeznaczona dla wiernych. Oprócz świątyń jednonawowych występują dwu-, trzy-, pięcio- oraz siedmionawowe.

Położona nad rzeką Brok Mały, na połączeniu szlaków z Łomży i Pułtuska na Podlasie.

3 marca lub 13 maja 1534 r., dzięki inicjatywie biskupa płockiego Andrzeja Krzyckiego, nadano przywilej Zygmunta I na prawo miejskie magdeburskie i zmianę nazwy na Andrzejów. Przyjęła się jednak nazwa Andrzejewo.

W roku 1869 w wyniku represji po powstaniu styczniowym Andrzejewo zostało pozbawione praw miejskich i stało się osadą wiejską.

Cmentarz żydowski w Andrzejewie został założony w XIX wieku. Został zniszczony przez Niemców podczas II wojny światowej. Znajduje się przy drodze do Zaręb i jest obecnie pozbawiony nagrobków. Miał powierzchnię 0,3 ha.
Skarpa, szkarpa, przypora – mur odchodzący prostopadle na zewnątrz od ściany wysokiego budynku pełniący funkcję konstrukcyjną. Oglądany z boku, rozszerza się ku dołowi schodkowo lub pochyło. Podtrzymuje ścianę i równoważy siły rozporowe od znajdujących się w środku łęku lub sklepienia. Umożliwia stosowanie dużych, wysokich okien, zajmujących dużą powierzchnię ścian, które przez to traciły swoją funkcję nośną. Stosowany także w budowlach technicznych jak ściany fortyfikacji, kanałów itp.

W XIX wieku osada w powiecie ostrowskim, gmina Warchoły, liczy około 1200 mieszkańców, w tym 580 Żydów.

W miejscowości urząd gminny szkółka elementarna. Użytki rolne o powierzchni 2139 morgów. Na obszernym rynku odbywały się dwa jarmarki na woły. Zakład stolarski wykonujący trwałe i porządne meble.

W 1921 r. w Andrzejewie mieszkało 277 Żydów, co stanowiło 28,1% ogółu mieszkańców. Mieli swoją synagogę i cmentarz. W 1942 r. zostali wywiezieni przez Niemców do Treblinki i tam zamordowani.

Wieża – w architekturze konstrukcja o wymiarach poprzecznych znacznie mniejszych od wysokości, pracująca jako wspornik utwierdzony w fundamencie, obciążony działaniem wiatru w kierunku poziomym oraz obciążeniem grawitacyjnym[1]. Wieże miały różne funkcje, szczególnie popularne były w architekturze średniowiecznej, przede wszystkim jako wieże obronne i kościelne – zarówno wolno stojące (kampanile, dzwonnice), jak i stanowiące część budynku kościoła. W średniowiecznym zamku występowała tzw. wieża ostatniej obrony (donżon).
Płock – miasto na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą, w województwie mazowieckim, powiat grodzki, siedziba powiatu płockiego; historyczna stolica Mazowsza, stolica rzymskokatolickiej diecezji płockiej (1075); siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów i mariawickiej diecezji warszawsko-płockiej, port rzeczny, rafineria ropy naftowej (1964), szkoły wyższe, teatry, muzea.

W Andrzejewie dzieciństwo spędził kardynał Stefan Wyszyński. Na miejscowym cmentarzu pochowane są jego matka i siostra.

Historia kościoła

Wnętrze kościoła

Parafia pod wezwaniem Świętych Bartłomieja i Wojciecha erygowana została około 1430 r. przez biskupa Stanisława Pawłowskiego. Ponownie uposażona została przez biskupa Pawła Giżyckiego w roku 1444.

W miejscu pierwotnego kościoła drewnianego w roku 1526 rozpoczęto prowadzoną etapami budowę obecnego, późnogotyckiego kościoła murowanego:

Stefan Wyszyński (ur. 3 sierpnia 1901 w Zuzeli, zm. 28 maja 1981 w Warszawie) – arcybiskup warszawski, gnieźnieński i prymas Polski, (zwany Prymasem Tysiąclecia), kardynał, Sługa Boży Kościoła katolickiego.
III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

1526-1534 – staraniem proboszcza Tomasza z Tarnowa murator Maciej wystawił prezbiterium z piętrową zakrystią i fundamenty korpusu nawowego

połowa wieku XVI – wymurowanie do połowy ścian magistralnych i założenie filarów międzynawowych

1569 – dobudowa lub wzmocnienie szkarp, wykończenie fasady z wielkim oknem na osi

około 1600 – nadbudowa ścian nawy głównej, wykonanie wieży, zamurowanie okna w ścianie wschodniej przy prezbiterium i w elewacji zachodniej

1605 – Konsekracja kościoła przez biskupa Wojciecha Baranowskiego

1612 – rozpoczęcie budowy kaplicy pod wezwaniem św. Anny

1632 – położenie polichromii w prezbiterium

1788-1806 – budowa chóru muzycznego i odbudowa filarów tęczowych

pierwsza połowa XIX w. – budowa drewnianej kondygnacji wieży

przełom XIX/XX w. – dobudowa kruchty oraz szkarpy przy południowo-wschodnim narożniku kaplicy

W II połowie XIX w. parafia liczyła około 4000 wiernych.

Uwaga! Do biskupa Gedki I daty mocno problematyczne. Pierwsi biskupi (do Marka włącznie) są niehistoryczni, podano ich za Janem Długoszem, który imiona te podał za niewiarygodnym źródłem opierając się na błędnej tradycji istnienia diecezji od czasów Mieszka I. Samo biskupstwo powstało zapewne za rządów Bolesława Śmiałego około 1076.
Prezbiterium (w architekturze nazywane także "chórem kapłańskim") – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa oraz służby liturgicznej (m.in. ministrantów). Zwykle jest wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balustradą lub łukiem tęczowym i wyodrębniające się wizualnie z bryły kościoła. Nazwa pochodzi od słowa prezbiter - ksiądz.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)