Angelina Jolie, właśc. Angelina Jolie Voight (ur. 4 czerwca 1975 w Los Angeles) – amerykańska aktorka, Ambasador Dobrej Woli UNHCR oraz członkini Rady Stosunków Międzynarodowych. Laureatka Oscara, trzech Złotych Globów i Nagrody Gildii Aktorów Filmowych.

Choć na srebrnym ekranie po raz pierwszy pojawiła się w 1982 roku, grając u boku swego ojca Jona Voighta w filmie Szukając wyjścia, prawdziwą karierę filmową rozpoczęła dekadę później od niskobudżetowej produkcji pt. Cyborg 2: Szklany cień (1993). Jej pierwszą znaczącą rolą była postać Kate Libby w Hakerach (1995). Następnie wystąpiła w docenionym przez krytyków filmie biograficznym George Wallace (1997) oraz w obrazie pt. Gia (1999). W roku 2000 Jolie otrzymała Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej za rolę w dramacie Przerwana lekcja muzyki (1999). Międzynarodową sławę zyskała dzięki roli bohaterki popularnej serii gier komputerowych Lary Croft w filmie Lara Croft: Tomb Raider (2001). Od tamtej pory stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych i najlepiej opłacanych aktorek Hollywood. Jej największym sukcesem komercyjnym był udział w komedii sensacyjnej Mr. & Mrs. Smith (2005), a także w filmie animowanym pt. Kung Fu Panda (2008). W 2003 roku zagrała w teledysku do piosenki Did my Time zespołu Korn.

Po dwóch nieudanych małżeństwach z Jonnym Lee Millerem i Billym Bobem Thorntonem, Jolie związała się z aktorem Bradem Pittem, z którym ma troje biologicznych dzieci (Shiloh, Knoxa i Vivienne) oraz troje adoptowanych (Maddoxa, Pax i Zaharę). Aktywnie angażuje się w działalność humanitarną na całym świecie, szczególnie w pomoc uchodźcom w ramach ONZ.

Dzieciństwo

Angelina Jolie urodziła się w Los Angeles, jest córką aktorów Marcheline Bertrand i Jona Voighta. Jej bratem jest James Haven, a rodzicami chrzestnymi Jacqueline Bisset i Maximilian Schell. Od strony ojca jest w 1/4 Słowaczką, a w 1/4 Niemką. Natomiast jej matka była Franko-Kanadyjką, podobno z domieszką krwi Irokezów, choć sam Voight temu zaprzeczał.

Jon Voight na ceremonii rozdania Oscarów w 1988

Po separacji rodziców w 1976 roku Jolie i jej brat wychowywali się z matką, która porzuciła aktorstwo i wraz z dziećmi wyprowadziła się do Palisades w stanie Nowy Jork. W dzieciństwie Jolie często oglądała filmy z udziałem swojej matki, co – jak później przyznała – zainspirowało ją do rozpoczęcia kariery aktorskiej. W wieku 11 lat wraz z rodziną ponownie zamieszkała w Los Angeles i zdecydowała zapisać się do Lee Strasberg Theatre and Film Institute, gdzie uczyła się przez dwa lata oraz wystąpiła w kilku przedstawieniach. Uczęszczała także do Beverly Hills High School, gdzie – jak sama wspominała – czuła się obco pośród dzieci z bogatych domów. W szkole często była szykanowana przez innych uczniów za anorektyczną sylwetkę, aparat na zęby i skromne ubrania. Po pierwszych nieudanych próbach podjęcia kariery modelki, wysoka dotąd samoocena przyszłej aktorki drastycznie zmalała. Zaczęła się okaleczać, co skomentowała później słowami: „Kolekcjonowałam noże i różne podobne rzeczy. Z jakiegoś powodu rytuał nacinania się i uczucie bólu było dla mnie w jakiś sposób lecznicze, może dawało mi poczucie, że żyję, uczucie pewnego rodzaju wolności”.

W wieku 14 lat zrezygnowała z lekcji gry aktorskiej i postanowiła zostać reżyserem ceremonii pogrzebowych. W tym okresie zaczęła ubierać się na czarno, przefarbowała włosy na kolor fioletowy i wychodziła ze swoim ówczesnych chłopakiem na zabawy, gdzie tańczyła mosh. Dwa lata później, gdy ich związek się rozpadł, Jolie przeprowadziła się w pobliże domu swojej matki, wróciła na studia aktorskie i ukończyła szkołę średnią, choć odnosząc się do tamtego okresu powiedziała w jednym z wywiadów, że „w głębi serca nadal jest i zawsze będzie po prostu punkowym dzieciakiem z tatuażami”.

Przez długi czas Jolie była zrażona do ojca, choć wielokrotnie próbowali się pogodzić, a także wystąpili wspólnie w filmie Lara Croft: Tomb Raider. W lipcu 2002 roku aktorka złożyła wniosek o prawną zmianę nazwiska na Angelina Jolie, porzucając dotychczasowe nazwisko Voight. Oficjalnie, zmiana nastąpiła z dniem 12 września 2002 roku. W sierpniu tego samego roku w programie Access Hollywood John Voight stwierdził, że jego córka ma „poważne problemy emocjonalne”. Jolie skomentowała to niedługo później mówiąc, że nie ma zamiaru utrzymywać dłużej kontaktów ze swoim ojcem: „Nie rozmawiam z ojcem. Nie czuję do niego nienawiści. Nie wierzę jednak, że ktoś należy do rodziny tylko ze względu na krew. Mój syn został adoptowany, a mimo to jest członkiem mojej rodziny”. Jolie nie chciała upublicznić powodów, dla których nie utrzymuje relacji z ojcem, ograniczając się do stwierdzenia, że teraz gdy adoptowała syna, nie wydaje jej się, aby kontakt z jej ojcem był dobrym pomysłem.

Początki kariery (1993-1997)

Mając 14 lat, Jolie zaczęła pracować jako modelka dla agencji Finesse Model Management, dzięki czemu pojawiła się na wybiegach w Los Angeles, Nowym Jorku i Londynie. Wkrótce potem wystąpiła w kilku teledyskach m.in. Meat Loafa („Rock and Roll Dreams Come Through”), Antonella Venditti („Alta Marea”), Lenny’ego Kravitza („Stand by My Woman”) i The Lemonheads („It’s About Time”). Gdy skończyła 16 lat wróciła do teatru, gdzie zagrała swoją pierwszą rolę. Z czasem zaczęła uczyć się gry od ojca, przyswajać jego metody obserwacji ludzi i naśladowania ich zachowań, a wzajemne relacje między nimi nie były już tak napięte.

Początkowo występowała w studenckich filmach swojego brata, który uczęszczał do USC School of Cinematic Arts. Jednak profesjonalną karierę aktorki zaczęła w 1993 roku, gdy zagrała swoją pierwszą główną rolę w niskobudżetowej produkcji pt. Cyborg 2: Szklany cień. Wcieliła się w niej w postać Caselli „Cash” Reese, androida stworzonego w celu zniszczenia głównej siedziby pewnego przedsiębiorstwa. Następnie pojawiła się w kilku niewyróżniających się filmach, by w roku 1995 zagrać w swej pierwszej hollywoodzkiej produkcji, Hakerach, na których planie poznała swojego przyszłego męża, Jonny’ego Lee Millera. Choć sam film nie odniósł sukcesu kasowego, otworzył Jolie drogę do wielkiej kariery aktorskiej.

W roku 1996 Jolie wystąpiła w komedii Love Is All There Is, swobodnej, uwspółcześnionej adaptacji dramatu Romeo i Julia, w której wcieliła się w rolę Giny Malacici, córki jednego z dwóch włoskich restauratorów, rywalizujących o dominację rynkową na nowojorskim Bronxie. Pojawiła się także w filmie pt. Mojave Moon, gdzie wcieliła się w postać zakochanej dziewczyny, Eleanor Rigby. W tym samym roku wzięła udział w filmie pt. Wtajemniczenie, w którym zagrała nastolatkę, która postanowiła wymierzyć sprawiedliwość nauczycielowi molestującemu uczennice.

Rok później aktorka pojawiła się u boku Davida Duchovnego w thrillerze Udając Boga, przedstawiającym historię chirurga, któremu została odebrana licencja lekarza i który wpada w związki ze światem przestępczym, gdzie poznaje graną przez Jolie postać Claire. Film został jednak źle przyjęty przez krytyków. Następnie aktorka wystąpiła w produkcji telewizyjnej pt. Prawdziwe kobiety, opartym na powieści Janice Woods Windle, dramacie historycznym osadzonym w realiach Dzikiego Zachodu. W 1997 roku Jolie pojawiła się w teledysku zespołu The Rolling Stones do piosenki „Anybody Seen My Baby?”, która stała się światowym hitem.

Przełom (1997-2001)

Kariera aktorska Jolie nabrała tempa po jej występie w filmie biograficznym pt. George Wallace z 1997 roku, w którym zagrała rolę Cornelii Wallace, żony tytułowego bohatera, gubernatora stanu Alabama i zwolennika segregacji rasowej, który został postrzelony i sparaliżowany podczas kampanii prezydenckiej do Białego Domu. Za rolę w tym filmie otrzymała Złoty Glob i nominację do nagrody Emmy. Sam film autorstwa Johna Frankenheimera był bardzo chwalony przez krytyków i otrzymał kilka nagród, w tym Złoty Glob za najlepszy film telewizyjny.

W 1998 roku aktorka zagrała tytułową rolę supermodelki Gii Carangi w produkcji telewizji HBO pt. Gia. Film opisywał świat seksu, narkotyków i osobistych dramatów modelki, stając się kroniką jej życia, jej uzależnienia od heroiny, powolnego upadku i śmierci na AIDS. Vanessa Vance z Reel.com zauważyła, że „Angelina Jolie zyskała szerokie uznanie za rolę Gii i łatwo zrozumieć, dlaczego tak się stało. Jolie jest żywa w swej roli, wypełnia ją uczuciami, wdziękiem i desperacją, a jej gra w tym filmie jest chyba najpiękniej sfilmowanym upadkiem człowieka w historii”.

Po zakończeniu zdjęć, Jolie przeniosła się do Nowego Jorku i na krótki czas przestała występować w filmach, gdyż czuła, że nie jest w stanie „pokazać nic więcej”. Zapisała się na Uniwersytet Nowojorski, gdzie uczyła się w klasie o profilu pisarskim. Jak później wspomniała w programie Inside the Actors Studio, zajęcia „pomogły jej się pozbierać”.

Jolie wróciła na ekrany kin rok później, występując w filmie gangsterskim Hell’s Kitchen, w którym zagrała Glorię McNeary oraz w obyczajowej Grze w serca, gdzie zagrała u boku m.in. Seana Connery’ego, Gillian Anderson i Jona Stewarta. Film w przeważającej mierze zebrał dobre recenzje, a kreacja Jolie była szczególnie chwalona. Za swoją rolę otrzymała nagrodę National Board of Review.

W roku 1999 zagrała w komediodramacie Mike’a Newella Zmęczenie materiału, na którego planie poznała swojego drugiego męża, Billiego Boba Thorntona. Film został przyjęty dość chłodno, a Jolie za rolę uwodzicielskiej żony bohatera granego przez Thorntona została szczególnie mocno skrytykowana. Washington Post napisał, że „Mary (Angelina Jolie) jest wręcz śmieszną kreacją kobiety, która wypłakuje się w kwiaty ketmii, ponieważ umiera, nosi ogromne ilości turkusowych bransoletek i staje się prawdziwie samotna, podczas gdy jej mąż Russel spędza noce poza domem”. Później, Jolie zagrała wraz z Denzelem Washingtonem w opartym na motywach powieści Jefferiego Deavera, thrillerze pt. Kolekcjoner kości, w którym wcieliła się w postać Amelii Donaghy, policjantki dręczonej wyrzutami sumienia po samobójczej śmierci ojca, która pomaga waszyngtońskiej policji schwytać seryjnego mordercę. Produkcja zarobiła na świecie ponad 151 milionów dolarów, choć przez krytyków została zmieszana z błotem. Detroit Free Press stwierdził, że „Jolie, która zawsze wypada świetnie, została po prostu źle obsadzona”.

Kolejną rolą aktorki była postać psychopatycznej Lisy Rowe w Przerwanej lekcji muzyki (1999), filmie opowiadającym historię chorej umysłowo Susanny Kaysen, opartym na jej wspomnieniach zawartych w powieści pod tym samym tytułem. Choć główna rola przypadła Winonie Ryder (dla której rola ta miała być powrotem na wielką scenę), gwiazdą filmu okazała się Jolie. Aktorka zdobyła trzeci Złoty Glob, drugą Nagrodę Stowarzyszenia Aktorów Filmowych i Oscara za najlepszą żeńską rolę drugoplanową. Jak zauważył magazyn Variety, „Jolie jest wspaniała jako krzykliwa, nieodpowiedzialna dziewczyna, która okazuje się mieć większy wpływ na główną bohaterkę niż lekarze prowadzący jej resocjalizację”, a Roger Ebert napisał o jej grze:

W 2001 roku Jolie po raz pierwszy wystąpiła w superprodukcji, 60 sekund, w której zagrała Sarah „Sway” Wayland, byłą dziewczynę złodzieja samochodów, w którego rolę wcielił się Nicolas Cage. Jej rola była skromna, co Washington Post ujął słowami „wszystko, co zrobiła w tym filmie, to chodzenie dookoła [...] i prowokujące oblizywanie językiem ust oraz zębów”. Jolie wyjaśniła później, że potrzebowała takiej roli po trudnym występie w Przerwanej lekcji muzyki oraz że była to wtedy jej najbardziej kasowa produkcja (film zarobił 237 milionów dolarów).