Anglokatolicyzm - Polski Serwis Naukowy

Anglokatolicyzm – prąd wewnątrz Kościoła anglikańskiego, zainicjowany przez L. Andrewsa. Skłania się on ku zmienieniu relacji z Kościołem katolickim poprzez ponowne przyjęcie:

pewnych dogmatów

nauczania teologicznego

określonych, właściwych Kościołowi katolickiemu elementów liturgii

Jako kierunek w teologii anglikańskiej anglokatolicyzm wiąże się z działalnością oksfordzkich intelektualistów (Ruch Oksfordzki), skupionych przy miejscowym uniwersytecie w pierwszej połowie XIX w. W kręgach tych dominowała literatura mistyczna oraz pisma starochrześcijańskie. Bardzo wyraźnie przeciwstawiali się tendencjom liberalistycznym i racjonalistycznym. Znalazło to wyraz w traktatach (Tracts for the Times), które nadały anglokatolicyzmowi nazwę traktarianizmu. Główną tematyką tych pism jest ostrzeganie przed niebezpieczeństwem duchowej dekadencji, jaka zagraża Kościołowi anglikańskiemu przez zbyt bliski i ryzykowny związek tego Kościoła z władzą świecką oraz zbyt małą troskę o doktrynalną czystość wyznawanej wiary. W ten sposób jednocześnie promowano pewien rodzaj „drugiej reformy”, ukierunkowanej na znalezienie złotego środka między katolicyzmem a anglikanizmem.

Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół rzymskokatolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

Thomas Stearns Eliot (ur. 26 września 1888 w Saint Louis w USA, zm. 4 stycznia 1965 w Londynie) – poeta, dramaturg i eseista. Urodzony w USA, został brytyjskim poddanym w roku 1927, w tym roku przeszedł na anglikanizm. Studiował na uniwersytetach w USA (Harvard), Anglii (Oxford) i Francji (Sorbona). Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1948. Od 1915 do 1922 żonaty z Vivienne Haigh-Wood, w 1957 poślubił Esmé Valerie Fletcher. Większość życia zawodowego przepracował w banku Lloyds w Londynie oraz w wydawnictwie Faber and Gwyer (później Faber and Faber).

Wkrótce przywódcy ruchu podzielili się:

jedni wybrali drogę przejścia do Kościoła katolickiego (kardynał J. H. Newman)

inni opowiedzieli się za wiernością tradycji anglikańskiej (E. Pusey)

Anglokatolicy zostali mniejszością, jednak dzięki wpływowi znakomitych członków, takich jak lord Ch. L. Halifax i T. S. Eliot stali się bardzo ważnym ośrodkiem, ożywiającym życie duchowe i eklezjalne. Ma to miejsce również w naszych czasach, kiedy to ich pozycja umacnia się poprzez dialog ekumeniczny.

Anglikanizm – odłam chrześcijaństwa (podobny do protestantyzmu i częściowo do niego należący), który powstał w Anglii w XVI wieku. Anglikanizm w części wywodzi się z tradycji protestanckiej, jednak w dużym stopniu zachował teologiczną więź z katolicyzmem.

Ruch Oksfordzki – działające w XIX wieku wpływowe stowarzyszenie członków Kościoła Anglikańskiego, którego ośrodkiem był Uniwersytet Oksfordzki. Działalność stowarzyszenia przypadała na początkowy okres anglokatolicyzmu. Ruch ten miał na celu reformę anglikanizmu, sprzeciwiał się rosnącej sekularyzacji społecznej, a także starał wykazać, że Kościół Anglikański jest bezpośrednim spadkobiercą "kościoła pierwotnego", wczesnochrześcijańskiego. Jego przedstawiciele byli zwolennikami katolickiej tradycji kultu, kładli nacisk na apostolski i sakramentalny charakter Kościoła, nakłaniali do tworzenia męskich i żeńskich wspólnot zakonnych. Na czele ruchu stali: John Keble (1792-1866), John Henry Newman (1801-1890) oraz Edward Bouverie Pusey (1800-1882).