Anna Przemyślidka - Polski Serwis Naukowy

Anna Czeska

Ten artykuł dotyczy księżnej ślaskiej, żony Henryka II Pobożnego. Zapoznaj się również z: Anna Czeska - królowa Anglii, żona Ryszarda II.

Anna Czeska (ur. ok. 1201, zm. 23 czerwca 1265) – królewna czeska z rodu Przemyślidów, księżna śląska, żona Henryka II Pobożnego.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Zakon Braci Mniejszych (łac. Ordo Fratrum Minorum, pot. franciszkanie) – katolicka wspólnota zakonna z grupy zakonów żebrzących. Założona w 1209 przez św. Franciszka z Asyżu. Zakon ten w 1517 r. na mocy bulli Ite et vos ad vineam meam został podzielony na Zakon Braci Mniejszych zwanych Obserwantami, oraz Zakon Braci Mniejszych Konwentualnych. W 1619 r. pełną niezależność uzyskała trzecia gałąź: Zakon Braci Mniejszych Kapucynów. Wszystkie trzy zakony są oparte na tej samej regule, napisanej przez św. Franciszka i zatwierdzonej przez papieża Honoriusza III 29 listopada 1223 r. Posiadają wspólne dziedzictwo historyczne i duchowe. Różne konstytucje oraz przełożeni stanowią jednakże o ich odrębności prawnej.

Była córką króla Czech Przemysława Otokara I i jego drugiej żony, Konstancji węgierskiej. W latach 1204 - 1208 została żoną młodego księcia śląskiego Henryka II Pobożnego. Przez długi czas pozostawała w cieniu swojej ascetycznej teściowej Jadwigi z Meranu, ogłoszonej później świętą.

Zakon Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą (łac. Ordo Militaris Crucigerorum cum Rubea Stella – O.Cr. lub także Ordo Sacrorum ac militarium Crucigerorum cum rubea stella - O.Crurig. , czes. Rytířský řád křížovníků s červenou hvězdou) – chrześcijański zakon rycerski o charakterze szpitalnym, przekształcony z czasem w zakon kanoników regularnych, powstały i uformowany w latach trzydziestych XIII wieku z inicjatywy św. Agnieszki Czeskiej, pozostający:

Anna Czeska, znana jako Dobra Królowa Anna, ang. Anne of Bohemia (ur. 11 lipca 1366 w Pradze, zm. 7 czerwca 1394), córka cesarza Karola IV - króla Czech i Elżbiety Pomorskiej, siostra Zygmunta Luksemburskiego; wnuczka Bogusława V Pomorskiego, prawnuczka Kazimierza Wielkiego. Królowa Anglii jako pierwsza żona króla Ryszarda II.

Po śmierci swojego męża, Henryka II Pobożnego w 1241 w bitwie pod Legnicą, Anna rozpoznała zmasakrowane na polu bitwy i pozbawione głowy ciało swego małżonka po nietypowym szczególe anatomicznym - szóstym palcu u nogi. Jako wdowa zyskała pewną władzę. Niektórzy historycy uważają nawet, że po zamieszaniu wojennym wywołanym najazdem mongolskim, Anna sprawowała władzę regencyjną nad swoimi synami. Nie jest to jednak do końca pewne, ponieważ Henryk II Pobożny pozostawił w chwili śmierci aż dwóch synów, którzy zapewne już byli pełnoletni - byli nimi Bolesław II Rogatka i Mieszko lubuski, który zmarł wkrótce po śmierci ojca. Prawdopodobnie Anna posiadała jednak duży wpływ na swoich synów, opiekowała się też młodszymi, niepełnoletnimi synami (byli to Henryk III Biały, Konrad I głogowski i Władysław). Zapewne sprawowała regencję w księstwie legnickim w imieniu niepełnoletniego Henryka III, który odziedziczył Legnicę w spadku po ojcu. Znana jest pochodząca z 1242 roku owalna pieczęć księżnej Anny z napisem ANNA DEI GRACIA ZLESIE DVCISSA IVNIOR.

Konstancja węgierska (ur. ok. 1180 lub zapewne w 1181, zm. 6 grudnia 1240) – królewna węgierska, królowa czeska z dynastii Arpadów. Córka króla Węgier Beli III. Żona króla Czech Przemysła Ottokara I. Matka króla Czech Wacława I.

Gebethner i Wolff – znane warszawskie przedsiębiorstwo wydawnicze i księgarskie założone w 1857 przez Gustawa Adolfa Gebethnera i Augusta Roberta Wolffa przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie (Pałac Potockich), a później również w Krakowie. Istniało do 1950, zlikwidowane przez komunistów (antykwariat działał do 1961 r.).

Anna zasłynęła jako fundatorka klasztorów i dobrodziejka zakonów. Razem ze swoim mężem współfundowała budowę wrocławskiego klasztoru franciszkanów. Budowę rozpoczęto w latach 1234-1236. Niestety klasztor został zniszczony podczas najazdu mongolskiego w 1241. Odbudową zajęła się Anna - prace budowlane trwały 14 lat (1242-1256). Rok po śmierci męża, w 1242 ufundowała w Krzeszowie klasztor benedyktynów sprowadzonych z czeskich Opatovic. Również już jako wdowa sprowadziła zakon Zakon Krzyżowców (Szpitalników) z Czerwoną Gwiazdą, opiekujący się chorymi. W 1253 za sprawą Anny zakonnicy otrzymali pierwsze budynki szpitalne, a po swojej śmierci księżna przekazała im swój pałac na szpital. W 1257 mając poparcie papieża i akceptację swojego syna Henryka (wtedy już rządzącego we Wrocławiu), Anna sprowadziła z Pragi do Wrocławia zakon klarysek. Pomocy w tym przedsięwzięciu udzieliła Annie jej siostra Agnieszka, która była przeoryszą konwentu klarysek w Pradze. Trzy lata później konsekrowano niewielki, trójprzęsłowy, prostokątny kościół klasztorny św. Klary. Wkrótce, zapewne już kilka lat później, do świątyni tej dobudowano od południa tej samej długości kaplicę pw. św. Jadwigi Śląskiej, przeznaczoną na miejsce pochówku członków rodu książęcego. Po swej śmierci w 1265 została tam pochowana Anna jako księżna-fundatorka. Później znaleźli tam pochówek także inni książęta śląscy, m.in. jej syn, książę Henryk III Biały.

Przemyślidzi (czes. Přemyslovci) - czeska dynastia wywodząca się od legendarnego Przemysła, męża Libuszy. Panowała w Czechach od czasów Borzywoja, który ok. roku 871 przyjął chrzest. Główna linia wygasła w 1306 roku wraz ze śmiercią Wacława III. Boczna linia zapoczątkowana przez Mikołaja I (nieślubny syn Przemysła Ottokara II) panowała w księstwach śląskich (opawskim, karniowskim i raciborskim) między 1269 a 1521.

Władysław (ok. 1237 – 27 kwietnia 1270), od 1248 roku współrządca dzielnicy wrocławskiej, od 1265 roku arcybiskup Salzburga, od 1266 regent całego księstwa wrocławskiego, od 1268 roku administrator apostolski diecezji wrocławskiej.

Bibliografia

Roman Grodecki, w: Polski Słownik Biograficzny. T. 1. Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1935, s. 117–119.