Anna Stuart

Anna Stuart (ur. 6 lutego 1665, zm. 1 sierpnia 1714), od 8 marca 1702 r. do 1707 r. królowa Anglii, Szkocji i Irlandii, od 1707 r. królowa Wielkiej Brytanii i królowa Irlandii, pierwsza monarchini Wielkiej Brytanii. Była młodszą córką Jakuba II i jego pierwszej żony – lady Anny Hyde, młodszą siostrą królowej Marii II.

Wczesne lata życia

Anna i jej starsza siostra Maria były jedynymi z ośmiorga dzieci, które przeżyły okres dzieciństwa, Jakuba, księcia Yorku (późniejszego Jakuba II), i Anny Hyde. Jako dziecko Anna cierpiała z powodu infekcji oka. Jako małe dziecko została wysłana do Francji, aby tam poddać się operacji. Przebywała wówczas pod opieką babki, Henrietty Marii, a po jej śmierci w 1669 r. pod opieką ciotki, Henrietty Anny, księżnej Orleanu. Anna powróciła do Anglii w 1670 r. W 1673 r. nawiązała znajomość z Sarą Jennings (późniejszą żonę Johna Churchilla), która została jej bliską przyjaciółką i wpływową doradczynią. Anna i Sarah często pisały do siebie listy, które podpisywały Mrs. Morley i Mrs. Freeman.

W 1673 r. stało się jasne, że ojciec Anny przeszedł na katolicyzm. Anna i Maria miały zostać jednak, na rozkaz króla Karola II, zostać wychowane w wierze protestanckiej. W 1678 r. Anna towarzyszyła drugiej żonie ojca, katolickiej księżniczce Marii z Modeny - córce Alfonsa IV d'Este, w podróży do Holandii. W 1679 r. dołączyła do rodziców, którzy z powodu antykatolickich nastrojów w Anglii musieli udać się na wygnanie i przebywali w Hadze na dworze Wilhelma III Orańskiego, który w 1677 r. poślubił starszą siostrę Anny. Rok później Anna towarzyszyła rodzicom podczas ich wyjazdu do Szkocji. 28 lipca 1683 r. poślubiła księcia Jerzego Oldenburga, młodszego brata króla Danii Chrystiana V, swojego odległego kuzyna. Jerzy i Anna tworzyli zgodne małżeństwo, które starało się żyć z dala od wielkiego świata. Sarah Churchill została Lady of Bedchamber Anny i pozostała jej bliską przyjaciółką.

Król Karol II zmarł w 1685 r. i ojciec Anny został królem Jakubem II. Jego rządy i otaczanie się katolikami nie przysparzały mu sympatii w Anglii. Jego sytuacja pogorszyła się, gdy 10 czerwca 1688 r. królowa Maria z Modeny urodziła syna, Jakuba, katolickiego następcę tronu. Anna nie była przy tym obecna, gdyż podróżowała do Bath. Perspektywa utrwalenia się katolickiej dynastii doprowadziła do porozumienia dwóch frakcji w angielskim Parlamencie, wigów i torysów, którzy poprosili o pomoc Wilhelma Orańskiego. Wilhelm wylądował w Anglii 5 listopada 1688 r. Król Jakub 11 grudnia podjął próbę ucieczki, ale został schwytany. Powiodła się natomiast druga próba, podjęta 23 grudnia.

Podczas tej tzw. chwalebnej rewolucji Anna przebywała w odosobnieniu. Wcześniej korespondowała z Marią i znała plany Wilhelma, i się im nie sprzeciwiała. Kiedy Wilhelm przybył do Anglii, Anna, za radą Churchillów, wysłała do niego list, w którym wyrażała poparcie dla jego działań. Odmówiła również popierania działań króla Jakuba. 24 listopada John Churchill uciekł do obozu Wilhelma. 25 listopada uczynił to samo mąż Anny, książę Jerzy. Kiedy Jakub przybył do Londynu 26 listopada okazało się, że Anna i Sarah poszły w ślady swoich mężów. Uciekły z Whitehallu tylnymi drzwiami i ukryły się w domu biskupa Londynu, Henry'ego Comptona. 1 grudnia przybyły do Northampton, gdzie Anna uczestniczyła w zwołanej przez Wilhelma Tajnej Radzie. Następnie udała się do Oksfordu, gdzie spotkała się z mężem. 19 grudnia wróciła do Londynu, gdzie wizytę złożył jej Wilhelm Orański.

W 1689 r. Parlament uznał, że Jakub podejmując próbę ucieczki de facto abdykował i poprosił o przyjęcie korony Wilhelma i Marię. Uchwalił również Bill of Rights, gdzie precyzował następstwo tronu. Po Wilhelmie i Marii miały rządzić ich dzieci. W wypadku ich braku tron miał przypaść Annie i jej potomstwu. Następni w kolejce byli potomkowie Wilhelma z innych małżeństw.

Wilhelm i Maria

Niedługo po objęciu rządów Wilhelm i Maria podnieśli Johna Churchilla do godności hrabiego Marlborough. Wkrótce jednak doszło do zerwania między Marlboroughami a dworem, kiedy w 1692 r. Maria II oskarżyła hrabiego o popieranie jakobitów (stronników wygnanego Jakuba II) i pozbawiła go wszystkich godności. Marlborough został również usunięty z dworu. Sprawa ta przyczyniła się do zerwania między Marią a Anną, gdyż Anna wstawiła się u siostry za mężem swojej przyjaciółki, ale spotkała się ze stanowczą odmową. Anna opuściła wówczas dwór królewski i zamieszkała w Syon House, rezydencji księcia Northumberland. Wkrótce została pozbawiona wszelkich godności, a straże pałacowe otrzymała zakaz salutowania jej mężowi.

Kiedy Maria zmarła w 1694 r. na ospę prawdziwą, Wilhelm III kontynuował samodzielne rządy. Chcąc poprawić swoje notowania w społeczeństwie przywrócił on Annie wszystkie utracone tytuły i pozwolił jej mieszkać w St. James's Palace. Trzymał ją jednak z dala od polityki, konsekwentnie odmawiając nadania jej tytułu regenta podczas swojej nieobecności. W 1695 r. na prośbę Anny przywrócił wszystkie godności hrabiemu Marlborough. W podzięce Anna wspierała politykę Wilhelma, mimo iż w 1696 r. doszło do pogorszenia stosunków Anny z jej szwagrem, kiedy księżna uwierzyła pogłoskom, że Wilhelm dąży do ugody z Jakubem II, która miała polegać na uznaniu Wilhelma za króla w zamian za co Wilhelm miał swoim następcą wyznaczyć syna Jakuba II.

W międzyczasie Jerzy i Anna przeżyli wiele tragedii rodzinnych. Między 1684 a 1700 r. Anna była w ciąży 18 razy, z czego 13 razy poroniła. Z pozostałej piątki, czworo zmarło przez ukończeniem dwóch lat. Jedyne dziecko, które przeżyło okres niemowlęctwa, Wilhelm, książę Gloucester, zmarł w 1700 r. w wieku 11 lat. Spowodowało to kryzys sukcesyjny, gdyż ani Wilhelm, ani Anna nie mieli dzieci. Realną stała się groźba powrotu na tron katolickiej linii Stuartów. Aby temu zapobiec Parlament uchwalił w 1701 r. Act of Settlement, którzy porządkował sprawy sukcesyjne. Katolików odsunięto od dziedziczenia korony. Po bezpotomnej śmierci Wilhelma i Anny korona angielska miała przypaść Zofii Dorocie Wittelsbach, żonie elektora hanowerskiego Ernesta Augusta, i jej potomstwu.