Anna de Montpensier - Polski Serwis Naukowy

Anna, księżna de Montpensier

Anna Maria Ludwika d'Orléans fr. Anne Marie Louise d'Orléans de Montpensier (ur. 29 maja 1627 w Luwrze, zm. 3 kwietnia 1693 w pałacu Luksemburskim) – księżna de Montpensier, znana jako La Grande Mademoiselle, autorka pamiętników z okresu panowania Ludwika XIV, córka Gastona Burbona, księcia Orleanu, i Marii, księżnej de Montpensier, córki księcia Henryka de Montpensier.

Bastylia (fr. la Bastille) – zamek wybudowany pod Paryżem, w latach 1370–1383, jako część jego umocnień, w celu obrony bramy Św. Antoniego. Słowo la bastille w wolnym tłumaczeniu oznacza każdy zamek tuż za rogatkami miasta i jest mniej więcej odpowiednikiem polskiego słowa "barbakan".

Luwr (fr. Louvre, Musée du Louvre) – dawny pałac królewski w Paryżu, obecnie muzeum sztuki. Jedno z największych muzeów na świecie, najczęściej odwiedzana placówka tego typu na świecie. Stanowi jeden z ważniejszych punktów orientacyjnych Paryża, położony jest przy prawym brzegu Sekwany w obrębie Pierwszej Dzielnicy. W kompleksie budynków o całkowitej powierzchni wynoszącej 60,600 metrów kwadratowych znajdują się zbiory liczące około 35,000 dzieł sztuki od czasów najdawniejszych po połowę wieku XIX, dzieła światowego dziedzictwa o największej sławie takie jak np. stela z kodeksem Hammurabiego, Nike z Samotraki, Mona Lisa pędzla Leonarda.

Jako wnuczka króla (jej dziadkiem był Henryk IV Burbon) i dziedziczka rozległych włości odziedziczonych po swojej matce (która zmarła rodząc Annę) księżne de Montpensier była jedną z najlepszych partii we Francji i miała nadzieję na małżeństwo z wysoko postawioną osobą. Miała zamiar poślubić nawet księcia Walii Karola Stuarta, ale na to małżeństwo, podobnie jak i na inne, zgody nie wyraził król Ludwik XIV, zresztą cioteczny brat księżnej.

Ludwik August Burbon, fr. Louis-Auguste de Bourbon (ur. 31 marca 1670 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 14 maja 1736 w Sceaux) - najstarszy nieślubny syn króla Ludwika XIV, i jego oficjalnej metresy - Françoise-Athénaïs, markizy de Montespan.

Henryk IV Wielki (ur. 13 grudnia 1553 w Pau w Nawarze, zm. 14 maja 1610 w Paryżu) – król Nawarry od 1572 i Francji od 1589 r., pierwszy z dynastii Burbonów, najmłodszej gałęzi Kapetyngów.

Kiedy w 1650 r. rozpoczęła się druga Fronda, zwana "Frondą książąt", księżna de Montpensier, podobnie jak jej ojciec, znalazła się w gronie sympatyków Frondy. Nie tylko sprawowała nominalne dowództwo nad jedną z książęcych armii, ale także brała udział w oblężeniu Orleanu. Musiała jednak wycofać się do Paryża, gdzie umocniła się w Bastylii. 2 lipca 1652 r. po porażce książąt pod Faubourg Saint Antoine, księżna udzieliła w Bastylii schronienia księciu Condé i niedobitkom jego armii. Później przeniosła się do Hôtel de Ville i wzięła na siebie rolę pośredniczki w rokowaniach między książętami a rojalistami.

Orlean (fr. Orléans) – miasto i gmina w środkowej Francji, położone nad Loarą. Stolica Regionu Centralnego i departamentu Loiret. Ważny ośrodek przemysłowy i usługowy. Według danych na rok 2008 gminę zamieszkiwało 116 515 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 4239 osób/km².

Liselotte, Elżbieta Charlotta, niem. Elisabeth Charlotte von der Pfalz (ur. 27 maja 1652, Heidelbergu - zm. 8 grudnia 1722, w Saint-Cloud) – księżniczka Palatynatu Reńskiego, księżna orleańska.

Anna Maria Ludwika Orleańska

Anna zyskała w tym czasie silną pozycję na arenie politycznej, jednak utrzymała się tam tylko przez kilka miesięcy. Jej postawa podczas Frondy nie została jednak zapomniana przez Ludwika XIV. Księżna popadła rychło w niełaskę i wycofała się do swoich rodowych posiadłości. Dopiero w 1657 r. pojawiła się ponownie na dworze.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Fronda (z franc. proca) – francuski ruch polityczny w latach 1648–1653 przeciw rządom absolutnym regentki Anny Austriaczki i kardynała Julesa Mazarina. Bezpośrednią przyczyną buntu było podwyższenie podatków, nakładanych w związku z wojną z Habsburgami. Rozróżnia się dwa etapy Frondy: parlamentarna i książęca.

Księżna zbliżała się do czterdziestki i straciła nadzieję na zamążpójście. Wtedy poznała jednak Gaskończyka Antoine'a Nompara de Caumont, późniejszego markiza de Puyguilhem i księcia de Lauzun, w którym szybko się zakochała. W 1670 r., po długich namowach, Ludwik XIV dał Annie zgodę na to małżeństwo. Wkrótce jednak Lauzun został na rozkaz króla uwięziony w twierdzy Pinerolo, gdzie spędził 10 lat. Dopiero po tym czasie król uległ Annie, która za uwolnienie ukochanego przekazała nieślubnemu synowi Ludwika, księciu Maine, niemałą część swoich włości. W 1681 r. Lauzun odzyskał wolność i wkrótce zawarł z Anną potajemny ślub. Małżeństwo to nie było jednak szczęśliwe. Lauzun tyranizował żonę i często ją upokarzał. Anna w końcu opuściła męża i nawet leżąc na łożu śmierci odmówiła spotkania z nim.
Bazylika Saint Denis (fr. basilique Saint-Denis) – nekropolia królów francuskich, w której zostali pochowani prawie wszyscy monarchowie francuscy. Bazylika znajduje się w mieście o tej samej nazwie, które jest obecnie północnym przedmieściem Paryża.

Franciszek de Burbon-Montpensier (ur. 1542, zm. 4 czerwca 1592 w Lisieux), książę de Montpensier, de La Roche-sur-Yon i de Dombes, delfin Owernii, hrabia Mortain, margrabia de Méziéres, pan de Chatellerault i Saint Fargeau. Jedyny syn Ludwika III, księcia de Montpensier i Jakobiny de Longwy, córki Jana IV de Longwy, barona de Pagny.

Po rozstaniu z Lauzunem zamieszkała w Pałacu Luksemburskim, gdzie pozostała aż do śmierci. Ostatnie lata życia poświęciła religijnym obowiązkom oraz pisaniu swoich pamiętników, które zaczęła pisać 30 lat wcześniej. Zostały one wydane w 1729 r. i są ciekawym źródłem do epoki Ludwika XIV, chociaż mało obiektywnym i bardzo egocentrycznym.
Książę Walii (ang. Prince of Wales; wal. Tywysog Cymru)–oficjalny tytuł przyznawany najstarszemu żyjącemu synowi panującego w Wielkiej Brytanii władcy. Drugi syn otrzymuje tytuł księcia Yorku.

Filip I (ur. 21 września 1640 w Saint-Germain-en-Laye, zm. 8 czerwca 1701 w Saint-Cloud), zwany Monsieur, książę orleański. Młodszy syn króla Francji Ludwika XIII i Anny Austriaczki, córki króla Hiszpanii Filipa III, brat króla Francji Ludwika XIV.

Anna była bezdzietna jej rozległe posiadłości przypadłyby jej odległym kuzynom. Ostatecznie, po śmierci Anny, która zmarła w 1693 r., jej włości przypadły księciu orleańskiemu Filipowi I, a dokładniej jego żonie, Elżbiecie Charlotcie, która była potomkinią Charlotty de Bourbon-Montpensier, siostry księcia Franciszka de Montpensier, pradziadka Anny.
Pałac Luksemburski (fr. Palais du Luxembourg) – pałac znajdujący się w Ogrodzie Luksemburskim w Paryżu, zaprojektowany przez Salomona de Brosse dla Marii Medycejskiej, żony Henryka IV. Budowa pałacu trwała od 1610 do 1630 roku. Projekt pałacu na życzenie królowej miał wzorować się na pałacu Pitti we Florencji, gdzie spędziła ona dzieciństwo. Ostatecznie jednak powstał typowo francuski pałac z elementami włoskimi w kompozycji elewacji - położenie filarów i zdobienia. Pałac posiada trzy kondygnacje i wysoki charakterystyczny dla epoki baroku dach z lukarnami.

Anna de Montpensier została pochowana w bazylice Saint-Denis.
Bibliografia

Simone Bertière, Les Femmes du Roi-Soleil, Éditions de Fallois, 1998, ISBN 2-253-14712-5

Christian Bouyer, La grande Mademoiselle. Anne Marie Louise d'Orleans, duchesse de Montpensier, wyd. Albin, Paryż 1986, ISBN 2-226-02712-2