Anna pomorska - 1590-1660 - Polski Serwis Naukowy

Zapoznaj się również z: Anna pomorska.

Anna de Croÿ, Anna von Croy und Aerschot, Anna pomorska, Anna Gryfitka (ur. 3 października 1590 w Bardzie, zm. 7 lipca 1660 w Słupsku) – księżniczka pomorska, księżna Croy, córka Bogusława XIII, księcia pomorskiego i Klary. Ostatnia przedstawicielka dynastii Gryfitów.

Gryfici – dynastia książąt pomorskich panująca na Pomorzu Zachodnim od XII do XVII wieku. Nazwa rodu ukształtowała się w XV wieku i została zaczerpnięta od Gryfa, którego członkowie rodziny używali jako swojego herbu od 1214 roku.

Pomorze Zachodnie (pol.Pomorze Nadodrzańskie, kasz. Zôpadnô Pòmòrskô, niem. Pommern) - kraina historyczno-geograficzna nad dolną Odrą i mniejszymi rzekami uchodzącymi do Zatoki Pomorskiej, między Reknicą a Łebą. Na zachodzie przechodzi w Meklemburgię i Brandenburgię, na południu w ziemię lubuską oraz Wielkopolskę (Krajnę), a na wschodzie w Pomorze Gdańskie.

Życiorys

Najmłodsze (jedenaste) dziecko, a zarazem piąta córka (i druga, która dożyła wieku dojrzałego) ówczesnego księcia na Bardzie i Nowopolu (Neuencamp), Bogusława XIII i jego pierwszej żony Klary, księżniczki brunszwickiej. Została wydana za mąż za Ernesta, księcia Croy i Aerschot, hrabiego Fontenoy i Bayon. Ślub odbył się na zamku w Szczecinie dnia 4 sierpnia 1619. Po niewiele ponad roku, Anna owdowiała – książę Ernest zmarł w trakcie jednej z francuskich wypraw wojennych 7 października 1620.

Ernest de Croÿ, Ernst von Croy und Aerschot (ur. ok. 1583, zm. 7 października 1620 w obozie pod Oppenheim) – książę Croy i Aerschot, hrabia Fontenoy i Bayon, francuski marszałek polny. Był młodszym synem Karola Filipa, margrabiego Hawru i od 1594 księcia Rzeszy i Diany de Dampmartin, pani de Fontenoy. Poślubił 4 sierpnia 1619 na zamku szczecińskim Annę, siostrę księcia szczecińskiego Bogusława XIV. Z małżeństwa tego pochodził syn-jedynak, Ernest Bogusław, późniejszy biskup kamieński. Ernest zmarł po niespełna półtora roku trwania małżeństwa w obozie francuskim pod Oppenheim podczas jednej z wypraw wojennych.

Zamek Ludwigsburg (niem. Ludwigsburg Schloss) – zamek w gminie Loissin w niemieckim kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie, jeden z zamków książąt pomorskich na terenie Pomorza Przedniego.

Wobec skonfliktowania się z katolicką rodziną zmarłego męża opuściła wkrótce wraz ze swoim jedynym dzieckiem – synem Ernestem Bogusławem, późniejszym ostatnim luterańskim biskupem kamieńskim, posiadłość Vinstingen i osiadła na rodzinnym Pomorzu Zachodnim, gdzie zaopiekował się nimi starszy brat Anny, książę szczeciński Bogusław XIV. Najpierw nadał on jej w 1622 majątek w Smołdzinie koło Słupska, w roku następnym zaś posiadłość w samym Słupsku, a posiadłość (pałacyk) w Smołdzinie stał się letnią rezydencją. W 1631 Bogusław XIV nadał jej także zamek Ludwigsburg, który sprzedała w 1650. Po śmierci ostatniego z książąt pomorskich w 1637 została wraz z synem jego spadkobierczynią.

Książęta pomorscy. Pomorze jest geograficznym i historycznym regionem w obecnych granicach północnej Polski i Niemiec, na południowym wybrzeżu Bałtyku po obu stronach Odry i sięga na wschodzie do Wisły, a na zachodzie do rzeki Reknicy.

Edward Rymar (ur. 28 grudnia 1936 w Haczowie) – polski historyk, mediewista, specjalista w dziedzinie historii Nowej Marchii, Pomorza i genealogii dynastycznej.

Rodzina

Ze związku małżeńskiego z Ernestem, księciem Croy i Aerschot, hrabiego Fontenoy i Bayon miała jedynego syna, tj.

Ernesta Bogusława de Croÿ (ur. 26 sierpnia 1620, zm. 7 lutego 1684) – biskupa kamieńskiego; tytularnego księcia Croy i Aerschot; margrabiego Hawru; hrabiego Fontenoy i Bayon; pana na Dommartin i Vinstingen oraz księcia Rzeszy.

Genealogia

Śmierć

Epitafium Anny de Croÿ w kościele św. Jacka w Słupsku

Do swojej śmierci, która nastąpiła po krótkiej chorobie (na którą zapadła 26 czerwca) 7 lipca 1660, mieszkała w Słupsku. Pochowana została w kościele św. Jacka przy Zamku Książąt Pomorskich przed wielkim ołtarzem dopiero jednak 21 października 1663 po uroczystościach trwających cztery dni. W 1682 Ernest Bogusław ufundował dodatkowo epitafium istniejące do dziś, a w dwa lata później sam został zgodnie ze swoją wolą pochowany obok matki. Skarby z jej otwartego w latach siedemdziesiątych XX w. sarkofagu znajdują się w Muzeum Pomorza Środkowego na słupskim zamku.

Słupsk (wymowa ?/i kasz. Stôłpsk lub Słëpsk, łac. Stolpa, niem. Stolp, , szw. Stölpe) – miasto w północnej Polsce, w województwie pomorskim, siedziba powiatów grodzkiego i ziemskiego oraz gminy Słupsk. Leży nad rzeką Słupią, na Pobrzeżu Koszalińskim, w odległości 18 km od Bałtyku. Jest to ośrodek przemysłu: drzewnego (meble), obuwniczego, maszynowego (głównie maszyny rolnicze), okiennego oraz samochodowego (autobusy i ciężarówki). Historycznie miasto należy do Pomorza Zachodniego.

Smołdzino (kaszb. Smôłdzëno, niem. Schmolsin) – duża wieś słowińska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, w gminie Smołdzino na Wybrzeżu Słowińskim. Wieś jest siedzibą sołectwa w którego skład wchodzi również miejscowość Człuchy.

Przypisy

E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 474-476.
↑ J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 62.
E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 474.
↑ E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 475.
E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 480-486.

Bibliografia

Rymar E., Rodowód książąt pomorskich, Szczecin 2005, ISBN 83-87879-50-9.

Szymański J. W., Książęcy ród Gryfitów, Goleniów – Kielce 2006, ISBN 83-7273-224-8.