Anne Hilarion de Contentin, hrabia de Tourville

Anne Hilarion de Contentin, hrabia de Tourville

Anne Hilarion de Contentin (albo de Costentin), hrabia de Tourville (ur. 24 listopada 1642 roku w zamku rodziny Tourville w pobliżu Coutances, zm. 23 maja 1701 roku w Paryżu) – francuski admirał i marszałek.

Anne Hilarion de Contentin de Tourville był najwybitniejszym obok Abrahama Duquesne francuskim admirałem w okresie panowania Ludwika XIV. Pierwsze morskie doświadczenia zdobywał w Zakonie Kawalerów Maltańskich, gdzie wyróżnił się odwagą w walkach z berberyjskimi piratami i Turkami. Jego kariera w marynarce francuskiej nabrała blasku w trakcie wojny Francji z koalicją, podczas której uczestniczył w ekspedycji Francuzów na Sycylię, gdzie dał się poznaċ nie tylko jako oficer pełen brawury, ale także znakomity taktyk. W roku 1675 został komandorem, w roku 1682 kontradmirałem, a w roku 1689 wiceadmirałem, czyli de facto naczelnym dowódcą floty. W roku 1690 pobił flotę angielsko-holenderską w bitwie pod Beachy Head, zapewniając Francuzom panowanie w Kanale La Manche. Jednak po bitwie pod Barfleur i La Hougue, w której z niezwykłą odwagą i taktyczną zręcznością zaatakował liczącą 92 liniowce flotę nieprzyjaciela, mimo że sam posiadał ich tylko 44, lecz ostatecznie uległ liczebnej przewadze i poniósł klęskę, szala wojny morskiej zdecydowanie przechyliła się na rzecz sprzymierzonych. W roku 1693 zniszczył jeszcze bogaty angielski konwój lewantyński, ale wkrótce dowodzona przez niego francuska marynarka, której budżet był sukcesywnie redukowany, zdecydowanie oddała panowanie na morzu przeciwnikowi. Sam Tourville, w roku 1693 mianowany przez króla marszałkiem, stał się jednak legendą francuskiej marynarki, i w chwili śmierci był powszechnie uważany za bohatera.

Od Kawalera Zakonu do admirała

Tourville był potomkiem normandzkiej szlachty - jego ojciec, Cesar de Contentin, służył na dworach królewskim i księcia Kondeusza. Rodzina Tourville'a zaangażowała się po stronie Frondy, co miało ten tragiczny skutek, że jego ojciec zginął kiedy miał on 5 lat. Jak wielu oficerów XVII i XVIII-wiecznej francuskiej marynarki wojennej rozpoczął on swoją morską karierę stając się w wieku lat 14 kawalerem maltańskim, by w wieku lat 17 na pokładzie maltańskiej fregaty wziąć udział w swej pierwszej bitwie morskiej, a następnie walczyć przeciwko berberyjskim piratom. W roku 1665, w trakcie wojny kandyjskiej, wyróżnił się odwagą w potyczce samotnej fregaty z 24 tureckimi galerami, przyczyniając się do udanej obrony okrętu. Kiedy powrócił do Francji pod koniec roku 1666, by zaciągnąċ się do rozbudowywanej po latach upadku przez Ludwika XIV marynarki, został kapitanem, i w takim charakterze wziął udział w latach 1668 - 1669 we francuskiej interwencji w wojnie kandyjskiej.

Brał udział w wojnie Francji z koalicją, początkowo przeciwko Holandii, wyróżniając się w bitwie pod Solebay, następnie zaś uczestnicząc w dwuletnich (1675 - 1677) walkach francuskiej ekspedycji na Sycylię. Tam właśnie odznaczył się po raz kolejny, w lipcu 1675 r. niszcząc mały konwój z niemieckimi najemnikami, by następnie 20 tego miesiąca, będąc w okolicy Reggio przypartym do brzegu przez 10 hiszpańskich galer, tak umiejętnie podpalić swoją fregatę, że pożar objął pozostające w rękach nieprzyjaciela zabudowania portowe i część jego jednostek. Tourville po tym wyczynie powrócił do Mesyny na branderze którego użył. Wręcz brawurą wykazał się także w szturmie Augusty w sierpniu 1675 r. We wrześniu tego roku został mianowany komandorem. To także za jego radą marszałek Vivonne zdecydował o użyciu branderów w bitwie pod Palermo, który to plan, znakomicie zrealizowany przez admirała Abrahama Duquesne i samego Tourville'a, dowodzącego jednym z dywizjonów, dał flocie francuskiej druzgocące zwycięstwo.

W przeciwieństwie do wielu oficerów pośpiesznie rozbudowywanej marynarki Ludwika XIV, z których niektórzy byli wręcz byłymi żołnierzami armii lądowej (najsłynniejsze przykłady to Jean d'Estrées i Château-Renault), Tourville był prawdziwym człowiekiem morza, który wiedział wszystko zarówno o okrętach, jak i nawigacji. Jak pisał Saint-Simon: "posiadał [on] w stopniu doskonałym wszystkie dziedziny wiedzy morskiej od właściwych cieśli aż do potrzebnych znakomitemu admirałowi. Jego poczucie sprawiedliwości, dobroć, zimna krew, uprzejmość, dokładność rozkazów i sygnałów i wiele innych cech, jakich tylko można by sobie życzyć, zdolności organizacyjne, dokładność, umiejętność przewidywania [...] wszystko to sprawiało, iż chciano służyć pod nim i uczyć się odeń". To z tych powodów był on popierany osobiście przez samego ministra marynarki, markiza de Seignelaya, i w roku 1682 został kontradmirałem (Lieutanant-ġénéral). Tourville brał udział w bombardowaniach Algieru w latach 1682, 1683 i 1688, jak również w bombardowaniu Trypolisu w roku 1686, oraz bombardowaniu Genui w roku 1684. Drażliwości na punkcie własnego honoru, jak i wybitnym umiejętnościom zarówno Tourville'a, jak i jego podkomendnych, daje świadectwo incydent, który miał miejsce w czerwcu 1688 r. koło Alicante. Kiedy hiszpański wiceadmirał Papachino, ufny w przewagę swych dwóch liniowców, zażądał od Tourville'a, prowadzącego tylko liniowiec i dwie fregaty, oddania honorów, wywiązała się prawdziwa bitwa, w której Tourville zmusił przeciwnika do poproszenia o przerwanie ognia, podczas gdy jego dowodzący fregatami podwładni Château-Renault i Victor d'Estrées rozprawili się z drugim liniowcem.