António Guterres - Polski Serwis Naukowy

António Manuel de Oliveira Guterres (ur. 30 kwietnia 1949 w Lizbonie), portugalski polityk, premier Portugalii w latach 1995-2002, Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców od 2005.

Biografia

António Guterres urodził się i dorastał w Lizbonie. Studiował fizykę i inżynierię elektryczną w Instituto Superior Técnico, jednyn z oddziałów Universidade Técnica de Lisboa. Po zakończeniu studiów w 1971 rozpoczął karierę akademicką jako asystent.

Karierę polityczną rozpoczął w 1972, zapisując się do Partii Socjalistycznej. Niedługo potem zrezygnował z pracy akademickiej i związał się w całości z polityką. W 1976 dostał się do Zgromadzenia Republiki (parlament) z okręgu Lizbony, a następnie okręgu Castelo Branco. W parlamencie zasiadał nieprzerwalnie do 1995.

Międzynarodówka Socjalistyczna (ang. Socialist International, SI, fr. l’Internationale Socialiste, IS, hiszp. Internacional Socialista, IS), największa z istniejących obecnie międzynarodówek, skupiająca partie socjaldemokratyczne i socjalistyczne. Powstała w 1951 roku we Frankfurcie nad Menem w wyniku przekształcenia Międzynarodowej Konferencji Socjalistycznej (powstałej w 1947 roku).

Kofi Atta Annan (urodzony 8 kwietnia 1938 w Kumasi, w Ghanie) - Sekretarz Generalny ONZ w okresie od 1 stycznia 1997 do 31 grudnia 2006. W 2001 roku został wyróżniony Pokojową Nagrodą Nobla.

W 1988 Guterres został liderem Partii Socjalistycznej w parlamencie. W 1992 został szefem Partii Socjalistycznej i liderem opozycji przeciwko rządowi premiera Aníbala Cavaco Silvy. We wrześniu 1992 został również mianowany wiceprezydentem Międzynarodówki Socjalistycznej.

Premier 1995-2002

Po wygranych wyborach parlamentarnych przez socjalistów (zdobyte 104 na 230 mandatów), António Guterres 28 października 1995 objął stanowisko szefa rządu. W odróżnieniu od poprzednika, Guterres prowadził politykę opartą w większej mierze na dialogu ze wszystkimi grupami społeczeństwa, co zapewniło mu wysoką popularność w pierwszych latach rządów. Portugalia przeżywała wówczas wysoki wzrost ekonomiczny, który pozwolił rządowi na zwiększenie wydatków społecznych. Sukcesem władz była również udana organizacja wystawy Expo '98 w Lizbonie.

Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej – cywilne odznaczenie państwowe Rzeczypospolitej Polskiej, w hierarchii orderów polskich wobec cudzoziemców pierwsze po Orderze Orła Białego. Order jest nadawany cudzoziemcom i zamieszkałym za granicą obywatelom polskim, którzy swoją działalnością wnieśli wybitny wkład we współpracę międzynarodową oraz współpracę łączącą Rzeczpospolitą Polską z innymi państwami i narodami.

Aníbal Cavaco Silva (wym. [ɐˈnibaɫ kɐˈvaku ˈsiɫvɐ]; ur. 15 lipca 1939 w Loulé) – portugalski ekonomista i polityk, premier w latach 1985–1995, od 2006 prezydent Portugalii.

W 1999 Partia Socjalistyczna ponownie wygrała wybory parlamentarne (zdobytych 115 na 230 mandatów), a Guterres uzyskał reelekcję na stanowisku premiera. W 1999 objął funkcję prezydenta Międzynarodówki Socjalistycznej, którą sprawował do 2005. Od stycznia do czerwca 2000 zajmował jednocześnie stanowisko Przewodniczącego Rady Europejskiej.

Rada Europejska (fr. Conseil européen, ang. European Council) – instytucja (na mocy Traktatu z Lizbony) Unii Europejskiej mająca za zadanie wyznaczanie ogólnych kierunków rozwoju Unii i jej priorytetów politycznych.

Partia Socjalistyczna (port. Partido Socialista) - lewicowa portugalska partia polityczna. Założona w 1973 roku w niemieckim mieście Bad Münstereifel, przez członków organizacji Portugalska Akcja Socjalistyczna (Acção Socialista Portuguesa). W wyborach parlamentarnych w 2005 zdobyła 45% głosów i 121 miejsc w parlamencie.

Druga kadencja rządu Guterresa nie przebiegała tak spokojnie jak pierwsza. Autotrytet i popularność rządu nadzarpnęły wewnętrzne konflikty w Partii Socjalistycznej, postępująca recesja ekonomiczna, a także katastrofa w Castelo de Paiva, gdzie zawałił się 100-letni most Hintze Ribeiro, zabijając 70 osób.

Portugalia, Republika Portugalska (port. República Portuguesa) – państwo europejskie położone w zachodniej części Europy Południowej na południowym zachodzie Półwyspu Iberyjskiego. Jest najdalej wysuniętym na zachód państwem Europy, od północy i wschodu graniczy z Hiszpanią a od zachodu i południa Portugalię oblewają wody Oceanu Atlantyckiego. Dodatkowo w skład Portugalii wchodzi szereg wysp położonych na Oceanie Atlantyckim, jak Archipelag Azorski (Açores) i Madera (Madeira). Jest członkiem Unii Europejskiej oraz NATO.

José Manuel Durão Barroso (ur. 23 marca 1956 w Lizbonie) – polityk portugalski. W rządzie Cavaco Silvy minister spraw zagranicznych, po wygranej konserwatystów w wyborach 2002 r. został premierem Portugalii, którą to funkcję pełnił do 29 czerwca 2004, czyli ogłoszenia go przyszłym szefem Komisji Europejskiej. Na jej czele stoi od 1 listopada 2004. W 2007 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.

W 2001 Partia Socjalistyczna zdecydowanie przegrała wybory lokalne. Spowodowało to rezygnację Guterresa ze stanowiska szefa partii i rządu, który oświadczył, że "rezygnuje, aby uchronić kraj przed wpadnięciem w polityczne bagno". Stery w partii przejął Eduardo Ferro Rodrigues. 17 marca 2002 odbyły się wcześniejsze wybory parlamentarne, w których Partia Socjalistyczna) (96 mandatów) przegrała z Partią Socjaldemokratyczną (105 mandatów). 6 kwietnia 2002 nowym premierem Portugalii został José Manuel Durão Barroso z Partii Socjaldemokratycznej.

Wysoki Komisarz NZ ds. Uchodźców

W maju 2005 António Guterres został mianowany Wysokim Komisarzem Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców przez sekretarza generalnego ONZ Kofiego Annana.

Odznaczenia

Krzyż Wielki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (1997)

Życie osobiste

António Guterres 31 grudnia 1972 poślubił Luísę Amélię Guimarães e Melo, z którą ma dwoje dzieci. 28 stycznia 1998 małżonka Guterresa zmarła na raka w szpitalu w Londynie. 9 kwietnia 2001 António Guterres po raz drugi wszedł w związek małżeński, poślubiając Catarinę de Almeidę Vaz Pinto.

Przypisy

M.P. z 1997 r. Nr 83, poz. 816