|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: Naukowcy europejscy odkryli, że ozon wpływa na rolę oceanu jako biotopu pochłaniającego dwutlenek węgla, czyli zbiornika, który absorbuje i przechowuje dwutlenek węgla pochodzący z innego etapu obiegu węgla. Czterema takimi pochłaniaczami są atmosfera, biosfera ziemska, oc... W dniu dzisiejszym, czyli 6 lipca, o godzinie 14.00 czasu polskiego Ziemia znajdzie się najdalej od Słońca (aphelium). Oba ciała będzie wtedy dzielił dystans 152,1 milionów kilometrów - poinformował PAP dr hab. Arkadiusz Olech z Centru... Od dawna panuje przekonanie, że około 635 mln lat temu Ziemia była całkowicie pokryta lodem, aczkolwiek wyniki nowych badań przeprowadzonych przez międzynarodowy zespół naukowców poddały w poważną wątpliwość to długo utrzymywane założenie. Odkrycia wskazują, że stężenie atmosfer... Małe i duże organizmy morskie kierują się każdego roku na Ocean Południowy, aby pożywić się ogromnymi ilościami kryla, stworzenia podobnego do krewetki, które odkrywa kluczową rolę w antarktycznym łańcuchu pokarmowym. Oprócz tego, że jest ważnym źr... W najbliższą niedzielę (4 stycznia 2009r.) Ziemia znajdzie się najbliżej Słońca. Oba ciała będzie wtedy dzielił dystans 147.1 milionów kilometrów - poinformował dr Arkadiusz Olech z Centrum Astronomicznego PAN w Warszawie. ...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 AntarktydaTo hasło encyklopedii posiada podstrony: [1][2] 3 Czy wiesz że...? McMurdo Dry Valleys ((pol.) Suche Doliny McMurdo) - doliny na Ziemi Wiktorii, w pewnej części stale pozbawione pokrywy lodowej. Zajmują one ok. 4800 km (0,03% powierzchni kontynentu) i są największą oazą antarktyczną. Ze względu na niską wilgotność powietrza i brak znaczącej pokrywy lodowej, jest to de facto pustynia. Erebus – aktywny wulkan u wschodnich wybrzeży Antarktydy, na Wyspie Rossa (Morze Rossa) o wysokości około 3794 m n.p.m. Jego ostatnia erupcja miała miejsce w 2001. W 1841 roku odkrył go szkocki badacz Sir James Ross. Ludność i gospodarka
 LudnośćAntarktyda jest jedynym kontynentem bez rdzennej ludności. Zamieszkiwana jest tylko przez pracowników stacji badawczych (około 1000, prawie wyłącznie mężczyźni). Latem na kontynencie liczba ludzi wzrasta do około 4000. Głównie ze względu na wymianę załóg, zaopatrzenie oraz w ostatnich latach rozwój turystyki ekstremalnej, na kontynent zaczęli przyjeżdżać również turyści, których liczba przekracza 10 000 rocznie. Pustynia – teren o znacznej powierzchni, pozbawiony zwartej szaty roślinnej na skutek małej ilości opadów i przynajmniej okresowo wysokich temperatur powietrza, co sprawia, że parowanie przewyższa ilość opadów[1]. Na gorących pustyniach ekstremalne temperatury sięgają do 50 °C (najwyższa zanotowana temperatura to 57,8 °C), nocą zaś dochodzą do 0 °C, charakterystyczne są dla nich też znaczne amplitudy dobowe temperatury, stały deficyt wilgotności oraz silne nasłonecznienie. Czasem termin pustynia stosowany jest również do obszarów pozbawionych zwartej roślinności z innych powodów niż przewaga parowania nad opadami, np. do pustyń lodowych. Funkcjonują również określenia odległe znaczeniowo od podstawowego terminu, takie jak pustynia porostowa.
Pingwin cesarski (Aptenodytes forsteri) — duży gatunek ptaka z rodziny pingwinów, endemiczny dla Antarktydy. Jest największym żyjącym przedstawicielem rodziny pingwinów. GospodarkaAntarktyda nie prowadzi gospodarki takiej jak na innych kontynentach. Jedynymi formami gospodarki są rybołówstwo na wodach przybrzeżnych oraz turystyka. Turystyka jest jednym ze źródeł finansowania stacji badawczych, głównie rosyjskich. Rybołówstwo jest wprawdzie dozwolone, jednakże są liczne ograniczenia. Oficjalnie połowy wynoszą w sumie około 100 tysięcy ton ryb i skorupiaków rocznie. Istnieją podejrzenia, że zarówno limity jak i ochrona niektórych gatunków zwierząt nie są przestrzegane, zwłaszcza w cieśninie Drake'a oraz na południowym Atlantyku. Era mezozoiczna, mezozoik – era która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę.
Izostazja – równowaga pomiędzy różnymi wycinkami skorupy ziemskiej; dążenie do równowagi mas skalnych w litosferze; bloki stosunkowo sztywnej i lekkiej litosfery "pływają" po plastycznej astenosferze – obciążone zanurzają się głębiej, odciążone unoszą się wyżej (np. Skandynawia po ustąpieniu lądolodu). Unoszenie/zanurzanie się płyt litosfery nazywamy pionowymi ruchami litosfery (ruchy izostatyczne). Mogą one np. doprowadzać do transgresji i regresji morskich. Turystyka na Antarktydzie pojawiła się w 1957 podczas Międzynarodowego Roku Geofizyki, jednak (oprócz 1958 roku) następni turyści pojawili się na tym kontynencie dopiero w 1965. Początkowo ruch turystyczny był niewielki, około 150 osób. Jednakże od 1969 ich liczba stopniowo wzrastała i w latach 80. przekraczała 5000 osób rocznie. W rekordowym lecie 2002/2003 liczba turystów wyniosła 13 500 osób. Turyści mieszkają głównie na statkach. Duży ruch turystyczny w relatywnie krótkim okresie (10-12 tygodni) jest dużym zagrożeniem dla środowiska kontynentu, gdyż możliwości jego regeneracji są bardzo niewielkie. Falklandy (ang. Falkland Islands, hiszp. Islas Malvinas) – terytorium zależne na południowym Atlantyku, około 480 km od wybrzeży Argentyny obejmujące wyspy o tej samej nazwie. Wyspy znajdują się pod administracją brytyjską, ale prawa do nich rości sobie także Argentyna, z tego powodu czasem również zwane, od nazwy hiszpańskiej, Malwinami.
Szczętki (l. poj.: szczętka), eufauzje, eufazje (Euphausiacea), popularnie zwane krylem – rząd morskich pancerzowców liczący 86 gatunków. W odróżnieniu od innych skorupiaków szczętki posiadają skrzela zewnętrzne. Antarktyda jest bogata w surowce mineralne, głównie węgiel kamienny szczególnie na Ziemi Wiktorii. Poza węglem zostały odkryte rudy żelaza, miedzi, złota, srebra i ołowiu. W szelfie morza Rossa prawdopodobnie są duże pokłady ropy naftowej i gazu ziemnego. Dodatkowym zasobem, choć aktualnie nie posiadającym większego znaczenia gospodarczego, jest bardzo czysta woda słodka. Zgodnie z Traktatem antarktycznym ich wydobycie nie jest dozwolone. Wielkość złóż, ze względu na brak możliwości wykonywania odwiertów, nie jest dokładnie znana. Molibden (Mo, łac. molybdenum) - pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Nazwa znaczy "podobny do ołowiu" i pochodzi od greckiego określenia ołowiu - μόλυβδος molybdos.
Wątrobowce (Marchantiophyta ) – gromada roślin, dawniej sytuowana jako klasa w gromadzie mszaków. Należą tu drobne rośliny, u których pokoleniem dominującym jest gametofit posiadający pojedynczy (haploidalny) zestaw chromosomów. Do gromady tej zalicza się ok. 8.000 gatunków. PolitykaPierwsze ustalenia w sprawie AntarktydyPo drugiej wojnie światowej w obliczu Zimnej Wojny, wciąż nie jasna stała się sprawa ewentualnego podziału Antarktydy. Dość istotnym impulsem do tego typu działań było odkrycie surowców mineralnych, które zalegały pod kontynentem. Dodatkowo przez Antarktydę biegła najkrótsza droga pomiędzy Ameryką Południową a Australią. Przeloty mogły jednak bardzo szybko zniszczyć delikatny ekosystem kontynentu. W 1948 Departament Stanu USA (odpowiednik rządu) zaprosił do rozmów kraje zgłaszające roszczenia terytorialne. Rozmowy zostały zerwane, z powodu konfliktu dyplomatycznego pomiędzy Wielką Brytanią a Chile. Dodatkowo na rozmowy nie został zaproszony przedstawiciel ZSRR, co spowodowało iż plany ustalenia statusu Antarktydy zostały zaniechane. Lista państw świata obejmuje uszeregowane w porządku alfabetycznym względem nazwy krótkiej (o ile taka istnieje) wykazy państw niepodległych, państw nieuznawanych oraz terytoriów zależnych. W wykazie podano formy nazw zalecane przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa. Traktat antarktycznyTraktat antarktyczny został podpisany 1 grudnia 1959 w Waszyngtonie podczas Konferencji Antarktycznej, Wszedł on w życie 23 czerwca 1961. Sygnatariuszami było dwanaście państw, które podczas III Międzynarodowego Roku Geofizycznego (1957–1958) prowadziły badania geograficzne na Antarktydzie. Były to: Argentyna, Australia, Belgia, Chile, Francja, Japonia, Nowa Zelandia, Norwegia, Republika Południowej Afryki, Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Andy (hiszp. Los Andes, Cordillera de los Andes) to góry fałdowe znajdujące się w Ameryce Południowej na terenie Wenezueli, Kolumbii, Ekwadoru, Peru, Boliwii, Chile oraz Argentyny. Góry ciągną się wzdłuż Oceanu Spokojnego od zatoki Paria na północy po Ziemię Ognistą na południu, na przestrzeni ponad 9000 km, co sprawia, że jest to najdłuższy łańcuch górski na Ziemi. Szerokość Andów wynosi 200–800 km. Najwyższe szczyty to Aconcagua (6959 m n.p.m.), Ojos del Salado (6893 m n.p.m.) oraz Nevado Pissis (6793 m n.p.m.).
Morze Amundsena - przybrzeżne morze szelfowe, część Oceanu Spokojnego u wybrzeży Antarktydy (nad Ziemią Marii Byrd) między 100° a 123°W, lokalizowane czasem także pomiędzy przylądkiem Dart (ok. 124°W) a Wyspą Thurstona (ok. 103°W). Powierzchnia 98 tys. km²; głębokość do 585 m; temperatura wód powierzchniowych od 0,2 °C do –1,8 °C, zasolenie 32–34‰. Przez cały rok pokryte jest lodami; ok. 1/3 linii brzegowej zajmują bariery lodowców szelfowych. Zaliczane jest do zlewiska Oceanu Południowego. Głównym celem paktu jest leżące w interesie całej ludzkości zapewnienie wykorzystania Antarktydy jedynie do celów pokojowych, tak, aby nigdy nie stała się ona przyczyną międzynarodowych konfliktów. Traktat zabrania jakichkolwiek działań o charakterze militarnym, lecz nie wyklucza przebywania na terytorium antarktycznym pracowników wojskowych. Dokument nie rozstrzyga kwestii związanych z roszczeniami terytorialnymi, ale je zamraża. Badania naukowe mają być efektem współpracy, a ich wyniki są dostępne dla wszystkich. Zabrania się przeprowadzania prób z bronią atomową oraz zanieczyszczania tego rejonu świata. Obszar objęty traktatem antarktycznym wynosi 52,5 mln km². Początkowo traktat miał obowiązywać przez 30 lat – do 1991, jednak na mocy Protokołu o ochronie środowiska naturalnego do traktatu antarktycznego (tzw. protokół madrycki) jego obowiązywanie przedłużono o kolejnych 50 lat. Otto Gustav Nordenskiöld (ur. 1869, zm. 1928) – szwedzki geolog i geograf, badacz polarny, podróżnik. Był profesorem Uniwersytetu w Göteborgu. Jego stryjem był geolog i badacz Arktyki Adolf Erik Nordenskiöld.
Strefa podbiegunowa lub strefa polarna - jedna z trzech stref oświetlenia Ziemi, obejmująca obszary na obu półkulach położone za kołem podbiegunowym. W strefach polarnych występuje zjawisko dni i nocy polarnych. 
sygnatariusze, państwa wysuwające roszczenia terytorialne do konkretnych terenów sygnatariusze, państwa zachowujące prawa do roszczeń sygnatariusze, pozostałe państwa mające bazy naukowe na Antarktydzie kandydaci, państwa nie mające jeszcze baz naukowych Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. Tradycyjna maoryska nazwa państwa, Aotearoa, jest najczęściej tłumaczona jako Kraj długiej białej chmury. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonych Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.
Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkulach południowej oraz północnej i zachodniej. Od wschodu graniczy z Oceanem Atlantyckim, a od zachodu z Oceanem Spokojnym. Powierzchnia Ameryki Południowej wynosi 17,8 mln km². Od północy, przez Przesmyk Panamski, graniczy z Ameryką Północną. Oba te kontynenty nazywane są też przez Europejczyków Nowym Światem. Pozostałe kraje
Roszczenia terytorialne
Stany Zjednoczone i Rosja (wcześniej Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich) nie mają roszczeń do konkretnych terenów, jednakże zachowują sobie prawo do części ziem w przypadku podziału kontynentu. Obecnie wszystkie roszczenia są zamrożone ze względu na ważność traktatu antarktycznego. Interglacjał lub okres międzylodowcowy lub okres interglacjalny to okres między dwoma glacjałami, w którym wskutek ocieplenia czyli wzrostu temperatury powierzchnia lodowca cofa się lub ustępuje z danego obszaru (deglacjacja). Okres ten charakteryzuje się również wzrostem poziomu oceanu światowego i przesuwaniem się stref roślinnych ku biegunom.
Gąbki (Porifera) – typ prymitywnych, beztkankowych zwierząt wyłącznie wodnych (najczęściej morskich), osiadłych, zwykle kolonijnych, o nieregularnym i najczęściej zmiennym kształcie. Gąbki należą do najstarszych organizmów wielokomórkowych – zbliżone do nich formy występowały już 1,8 mld lat temu. W zapisie kopalnym znane są ze skamieniałości prekambryjskich, datowanych na 600 mln lat (gąbki krzemionkowe) oraz kambryjskich (gąbki pospolite i wapienne). Typ obejmuje około 9 tysięcy poznanych dotąd gatunków, z czego tylko 150 żyje w wodach słodkich. Zobacz teżPrzypisy
Linki zewnętrzne
Amerigo Vespucci, hiszp. Américo Vespucio, port. Américo Vespúcio (ur. 9 marca 1454 we Florencji, zm. 22 lutego 1512 w Sewilli) – włoski kupiec, nawigator i podróżnik morski.
Henryk Arctowski (ur. 15 lipca 1871 w Warszawie – zmarł 21 lutego 1958 w Waszyngtonie) – polski geograf, geofizyk, geolog, podróżnik, związany z badaniami krajów polarnych. przejdź do podstrony: [1][2] 3
Czy wiesz że...? beta Ziemia Królowej Maud (norw. Dronning Maud Land) - pokryta lądolodem część Antarktydy Wschodniej nad oceanami Atlantyckim i Indyjskim pomiędzy Ziemią Enderby i Ziemią Coatsów.
Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Nikiel (Ni, łac. niccolum) - pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Został odkryty w roku 1751 przez Cronstedta. W 1804 otrzymano go po raz pierwszy w stanie czystym. Przed naszą erą był używany w stopach z miedzią i cynkiem.
Porosty (łac. Lichenes) – tradycyjna nazwa licznej grupy grzybów (ponad 20% wszystkich gatunków grzybów (Fungi), określanych jako zlichenizowane, tworzących obligatoryjne symbiozy głównie z prokariotycznymi cyjanobakteriami (Cyanobacteria) lub eukariotycznymi zielenicami (Chlorophyta). Jako samodzielna jednostka taksonomiczna, przestała istnieć w 1981 roku, w wyniku zmian wprowadzonych przez Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Botanicznej. Pojęcie to ujmowane jest obecnie w kategoriach ekologicznych (podobnie jak grzyby mikoryzowe), a nie systematycznych.
Wyż baryczny - w meteorologii obszar podwyższonego ciśnienia atmosferycznego, w którym najwyższe ciśnienie jest w środku układu, skąd na wszystkie strony maleje. Wartość izobar maleje na wszystkie strony lub rośnie do środka.
Trzęsienie ziemi – gwałtowne rozładowanie naprężeń, nagromadzonych w skorupie ziemskiej w wyniku przejściowego zablokowania ruchu warstw skalnych, poruszających się wzdłuż linii uskok Uwalniająca się przy tym energia w około 20% rozchodzi się w postaci fal sejsmicznych, z których część dociera na powierzchnię Ziemi w postaci niszczących fal powierzchniowych.
Roald Engelbregt Gravning Amundsen (ur. 16 lipca 1872 w Borge, ob. Fredrikstad w okręgu Østfold w Norwegii, zaginął 18 czerwca 1928 w Arktyce) – norweski badacz polarny, pierwszy zdobywca bieguna południowego. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
Osobny artykuł: 
