Antoni Fertner - Polski Serwis Naukowy

Antoni Dezyderiusz Fertner (ur. 23 maja 1874 w Częstochowie, zm. 16 kwietnia 1959 w Krakowie) – polski aktor komediowy.

Nota biograficzna

Był synem cukiernika, miał trzy starsze siostry. W gimnazjum przejawiał zdolności matematyczne. Po śmierci rodziców przeniósł się do rodziny w Piotrkowie, gdzie dorabiał jako klakier. W późniejszym okresie zamieszkał w Warszawie, gdzie rozpoczął studia w Wyższej Szkole Handlowej im. Kronenberga, ale wkrótce potem zapisał się kurs aktorski w Szkole Dramatycznej przy warszawskim Towarzystwie Muzycznym, do Klasy Deklamacji i Dykcji, którą ukończył w 1895 roku i zaczął występować w warszawskim teatrzyku Wodewil, a następnie przeniósł się do Łodzi, gdzie grał do roku 1899. Odbył też roczne tournee po Rosji. W 1902 roku wrócił do Warszawy, gdzie występował w teatrze. W 1908 roku przyjął od Jakuba Jasińskiego, właściciela pierwszego w Warszawie kina "Oaza", propozycję występu w niemym filmie, którego został także współscenarzystą. Po premierze "Antosia pierwszy raz w Warszawie" zyskał dużą popularność i stał się rozpoznawalny.

Minuta (łac. minuta – mała) – legalna jednostka czasu nie należąca do układu SI, równa 60 sekundom, oznaczana min (bez kropki na końcu). Wywodzi się z sumeryjskiego układu miar. Termin minuta pochodzi z łacińskiego wyrażenia pars minuta prima (pierwsza mała część).
Radość (Warszawa) – prawobrzeżne osiedle warszawskie, część dzielnicy Wawra, dawniej samodzielna miejscowość. Położone w okolicy torów w kierunku Otwocka, między Miedzeszynem na południu a Międzylesiem na północy oraz na wschód od Wisły.

Krótko przed wybuchem I wojny światowej odkupił ze wspólnikami kino "Oaza", które po wybuchu wojny popadło w kłopoty finansowe. Zmuszony przez sytuację do zamknięcia kina, wyjechał wraz z żoną do Petersburga, gdzie grał w antyniemieckich sztukach i zwrócił na siebie uwagę szefa moskiewskiej wytwórni kinematograficznej, Aleksandra Chanżonkowa, który zaproponował Fertnerowi występy w kręconych w Moskwie filmach. Po sukcesie komercyjnym pierwszego filmu, Chanżonkow zaproponował Fertnerowi stały kontrakt. Później aktor zmienił wytwórnię filmową, podejmując współpracę z firmą Edwarda Puchalskiego i wciąż kręcąc filmy o losach Antoszy.

Królestwo Polskie (potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka; ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje) – istniejące w latach 1815-1916 państwo na terytorium polskim, pozostające w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, z własną konstytucją, sejmem, wojskiem, monetą i polskim językiem urzędowym oraz cesarzem rosyjskim jako koronowanym królem Polski i ustanowionym przez niego namiestnikiem.
Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.

W 1918 roku, zaraz po zakończeniu wojny, wrócił do Warszawy, ale w latach 20. XX wieku zagrał jedynie w trzech filmach. Problemy zawodowe wynikały z problemów organizacyjnych polskich studiów nagraniowych, które Fertner ostro krytykował. Dopiero po wprowadzeniu filmów dźwiękowych zaczął ponownie występować, w latach 1934-1939 zagrał w dwudziestu filmach. Miał w swoim dorobku około 500 ról filmowych i teatralnych. Był współwłaścicielem wytwórni filmowej i kinematografu Oaza. W latach 1926-27 prowadził wraz z Mieczysławą Ćwiklińską Teatr Ćwiklińskiej i Fertnera.

IMDb.com (The Internet Movie Database) – największa na świecie internetowa baza aktorów i filmów. Zawiera informacje o artystach i produkcjach z wielu części świata (w tym także polskich). Z bazy możemy się dowiedzieć między innymi o dorobku aktorów (reżyserów, scenarzystów, muzyków i innych osób związanych z produkcją i tworzeniem filmu), przeczytać krótkie syntetyczne biografie (przy niektórych osobach). Baza pozwala również sprawdzić informacje o filmach, serialach i produkcjach telewizyjnych (nawet tych w produkcji), jak również o nagrodach filmowych. Mankamentem bazy jest nieuwzględnianie charakterystycznych znaków diakrytycznych niektórych języków, w tym języka polskiego.
Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

Wojnę obronną spędził w Warszawie. Podczas okupacji hitlerowskiej reżyserował i grał w jawnych teatrach warszawskich Niebieski Motyl, Złoty Ul, Wodewil i Nowości wbrew zakazowi konspiracyjnego ZASP-u. Po powstaniu warszawskim został zmuszony przez Niemców do wyjazdu z miasta i zamieszkał w Skawinie, a po zakończeniu wojny w Krakowie.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.
Piotrków Trybunalski – miasto na prawach powiatu, położone w centralnej Polsce na zachodzie Równiny Piotrkowskiej, będące siedzibą powiatu grodzkiego. Drugie pod względem wielkości miasto w województwie łódzkim i 47. w Polsce. Nazwa Piotrkowa w innych językach brzmi: język rosyjski – dziś Пётркув-Трибунальски, za czasów Królestwa Polskiego – Петроковъ; jidysz – פּעטריקעװ, Petrikew; język niemiecki – Petrikau. Liczba ludności w grudniu 2009 – 77 810 osób.

Udział w jawnych teatrach praktycznie uniemożliwił mu powrót na warszawską scenę po wojnie, z tego powodu występował w 1945 roku w zespole objazdowym, a potem w Teatrze Kameralnym TUR (1945/1946). W latach 1947-1954 był aktorem Miejskich Teatrów Dramatycznych. Do filmu już nie wrócił. Do 1959 roku grał na scenach krakowskich teatrów, Teatru im. Juliusza Słowackiego i Starego Teatru.

Robert i Bertrand - polski film fabularny z 1938 roku. Przedwojenna komedia filmowa. Film powstał na podstawie wodewilu Jana Nestroya. Pochodzi z niego kilka popularnych piosenek (Zakochany złodziej). Z oryginalnego filmu, trwającego nieco ponad 80 minut, do naszych czasów zachowało się jedynie 37. Mimo to akcja jest zrozumiała.
Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Był żonaty z aktorką Heleną Pawłowską (ur. 1873, zm. 1944 w Grodzisku).

Zmarł w wieku 85 lat. Pochowany jest w Krakowie, na Cmentarzu Rakowickim w Alei Zasłużonych.

Grób Antoniego Fertnera na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie

W 1987 roku nakręcono o nim film dokumentalny: Demon komizmu Antoni Fertner w reżyserii Tadeusza Pawłowicza i Zbigniewa Wawra (28 minut).

Nagrody i odznaczenia

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1954)

Nagroda Państwowa II stopnia za działalność aktorską w minionym 10-leciu (1955)

Zapomniana melodia – polska komedia muzyczna z 1938, w reżyserii Konrada Toma i Jana Fethkego, z trzema niezapomnianymi piosenkami kompozytora Henryka Warsa i parolisty Ludwika Starskiego.
Miejskie Teatry Dramatyczne (MTD) - pierwsza organizacja teatralna po II wojnie światowej w Warszawie. Utworzona 7 lipca 1945 z inicjatywy Jana Mrozińskiego. Działalność zakończono z końcem sezonu 1948/49.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)