Antoni Karol Ludwik de Lasalle - Polski Serwis Naukowy

Generał Lasalle

Antoine-Charles-Louis de Lasalle (ur. 10 maja 1775 w Metzu, zm. 6 lipca 1809 pod Wagram) – francuski generał kawalerii lekkiej w okresie wojen napoleońskich.

Służbę w wojsku rozpoczął w wieku 11 lat, skierowany przez ojca do Pułku Alzackiego jako kadet. Pięć lat później, po ukończeniu nauki, otrzymał stopień podporucznika i wstąpił do 24 Pułku Kawalerii. W czasie rewolucji francuskiej, jako obywatel Lasalle, służy w 23 Pułku Strzelców Konnych pod dowództwem generała Pichegru. Po upadku Robespierra został adiutantem w sztabie generała Kellermanna zwycięzcy spod Valmy. W 1796 roku został oddelegowany do armii włoskiej generała Napoleona Bonaparte.

Joachim Murat (ur. 25 marca 1767 w Labastide-Fortunière (ob. Labastide-Murat), Francja, zm. 13 października 1815 w Pizzo, Włochy) – marszałek Francji, książę Bergu, król Neapolu 1808-1815. Syn oberżysty. Do wojska wstąpił w 1787, służył w czasie rewolucji francuskiej. Zasłużył się Napoleonowi w Paryżu w 1795, gdzie pomógł mu stłumić bunt rojalistów. Był jego adiutantem od 1796 i służył pod nim we Włoszech i w Egipcie. W 1799 został generałem dywizji. Wróciwszy z Napoleonem do Francji, poparł go w zamachu 9 listopada 1799.

François Christophe Kellermann (ur. 28 maja 1735 w Strasburgu; zm. 13 września 1820 w Paryżu) – francuski generał okresu rewolucji francuskiej oraz marszałek Cesarstwa Francuskiego; książę Valmy; ojciec gen. François Étienne Kellermanna.

Początek służby u boku Bonapartego był dość pechowy: młody oficer wpadł w zasadzkę i dostał się do austriackiej niewoli. Wkrótce jednak został uwolniony w ramach wymiany jeńców i w rezultacie Lasalle wziął udział w I kampanii włoskiej (1796-1797), wyprawie do Egiptu (1798-1799), II kampanii włoskiej (1800), a po zawarciu pokoju, w wyprawie z sojuszniczą wówczas Hiszpanią przeciwko Portugalii (1801).

Bitwa pod Valmy - (kanonada pod Valmy), bitwa, która zatrzymała ofensywę austriacko-pruską podczas wojny z Francją 20 września 1792 r . Francuzi odnieśli sukces, ponieważ wojskami przeciwnika targały epidemia czerwonki oraz powszechne zmęczenie. Pomijając ten fakt, propaganda francuska uczyniła z Valmy wielkie zwycięstwo.

Bitwa pod Wagram - jedna z największych bitew w kampaniach napoleońskich, która miała miejsce w dniach 5-6 lipca 1809 r. wokół wyspy Lobau na Dunaju i w pobliżu wsi Wagram, 15 km na północny wschód od Wiednia.

Po proklamowaniu Cesarstwa, 14 lipca 1804 roku został kawalerem Legii Honorowej, a w niecały rok później (1805) otrzymał stopień generała brygady.

Pomnik Antoniego de Lasalle w Lunéville

W latach 1805-1806 wziął udział w rozbiciu trzeciej koalicji, a następnie w rozgromieniu Prus (gdzie odznaczył się zdobyciem potężnej twierdzy szczecińskiej). 30 grudnia 1806 roku został mianowany generałem dywizji. W 1807 walczył w kampanii rosyjskiej w kawalerii rezerwowej marszałka Joachima Murata. W tym samym roku otrzymał tytuł hrabiego Cesarstwa. W roku 1808 został wysłany do Hiszpanii, gdzie zdławił powstanie w Valladolid i doprowadza do zwycięstwa w bitwie pod Medina del Rio Seco. Po bitwie pod Medellin otrzymał dowództwo lekkiej jazdy kawalerii rezerwowej. W roku 1809 roku wziął udział w wojnie z Austrią. Wsławił się w bitwie pod Aspern (Essling) i zdobyciem twierdzy Raab.

Bitwa pod Aspern 21-22 maja 1809 r. znana tez jako Bitwa pod Essling była starciem pomiędzy wojskami napoleońskimi a oddziałami austriackimi w rejonie miejscowości Aspern i Essling (dzielnice dzisiejszego Wiednia).

Adiutant (łac. adiutare - "pomagać"), adiutant ordynansowy - żołnierz pomocniczy asystujący najwyższym oficerom (zazwyczaj generałom oraz dowódcom jednostek wojskowych). Jest w osobistej dyspozycji swego przełożonego. Wykonuje ogólne prace kancelaryjno-biurowe i organizacyjne zapewniające rytmiczność działalności służbowej dowódcy, a także zlecenia osobistego przełożonego, oraz kieruje pracą innych pracowników adiutantury (kancelarii dowódcy).

Zginął w bitwie pod Wagram 6 lipca 1809 roku.

Karol de Lasalle należał do słynnych les beaux sabreurs (pięknych rębaczy) epoki napoleońskiej – brawurowych, romantycznych, odważnych i inteligentnych generałów lekkiej kawalerii. Do tego elitarnego grona zaliczali się obok niego – Louis Pierre Montbrun, Sainte-Croix i Colbert. Żaden z nich nie przeżył upadku Cesarstwa. Lasalle zwykł mawiać: "Huzar, który dożył trzydziestki, jest zwykłym dekownikiem". W chwili śmierci miał 34 lata.

Podporucznik (ppor.) – najniższy stopień oficerski w Wojsku Polskim, z korpusu oficerów młodszych. Polski oficer w stopniu podporucznika na naramiennikach nosi dwie gwiazdki.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Przypisy

François Hourtoulle: Le général comte Charles Lasalle 1775-1809, Paris 1979, s.68

Gilles de Becdelievre: "Les loups de l'Empereur" (fr.). 2011-01-25. Cytat: tout hussard qui n’est pas mort à trente ans est un Jean-Foutre! - inne tłumaczenie pl. Wszyscy huzarzy, którzy nie polegli do trzydziestki to cioty!

Bibliografia

Marcel Dupont: Generał Lasalle, Małopolska Oficyna Wydawnicza Krak-Buch, Kraków 1993

Archibald Gordon Macdonell: Napoleon i jego marszałkowie, Wydawnictwo Puls, Londyn 1992

Andrew Uffindell: Wielcy generałowie wojen napoleońskich oraz ich bitwy 1805-1815, Rebis, Poznań 2007, ISBN 978-83-7301-873-0

Zobacz też

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Antoni Karol Ludwik de Lasalle

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Antoniego Karola Ludwika de Lasalle

bitwy i potyczki epoki napoleońskiej