Antoni Libera - Polski Serwis Naukowy

Antoni Libera (ur. 19 kwietnia 1949 w Warszawie) – polski pisarz, tłumacz, reżyser, znawca twórczości Samuela Becketta. Syn Zdzisława Libery.

Biografia

Ukończył studia na Uniwersytecie Warszawskim, doktoryzował się w Polskiej Akademii Nauk.

Przełożył i wydał wszystkie dzieła dramatyczne Becketta, część jego utworów prozą oraz eseje i wiersze. Sztukami Becketta zajmuje się również jako reżyser, wystawiając je w Polsce i za granicą: w Wielkiej Brytanii, Irlandii i USA. Dotychczas zrealizował blisko trzydzieści spektakli. W jego inscenizacjach występowali m.in.: Tadeusz Łomnicki, Zbigniew Zapasiewicz, Maja Komorowska, Adam Ferency, Zbigniew Zamachowski i Andrzej Seweryn oraz aktorzy brytyjscy: Barry McGovern i David Warrilow.

Madame. Romans edukacyjny – powieść Antoniego Libery opublikowana w 1998 roku. Akcja utworu rozgrywa się w czasach PRL i opowiada o niespełnionej miłości utalentowanego ucznia do nauczycielki francuskiego, tytułowej Madame. Powieść została wyłoniona do publikacji w I edycji konkursu na powieść przeprowadzonego przez wydawnictwo Znak.

Nagroda literacka Nike – prestiżowe polskie wyróżnienie dla najlepszej polskiej książki roku. Przyznawana jest corocznie od roku 1997 przez Fundację tej nagrody.

Tłumaczył również Oskara Wilde’a i tragedie Sofoklesa (m.in. Antygonę) oraz dokonał nowego przekładu Makbeta Szekspira, kanonu poezji Friedricha Hölderlina i wierszy Konstandinosa Kawafisa. Przekłada też libretta operowe (m.in. Śmierć w Wenecji Benjamina Brittena, Czarną maskę i Króla Ubu Krzysztofa Pendereckiego.

Zbigniew Zamachowski (ur. 17 lipca 1961 w Brzezinach) – polski aktor filmowy i teatralny, kompozytor muzyki do etiud filmowych oraz autor muzyki i tekstów piosenek, które sam wykonuje.

William Szekspir (ang. William Shakespeare; ur. prawdopodobnie 23 kwietnia 1564, data chrztu: 26 kwietnia 1564, miejsce ur. Stratford-upon-Avon, zm. 23 kwietnia 1616 tamże) – angielski poeta, dramaturg, aktor. Powszechnie uważany za jednego z najwybitniejszych pisarzy literatury angielskiej oraz reformatorów teatru.

W 1990, na zamówienie londyńskiego Royal Court Theatre, napisał jednoaktówkę Eastern Promises, która została na tej scenie wystawiona i opublikowana w tomie The May Days Dialogues (Methuen, 1990), a w kraju w "Dialogu" (tytuł wersji pol. Czy Europa musi zginąć?).

W 1998 opublikował powieść Madame, która otrzymała główną nagrodę w konkursie Wydawnictwa Znak. W roku 1999 była nominowana do Nagrody Nike i wyróżniona została Nagrodą im. Andrzeja Kijowskiego. W ciągu 13 lat przekroczyła łączny nakład 100 tysięcy egzemplarzy i została przełożona na 20 języków. W 2002 r. znalazła się w finale irlandzkiej IMPAC Dublin Literary Award. W 2009 wydał prozę autobiograficzną pt. Godot i jego cień. Książka ta znalazła się w finale Nagrody Angelus oraz została nominowana do szwajcarskiej nagrody im. Jana Michalskiego.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Johann Christian Friedrich Hölderlin (ur. 20 marca 1770 w Lauffen, zm. 7 czerwca 1843 w Tybindze) – niemiecki poeta, uznawany za jednego z prekursorów klasyki weimarskiej oraz romantyzmu.

W latach 1988-1993 współredagował czasopismo "Puls", a w latach 1996-2001 był kierownikiem literackim w Teatrze Dramatycznym w Warszawie. Jest członkiem PEN Clubu i Stowarzyszenia Pisarzy Polskich oraz amerykańskiego Samuel Beckett Society.

W październiku 2010 r. został odznaczony Srebrnym Medalem Zasłużony Kulturze Gloria Artis.

Publikacje

Proza i eseistyka:

Benjamin Britten (ur. 22 listopada 1913, zm. 4 grudnia 1976) – angielski kompozytor i dyrygent, uchodzący na najwybitniejszego kompozytora brytyjskiego XX wieku.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Madame (Znak, 1998)

Błogosławieństwo Becketta i inne wyznania literackie (Sic!, 2004)

Liryki lozańskie [w:] Pokaz prozy (WL, 2006)

Niech się panu darzy... [w:] 9 Wigilii (Świat Książki, 2007) [opowiadanie wigilijne]

Godot i jego cień (Znak, 2009) [proza autobiograficzna]

Widok z góry i z dołu [w:] Mówi Warszawa (Muzeum Powstania Warszawskiego / Wydawnictwo Trio, 2011)

Przekłady i opracowania:

Tadeusz Łomnicki (ur. 18 lipca 1927 w Podhajcach niedaleko Lwowa, zm. 22 lutego 1992 w Poznaniu) – polski aktor teatralny i filmowy, reżyser teatralny, pedagog oraz założyciel i pierwszy dyrektor warszawskiego Teatru Na Woli. Ogromny dorobek artystyczny Łomnickiego obejmuje 82 role sceniczne, 51 ról filmowych, 26 ról w spektaklach teatru TV, 12 reżyserii teatralnych. Dwie spośród jego sztuk – "Noe i jego menażeria" i "Kąkol i pszenica" doczekały się realizacji.

Samuel Barclay Beckett (ur. 13 kwietnia 1906 w Foxrock k. Dublina, Irlandia, zm. 22 grudnia 1989 w Paryżu, Francja) – irlandzki dramaturg, prozaik i eseista, tworzący początkowo w języku angielskim, a od roku 1945 w języku francuskim.

S. Barańczak, Zimy i podróże. Lekcja literatury z Antonim Liberą (WL, 1997) [wybór wierszy]

S. Beckett, Pisma prozą (Czytelnik, 1982)

S. Beckett, Dzieła dramatyczne (PIW, 1988)

S. Beckett, Dramaty (Biblioteka Narodowa, Ossolineum, 1995, 1999)

S. Beckett, Wierność przegranej (Znak, 1999) [eseje]

S. Beckett, Dramaty, „Kanon na Koniec Wieku” (PIW, 2002)

S. Beckett, Molloy i cztery nowele (Znak, 2004)

S. Beckett, no właśnie co (PIW, 2010) [utwory wybrane]

F. Hölderlin, Co się ostaje, ustanawiają poeci (Znak, 2003; wyd. II rozszerzone słowo/obraz terytoria, 2009) [wiersze wybrane]

K. Kawafis, Jeżeli do Itaki wybierasz się w podróż... (Znak, 2011) [wiersze wybrane]

J. Racine, Fedra (PIW, 2011)

Sofokles, Król Edyp (PIW 2012)

W. Shakespeare, Makbet [przedmowa S. Mrożka] (Noir Sur Blanc, 2002)

J. Szpotański, Zebrane utwory poetyckie (Puls, 1990)

J. Szpotański, Gnom; Caryca; Szmaciak (LTW, 2003) [utwory satyryczne i fragmenty autobiografii]

O. Wilde, Dwie sceny miłosne [Salome, Tragedia florencka] (PIW, 2003)

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Antoniego Libery

Przypisy

IMPAC Dublin Literary Award
Jan Michalski Prize
Uroczystość wręczenia odznaczeń resortu kultury (pol.). mkidn.gov.pl, 18 października 2010. [dostęp 19 października 2010].