Teatr im. Stefana Jaracza w Łodzi jest najstarszym łódzkim teatrem, kontynuatorem tradycji najstarszej stałej sceny w mieście uruchomionej 6 października 1888 z inicjatywy Łucjana Kościeleckiego przy ul. Piotrkowskiej. Inauguracyjną sztuką wystawioną w teatrze było "Małżeństwo Apfel" Kazimierza Zalewskiego. Po pożarze gmachu przy ul. Piotrkowskiej, teatr został przeniesiony do budynku przy ul. Cegielnianej 63 (obecnie ul. Jaracza 27), gdzie działa do dziś. Zanim teatr zyskał jako patrona Stefana Jaracza, znany był jako Teatr Polski a później jako Teatr Miejski. W czasie II wojny światowej teatr działał jako niemiecki Theater zum Litzmannstadt. Po wyzwoleniu zespół Teatru Wojska Polskiego kierowany przez Władysława Krasnowieckiego, obrał sobie jako swoją siedzibę gmach obecnego teatru. Po przeniesieniu się w 1949 roku części zespołu Teatru Wojska Polskiego do Warszawy, teatrowi nadano imię Stefana Jaracza.

Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi - łódzki teatr działający od 1949 roku. Scena powstała z inicjatywy młodych wychowanków łódzkiej szkoły teatralnej Leona Schillera, którzy za cel postawili sobie stworzenie współczesnego wojującego teatru politycznego. Inauguracją działalności teatru była premiera sztuki Vaška Káňi - "Brygada szlifierza Karhana" w dniu 12 listopada 1949. Początkowo teatr działał w gmachu Domu Żołnierza przy ul. Daszyńskiego 34 (dziś ul. Tuwima) ale już w 1951 roku przeniósł się do swojej obecnej siedziby przy ul. Więckowskiego 15. Pierwotny zespół teatru stanowiły 23 osoby, a wśród nich: Kazimierz Dejmek, Dobrosław Mater, Tadeusz Mierzejewski, Janusz Warmiński, Jerzy Merunowicz, Stanisław Łapiński, Barbara Rachwalska, Bronisława Bronowska, Józef Pilarski, Wojciech Pilarski, Tadeusz Minc i Andrzej Wydrzyński. W ciągu blisko sześćdziesięcioletniej historii teatru związani z nim byli tacy artyści jak: Bogdan Baer, Ludwik Benoit, Jacek Chmielnik, Ryszard Dembiński, Władysław Dewoyno, Krystyna Feldman, Mikołaj Grabowski, Maciej Grzybowski, Barbara Horawianka, Irena Szewczyk, Emil Karewicz, Janusz Kłosiński, Gustaw Lutkiewicz, Jan Machulski, Bohdana Majda, Zygmunt Malawski, Mirosława Marcheluk,Tadeusz Schmidt, Bogusław Sochnacki, Mieczysław Voit czy Zygmunt Zintel.

Przygoda na Mariensztacie – pierwszy barwny polski film fabularny z 1953 w reżyserii Leonarda Buczkowskiego. Wszedł na ekrany w 1954 jako komedia muzyczna przedwojennego mistrza gatunku Ludwika Starskiego, który próbował dostosować swoją twórczość do nowej rzeczywistości i wymogów oficjalnego socrealizmu.