Antonio Gramsci - Polski Serwis Naukowy

Antonio Gramsci [an'tɔ:njo 'gra:mʃi] (ur. 23 stycznia 1891 w Ales, zm. 27 kwietnia 1937 w Rzymie) – działacz komunistyczny, teoretyk marksizmu, filozof.

Życiorys

Wczesną młodość Gramsci spędził na Sardynii, kształcąc się w Cagliari. Uzyskane w konkursie stypendium pozwoliło mu w 1911 r. rozpocząć studia w Turynie, wówczas dynamicznym ośrodku przemysłowym, politycznym i kulturalnym. Dwa lata później Gramsci wstąpił do Włoskiej Partii Socjalistycznej. Należał tam do zwolenników Benita Mussoliniego tzw. mussoliniani. W 1915 r., nie kończąc studiów, rozpoczął pracę publicystyczną w socjalistycznym piśmie "Il Grido del Popolo" (w latach 1917–1918 był jego redaktorem naczelnym). W tym czasie Gramsci był już aktywnym działaczem ruchu robotniczego.

Samogłoska półotwarta tylna zaokrąglona jest to typ samogłoski spotykany w językach naturalnych. Symbol, który przedstawia ten dźwięk w Międzynarodowym Alfabecie Fonetycznym, to ɔ (o otwarte z lewej).
Biblioteka Klasyków Filozofii – unikatowa na skalę światową seria wydawnicza utworzona w 1952 roku w ramach Państwowego Wydawnictwa Naukowego mająca na celu udostępnienie polskiemu czytelnikowi klasycznej literatury filozoficznej - zarówno z dziedziny filozofii powszechnej, jak również filozofii polskiej.

Świadectwem pierwszych zainteresowań filozoficznych i światopoglądowych Gramsciego są Pisma młodzieńcze (Scritti giovanili, 1958). Młody Gramsci krytycznie odnosił się do dominującego wówczas w ruchu socjalistycznym reformizmu, który pod wpływem pozytywizmu "sprowadzał doktrynę Marksa do prawa naturalnego, realizującego się niby fatum poza wolą ludzi". Reformizmowi Gramsci przeciwstawiał koncepcję silnie akcentującą rolę świadomości w historii. Znaczenie idei w dziejach potwierdzała, zdaniem Gramsciego, witana przezeń z entuzjazmem rewolucja październikowa, o której sądził wówczas, że jest "dziełem bardziej ideologii niż faktów".

Karol Marks (niem. Karl Heinrich Marx; ur. jako Hirschel Marx 5 maja 1818 w Trewirze, w Prusach, zm. 14 marca 1883 w Londynie) - socjolog, filozof, ekonomista i działacz rewolucyjny. Twórca marksizmu, współzałożyciel Pierwszej Międzynarodówki.
Włoska Partia Socjalistyczna (Partito Socialista Italiano, PSI) - nieistniejąca włoska partia polityczna, założona w 1892, rozwiązana w 1994. Pierwsze włoskie w pełni nowoczesne ugrupowanie polityczne (partia polityczna). Określała się jako partia robotnicza, wskazując na marksizm jako swoją podstawę ideową.

W 1919 r. powstało pismo "L'Ordine Nuovo"; redakcją kierował Gramsci przy pomocy Palmiro Togliattiego (1893–1964). W publicystyce (zebranej potem w tomie L'Ordine Nuovo 1919-1920, 1954) Gramsci komentował ówczesne wydarzenia w ruchu robotniczym, główną uwagę skupiając na roli fabrycznych rad robotniczych, w których upatrywał zalążek instytucji władzy przyszłego społeczeństwa socjalistycznego.

Reformizm (łac. reformare - przekształcać) - socjaldemokratyczna teoria ewolucyjnego, stopniowego "przerastania" kapitalizmu w socjalizm, świadomie negująca marksistowską drogę rewolucyjnego znoszenia stosunków kapitalistycznych. Reformizm narodził się na przełomie XIX i XX wieku w niemieckiej socjaldemokracji. Założenia i cele ideologiczne i polityczne reformizmu streszczają się w dewizie Eduarda Bernsteina, głównego ideologa reformizmu: "Cel jest niczym, ruch wszystkim". Filozoficznym fundamentem reformizmu jest pozytywistyczny ewolucjonizm przyrodniczy, zapoznający jakościowe różnice między przyrodą a społeczeństwem.
PDF (ang. Portable Document Format, przenośny format dokumentu) – format plików służący do prezentacji, przenoszenia i drukowania treści tekstowo-graficznych, stworzony i promowany przez firmę Adobe Systems. Język opisu pliku PDF jest okrojoną wersją języka programowania PostScript wzbogaconą o elementy hipertekstowe.

W 1921 r. Gramsci był jednym z założycieli Włoskiej Partii Komunistycznej (na jej czele stanął Amadeo Bordiga, ur. 1889). W publicystyce Gramsci podejmował wtedy głównie problemy programu nowej partii i kierunków walki z rodzącym się faszyzmem (por. tom Socialismo e fascismo. L'Ordine Nuovo 1921-1922, 1966). W latach 1922–1923 Gramsci przebywał w Moskwie reprezentując WPK w III Międzynarodówce Komunistycznej. Powróciwszy do kraju, Gramsci nadal uczestniczył w życiu politycznym jako poseł do parlamentu, publicysta (był inicjatorem organu partyjnego "Unita") oraz działacz partyjny.

Spółgłoska szczelinowa zadziąsłowa bezdźwięczna - rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA oznaczana jest symbolem: [ʃ]
Słowo filozofia (gr. φιλοσοφία, łac. philosophia) pochodzi (prawdopodobnie) od matematyka i filozofa Pitagorasa żyjącego w VI wieku p.n.e. Pierwotnie miało sens dosłowny i oznaczało poszukiwanie, umiłowanie mądrości lub posiadanie mądrości (gr. φιλέω phileo – kochać, σοφία sophia – mądrość). Obecnie terminu filozofia używa się w różnych znaczeniach. Trudno o jego definicję, gdyż zakres rozważań filozoficznych i ich metoda ulegały zmianom w historii, a rozumienie filozofii jest uzależnione od wielu czynników, w tym od przyjętej tradycji filozoficznej. W uproszczeniu można powiedzieć, że filozofia zajmuje się ogólnymi, podstawowymi zagadnieniami dotyczącymi natury świata i człowieka. Filozofowie rozważają kwestie natury istnienia, rozumienia bytu i rzeczywistości (ontologia, metafizyka, teoria bytu), poznawalności rzeczywistości i prawdy (epistemologia czyli teoria poznania), moralności, powinności i koncepcji wartości (etyka oraz aksjologia czyli teoria wartości), także zagadnienia dotyczące człowieka antropologia filozoficzna, a także kwestie społeczne, prawne, kulturowe, teologiczne i inne.

W wyniku dyskusji wewnątrzpartyjnej, której dokumentację podał Palmiro Togliatti w publikacji La formazione del gruppo dirigente del P.C.I. (Kształtowanie się grupy kierowniczej WPK, 1962), a której świadectwa znajdujemy także w publicystyce Gramsciego zebranej w La construzione del partito comunista italiano 1923-1926 (1971), dawną obciążoną błędem sekciarstwa politykę, której rzecznikiem był Amadeo Bordiga, zastąpiono programem sojuszu sił lewicowych w obliczu zagrożenia faszystowskiego, głoszonym przez Gramsciego. W styczniu 1926 r. Gramsci stanął na czele Komitetu Centralnego WPK; w listopadzie władze faszystowskie aresztowały go i skazały na dwadzieścia lat więzienia. Gramsci spędził w więzieniu lat dziesięć, podupadając na zdrowiu. Zwolniony w 1937 r. na podstawie amnestii, zmarł zaraz po opuszczeniu więziennych murów.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.
Karl Korsch (ur. 15 sierpnia 1886 r. w Tostedt, niedaleko Hamburga, Niemcy - zm. 21 października 1961 w Belmont, stan Massachusetts, USA) - wybitny filozof marksistowski XX wieku.

Przez cały czas pobytu w więzieniu Gramsci w takiej mierze, w jakiej pozwalały warunki, prowadził pracę intelektualną. Szkice, notatki i materiały wypełniły 33 Zeszyty więzienne (Quaderni del carcere), które po wojnie zostały opublikowane pod tymże tytułem.

Włoska Partia Komunistyczna (wł. Partito Comunista Italiano, PCI) – nieistniejąca już włoska partia polityczna, utworzona w wyniku rozłamu w 1921 wewnątrz włoskiej partii socjalistycznej, należała do Międzynarodówki Komunistycznej (Kominternu) i dążyła do wywołania we Włoszech rewolucji komunistycznej. W okresie powojennym należała do głównych ugrupowań politycznych w kraju. Od 1948 do 1992 partia komunistyczna była we Włoszech największym ugrupowaniem opozycyjnym. W latach 1948 - 1956 blisko współdziałała z partią socjalistyczną. W 1968 potępiła inwazję wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację. Na przełomie lat 60. i 70. doszło do rozluźnienia związków z KPZR co w rezultacie zaowocowało powstaniem eurokomunizmu opierającego się na odrzuceniu przywództwa Moskwy w ruchu komunistycznym oraz rezygnacji z marksizmu-leninizmu jako podstawy działania. W połowie lat 70. lewe skrzydło chadecji próbowało dokonać porozumienia z komunistami jako czołową siłą opozycji aby doprowadzić do przejęcia przez nią części odpowiedzialności za politykę państwa. Był to tzw. "historyczny kompromis". Fiasko tej koncepcji wiąże się z porwaniem i śmiercią chadeckiego polityka Aldo Moro. Partia komunistyczna razem z chadekami ostro występowała przeciwko terroryzmowi skrajnej lewicy (Czerwone Brygady). W 1991 uległa przekształceniu w socjalistyczną i proeuropejską Demokratyczną Partię Lewicy (Partito democratico della Sinistra, PDS). W tym samym roku grupa radykałów zamierzających zachować komunistyczną tożsamość partii opuściła PDS, powołując Odrodzenie Komunistyczne (Partito della Rifondazione Comunista).
Faszyzm (wł. fascismo, od łac. fasces – wiązki, rózgi liktorskie i wł. fascio – wiązka, związek) – doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa (statolatrię, totalitarne silne przywództwo, terror państwowy i solidaryzm społeczny). Faszyzm podkreślał wrogość wobec zarówno liberalizmu, jak i komunizmu. Początkowo nazwa odnosiła się tylko do włoskiego pierwowzoru, później była stosowana wobec pokrewnych ruchów w latach 20. i 30. XX wieku, zwłaszcza narodowego socjalizmu w Niemczech, oraz współczesnych ruchów wywodzących się z partii faszystowskich (neofaszyzm).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)