Antylopa tybetańska - Polski Serwis Naukowy

Cziru, Orongo, antylopa tybetańska (Pantholops hodgsonii) - antylopa z rodziny krętorogich, jedyny przedstawiciel rodzaju Pantholops Hodgson, 1834.

Zasięg występowania i biotop

Cziru jest endemitem Wyżyny Tybetańskiej. Występuje na wysokościach 3700-6000 m n.p.m. Dawniej zasięg jego występowania rozciągał się po Nepal.

Charakterystyka

Długość ciała 120-130 cm, wysokość w kłębie 80-100 cm, masa 26-40 kg Przy nozdrzach występuje workowate wydęcie, które jest prawdopodobnie związane z wydawaniem głosu. Występujące tylko u samców długie, smukłe rogi z poprzecznymi zgrubieniami są wygięte w kształcie litery S. Rogi osiągają długość do 70 cm.

Nepal () – demokratyczna republika federalna w Azji Południowej, w środkowej części Himalajów, granicząca na północy z Chinami i na południu, wschodzie i zachodzie z Indiami; bez dostępu do morza.

Wełna – włókno uzyskiwane z okrywy włosowej (sierści) owiec, lam, wielbłądów, kóz, królików i in. Włókno wełniane posiada charakterystyczne cechy (karbikowatość, łuskowatość, lanolina), dzięki którym nadaje się doskonale do wytwarzania wysokiej jakości, wyrobów włókienniczych.

Cziru jest gatunkiem stadnym. Liczebność i struktura stad jest zmienna - od 5 do 1000 osobników - i związana z sezonowymi wędrówkami. Dojrzałość płciową osiągają pomiędzy 1,5-2,5 rokiem życia. W okresie godowym samiec łączy się z haremem 10-20 samic. Ciąża cziru trwa 7-8 miesięcy. Samica rodzi jedno młode w miocie. Połowa młodych ginie w okresie pierwszych dwóch miesięcy ich życia, a 2/3 - przed osiągnięciem drugiego roku życia, czyli przed osiągnięciem dojrzałości płciowej. Maksymalna długość życia cziru na wolności wynosi prawdopodobnie ok. 8 lat.

Wysokość w kłębie - pionowy rozmiar zwierzęcia czworonożnego liczony od poziomu ziemi do kłębu, czyli najwyższego punktu tułowia, położonego na szczycie łopatek.

Stado – grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej. Łączenie się osobników w stada jest najczęściej związane z rozrodem. Do zwierząt stadnych należy wiele gatunków kręgowców, głównie spośród ssaków, ptaków i ryb. U wilków i dzików stado nazywane jest watahą. Duże stado ryb to ławica.

Zagrożenia i ochrona

Dane dotyczące liczebności cziru nie są precyzyjne. Dawniej był to gatunek bardzo liczny. Obecnie szacuje się, że pozostało mniej niż 75 tys. osobników. Populacja cziru jest zagrożona na skutek utraty siedlisk oraz nielegalnych polowań. Z sierści cziru pozyskiwana jest wełna shahtoosh charakteryzująca się wyjątkową miękkością. Wyroby z tej wełny osiągają wysokie ceny na rynkach wielu krajów. Oprócz wełny z cziru pozyskiwane są rogi i mięso.

Wyżyna Tybetańska – wyżyna w Azji, położona na północ od Himalajów. Ponad jej płaskowyżem o wysokości 4500 m n.p.m. do 5000 m n.p.m. wznoszą się pasma górskie takie jak Himalaje, Kunlun i Karakorum. Zajmuje powierzchnię 2,5 mln km². Wyżyna Tybetańska jest wyżyną lessową o kilkusetmetrowej grubości.

Zasięg (areał, obszar) występowania – obszar, na którym regularnie występują osobniki danego taksonu (gatunku, rodzaju, rodziny itd.). Zasięg wyższej kategorii systematycznej w hierarchii systemu klasyfikacyjnego obejmuje zasięgi kategorii niższego rzędu. Także obszar występowania innych zjawisk lub tworów biologicznych (np. populacji, formacji i zespołów roślinnych). Linia ograniczająca obszar występowania taksonu lub zjawiska to kres lub granica zasięgu.

Cziru jest objęty konwencją waszyngtońską CITES (załącznik I).

Przypisy

Pantholops hodgsonii. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
CITES: Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora, Appendices I, II and III (ang.). 2007. [dostęp 27 lutego 2008].

Bibliografia

Halina Komosińska, Elżbieta Podsiadło: Ssaki kopytne : przewodnik. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 2002, s. 257-258. ISBN 83-01-13806-8.
Rebitzke, J. 2002: Pantholops hodgsonii (ang.). (On-line), Animal Diversity Web. [dostęp 27 lutego 2008].
Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Pantholops hodgsonii. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 12 stycznia 2009]