Anwar Sadat - Polski Serwis Naukowy

Anwar as-Sadat, arab. أنور السادات (ur. 25 grudnia 1918 w Mit Abu al-Kum, zm. 6 października 1981) – egipski polityk i prezydent w latach 1970-1981.

Życiorys

Brał udział w zamachu stanu w roku 1952, który zdetronizował króla Faruka I. W 1969, po piastowaniu rozmaitych stanowisk w egipskim parlamencie został wybrany wiceprezydentem. Gdy prezydent Gamal Abdel Naser zmarł w 1970, Sadat został jego następcą.

W 1973 razem z Syrią Sadat wypowiedział wojnę Izraelowi, próbując odzyskać część półwyspu Synaj, zdobytego przez Izrael w wojnie sześciodniowej. Relatywnie dobre rezultaty egipskiej armii w wojnie Jom Kippur poprawiły nastroje w Egipcie, umożliwiając ustanowienie 5 lat później pokoju.

Izrael (. W populacji liczącej 7,59 miliona większość stanowią . Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.

Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.

19 listopada 1977 roku Sadat jako pierwszy arabski przywódca przyjechał (zaproszony przez Menachema Begina, premiera Izraela) z oficjalną wizytą do Izraela. Spotkał się z izraelskim premierem i przemówił w Knesecie. Wizyta zaowocowała wkrótce w traktacie pokojowym podpisanym w Camp David, za który obaj przywódcy otrzymali Pokojową Nagrodę Nobla. Sadat został również uznany człowiekiem roku tygodnika "Time" w 1977.

Muhammad Hosni Said Mubarak (ur. 4 maja 1928 roku) - prezydent Egiptu od 14 października 1981, kiedy doszło do zabójstwa poprzedniego prezydenta, Anwara Sadata. Początkowo był w lotnictwie egipskim, później, pnąc się po stopniach kariery, został wiceprezydentem. W 1981 zastąpił zabitego prezydenta i piastuje ten urząd do dziś. Jego żoną jest Suzanne Mubarak, a synami Alaa Mubarak i Gamal Mubarak.

Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya, nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska الجمهورية العربية السورية Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).

Pokój z Izraelem został bardzo źle przyjęty przez radykalne organizacje islamskie, zwłaszcza ze względu na zapisy w traktacie pokojowym, zabraniające Egiptowi używać argumentu siły, który był uznawany przez fundamentalistów islamskich jako jedyny możliwy argument wobec Izraela.

Wojna Jom Kippur - wojna Izraela z koalicją Egiptu i Syrii w 1973 roku (znana także jako wojna październikowa lub wojna ramadanowa; hebr. יום הכיפורים, Milkhemet Yom HaKipurim, arab. حرب تشرين, ħarb Tishrin), trwająca od 6 do 26 października. Wojna rozpoczęła się w dniu żydowskiego święta Jom Kippur, od zaskakującego uderzenia połączonych sił Egiptu i Syrii. Najechały one Półwysep Synaj i Wzgórza Golan, które pozostawały w posiadaniu Izraela od 1967 roku, od czasu wojny sześciodniowej.

Człowiek Roku tygodnika Time – nagroda przyznawana przez tygodnik Time od 1927 roku człowiekowi, grupie ludzi, maszynie lub idei, która w minionym roku miała największy wpływ na wydarzenia na świecie – w pozytywnym lub negatywnym znaczeniu.

We wrześniu 1981 roku w Egipcie zaczęły się represje wobec organizacji islamskich, także studenckich, w wyniku których aresztowano prawie 1600 osób. 6 października tego samego roku Sadat został zamordowany przez członków islamskiej radykalnej organizacji Egipski Dżihad, która sprzeciwiała się negocjacjom pokojowym z Izraelem i represjom wrześniowym.

Faruk I (arab. فاروق الأول = Fārūq al-Awwal; ur. 11 lutego 1920 w Kairze, zm. 18 marca 1965 w Rzymie) – przedostatni król i ostatni faktyczny władca nowożytnego Egiptu, syn króla Fuada i królowej Nazli Sabri, brat księżnej Fauzii – pierwszej małżonki irańskiego szacha Mohammada Rezy Pahlawiego. Oficjalny tytuł: Jego Wysokość Faruk I z łaski Boga Król Egiptu i Sudanu, Suweren Nubii, Kordofanu i Darfuru.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Następcą Sadata na stanowisku prezydenta został dotychczasowy wiceprezydent Hosni Mubarak. Wykorzystał on pretekst zamachu na Sadata, by móc po dojściu do władzy represjonować, torturować i skazywać bez wyroku członków islamskich organizacji radykalnych.

Zamach

Zamachu dokonano 6 października 1981 roku, podczas parady z okazji rocznicy przekroczenia przez egipską armię Kanału Sueskiego. Prezydent siedzący na trybunach był chroniony przez uzbrojonych żołnierzy.

Język arabski – język należący do południowej grupy języków semickich, zapisywany alfabetycznym pismem arabskim od strony prawej do lewej. Kod ISO 639-3: ar/ara

Wojna sześciodniowa, także: wojna izraelsko-arabska 1967, trzecia wojna izraelsko-arabska, an‑Naksah lub wojna czerwcowa (arab. حرب الأيام الستة, ħarb al‑ayyam as‑sitta; hebr. מלחמת ששת הימים, Milhemet Sheshet Ha‑Yamim) – wojna izraelsko-arabska stoczona pomiędzy Izraelem a Egiptem, Jordanią i Syrią w 1967 roku. W wojnę zaangażowały się także inne arabskie państwa: Irak, Arabia Saudyjska, Kuwejt i Algieria.

Chalid Islambuli wraz z innymi zamachowcami jechał w jednej z otwartych ciężarówek. Kiedy samochód przejeżdżał obok trybuny, Islambuli wyskoczył z niego i wyrzucił trzy granaty w stronę trybuny krzycząc "śmierć faraonowi", a jego towarzysze otworzyli ogień. On sam podbiegł do ludzi i zaczął strzelać z pistoletu maszynowego - trafił kilkadziesiąt razy w Sadata, w tym raz śmiertelnie w aortę.

Gamal Abdel Naser Husajn, (znany jako Gamal Abdel Naser, ze względu na wymowę jego imienia Dżamal w dialekcie kairskim) arab. جمال عبد الناصر (ur. 15 stycznia 1918 w Aleksandrii, zm. 28 września 1970 w Kairze) – egipski oficer i polityk, prezydent Egiptu w latach 1954-1970, uważany za jednego z najwybitniejszych przywódców arabskich w historii.

Oprócz Sadata w trakcie zamachu zginęło też 11 innych osób. Istambuli i 3 inni zamachowcy zostali straceni przez rozstrzelanie.

Źródła

8 zamachów uwiecznionych na taśmie (pol.). AHistoria.pl, 2011-03-16. [dostęp 2011-03-17].