Apenin Toskański

Emilia Romagna, obraz namalował Frans Koppelaar.

Apeniny Północne (wł. Appennino Settentrionale) – część młodych gór fałdowych – Apeninów. Rozciągają się od Zatoki Genueńskiej i Alp Nadmorskich do rzeki Arno. Dzielą się one na 3 części: Apeniny Liguryjskie, Apeniny Toskańskie i Apeniny Umbryjskie.

Rawenna (wł. Ravenna) – miasto i gmina w północnych Włoszech w regionie Emilia-Romania, stolica prowincji Rawenna. Według danych na rok 2007 gminę zamieszkuje 151 055 osób, 228 os./km².

Góra – wypukła forma ukształtowania terenu o silnie urozmaiconej rzeźbie, wysokościach względnych w stosunku do najbliższych den dolinnych powyżej 300 m i dużym nachyleniu stoków. Ze względu na wysokości względne i stromość stoków wyróżnia się góry niskie, średnie i wysokie. Ze względu na sposób powstania wyróżnia się góry fałdowe, zrębowe i wulkaniczne.

Apenin Liguryjski

Pasmo to ciągnie się od Alp Nadmorskich do przełęczy La Cisa, nad doliną Magra, w pobliżu La Spezii. Góry te ciągną się równolegle do wybrzeża Zatoki Genueńskiej. Na północ i północny wschód rozciągają się równiny Piemontu i Lombardii, które przecina rzeka Pad oraz jej dopływy, między innymi Scrivia, Trebbia i Taro, które mają źródła w Apeninach Liguryjskich. Południowa część tego pasma wznosi się dość stromo ponad morze, nie zostawiając praktycznie żadnego nabrzeża.

Apeniny Środkowe (wł. Appennino Centrale) – najbardziej rozległa część młodych gór fałdowych – Apeninów, rozciągają się mniej więcej od okolic Perugii i Tybru do okolic Neapolu. W północnej części (Góry Sabińskie) najwyższym szczytem jest Monte Vettore (2476 m). W południowej części Apeninów Środkowych można wyróżnić 3 równoległe mniejsze łańcuchy, zachodni (Góry Sabińskie) z kulminacją Monte Viglio (2156 m), centralny Monte Terminillo (2217 m) i Monte Velino (2486) oraz wschodni z najwyższym szczytem całych Apeninów Corno Grande (2912 m) i grupą Majella z (Monte Amaro 2793 m).

Apeniny (wł. Appennini) – łańcuch górski we Włoszech, rozciągający się na długości 1350 km z północy na południe wzdłuż całego Półwyspu Apenińskiego i na szerokość od 40 do 200 km. Wyróżnia się Apeniny Północne (w tym Apenin Liguryjski i Toskański), Środkowe i Południowe.

Najwyższy szczyt – Monte Maggiorasca osiąga wysokość 1799 m n.p.m. Pasmo jest przecięte kilkoma liniami kolejowymi, między innymi z Savony do Turynu, z Genui do Ovady i Acquit, z Genui do Novi Ligure i dalej do Turynu i Mediolanu. Większość tych linii przechodzi przez pasmo tunelami, najdłuższy z tych tuneli ma ok. 8km długości.

Trebbia – rzeka w północnych Włoszech, przepływająca przez Ligurię i Emilię-Romanię, dopływ Padu. Rzeka ma długość 105 km, a średni przepływ wody wynosi 40 m³/s. Należy do czterech największych prawych dopływów Padu.

Rubikon (wł.: Rubicone, łac.: Rubicō) - w czasach Republiki Rzymskiej był rzeką graniczną między Galią Przedalpejską a Italią. Obecny bieg tej rzeki jest trudny do zidentyfikowania, lecz uważa się, że jest to rzeka Fiumicino, która wpada do Adriatyku na północ od Rimini.

Apenin Toskański zajmuje tereny od przełęczy La Cisa do źródeł Tybru. Główny łańcuch biegnie dalej w kierunku południowo-wschodnim. Z północnych zboczy spływa wiele rzek i strumieni, które zasilają Pad; najważniejsze z nich to: Secchia i Panaro. Rzeki położone dalej na wschód są dopływami rzeki Reno.

Lombardia – kraina historyczna i region administracyjny w północnych Włoszech, między Szwajcarią na północy a rzekami: Pad na południu, Ticino na zachodzie, Mincio na wschodzie. Jej nazwa pochodzi od germańskiego plemienia Longobardów, którzy w VI wieku podbili północne Włochy i założyli swoje królestwo z ośrodkiem w lombardzkim mieście Pawia - początkowo słowo "Lombardia" oznaczało wszystkie części Italii pod panowaniem Longobardów, następnie znaczenie słowa zawężyło się do obszarów wokół ich stolicy (zob. Romania).

Tyber (wł. Tevere, łac. Tiberis) – rzeka w środkowej części Włoch. Długość – 405 km (trzecia co do długości po Padzie i Adydze rzeka Włoch), powierzchnia zlewni – tys. km², główny dopływ – Nera (lewy).

Inne mniejsze rzeki, np. Ronco i Montone, przepływające w pobliżu Rawenny, też są dopływami Padu; Savio i Rubikon wydają się byc jednymi płynącymi bezpośrednio z Apeninu Toskańskiego do Adriatyku. Od południowego zachodu rzeki zasilają Morze Śródziemne. Ta część Apeninów przecięta jest przez 3 linie kolejowe: z Lunigiany do Parmy, z Pistoi do Bolonii i z Prato do Bolonii. Biegnie tu też parę autostrad. Droga z Florencji do Bolonii przez przełęcz Futa pochodzi jeszcze z czasów rzymskich. Najwyższe szczyty w tej części Apeninów to Monte Cimone (2156 m) i Monte Cusna (2121 m). Na południowy zachód biegnie mniejsze pasmo tzw. Alpy Apuańskie, z najwyższym szczytem Monte Pisanino, który osiąga 1946 m n.p.m. Tam znajdują się sławne złoża marmuru z Carrary. Większość Toskanii pokryta jest wzniesieniami, które jednak nie są częścią Apeninów.

Kolokazja jadalna (Colocasia esculenta) – gatunek rośliny z rodziny obrazkowatych (Araceae). Ma liczne synonimy: taro, kolokazja, kleśnica, kleśniec jadalny, kleśnica jadalna. Wywodzi się zapewne z Azji południowo-wschodniej, rozprzestrzeniona w Polinezji i na Wyspach Hawajskich, a w czasach współczesnych także w Afryce i Amerykach.

Zatoka Genueńska (wł. Golfo di Genova) – zatoka na północnym skraju Morza Liguryjskiego. Szerokość zatoki to 150 km. Maksymalna głębokość zatoki to około 1500 metrów. Wybrzeże zatoki to Riwiera Włoska. Wybrzeże położone na wschód od Genui to Riviera di Levante, a na zachód od Genui to Riviera di Ponente. Największe miasta i porty nad zatoką to Genua i Savona. Najbardziej wysunięte miasto na wschód to La Spezia, a na zachód to Imperia.

Apenin Umbryjski

To pasmo rozciąga się od Tybru do przełęczy Scheggia w pobliżu Cagli (gdzie pasmo przecina starożytna droga Via Flaminia) i do rzeki Arno. Najwyższym szczytem jest Monte Catria (1701 m n.p.m.). Główną rzeką w okolicy jest Tyber, inne ważniejsze to Foglia (Pisaurus), Metauro i Esino (Aesis). Ta ostatnia była granicą Italii w III i II wieku przed naszą erą. Rzeki te zasilają Adriatyk. Jeden ze szczytów, Monte Conero, na południe od Ancony, był wyspą w Pliocenie. Czasami kwalifikowany jest jako część Apeninów Środkowych.

Mediolan (wł. Milano, łac. Mediolanum, lomb. Milan) – miasto i gmina w północnych Włoszech, stolica prowincji Mediolan i regionu Lombardia. Położone na północno-zachodnim skraju Niziny Padańskiej pomiędzy rzekami Ticino, Adda, Po i Alpami. Mediolan położony jest na wysokości 122 m n.p.m. Drugie co do wielkości po Rzymie miasto Włoch. Według danych na koniec 2005 roku gminę zamieszkuje 1 308 735 osób, 7191 os./km². Zajmuje powierzchnię 182 km².

Arno – rzeka w środkowych Włoszech. Arno jest główną rzeką Toskanii o długości 241 km. W górnym biegu płynie poprzez wąwozy apenińskie równoległe do morza, a od Pontassieve, 20 km na północ od Florencji, zmienia kierunek, płynąc przez miasta Empoli, Pontedero i Pizę, w pobliżu której wpada do Morza Liguryjskiego. Zmienne stany wód Arno spowodowały katastrofalne powodzie w XII, XIV i XVI w. Najgroźniej wylała w 1966, kiedy woda na ulicach miasta Florencji podniosła się do 6 metrów, niszcząc lub poważnie uszkadzając wiele bezcennych zabytków sztuki i piśmiennictwa.

Bibliografia

Encyklopedia Audiowizualna Britannica – Geografia I – ISBN 978-83-60563-07-6

G. de Lorenzo Studi di geologia nell'Appennino Meridionale Naples vol. VIII 1896

Sacco, F. (1893-1899). "L'Appennino settentrionale". Bollettino della Società geologica Italiana.