Archidiecezja katowicka - Polski Serwis Naukowy

Archidiecezja katowicka − jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w Kościele katolickim w Polsce ustanowiona w 1925. Od 25 marca 1992 archidiecezja tworzy metropolię katowicką wraz z sufraganiami: diecezją gliwicką i diecezją opolską.

Historia

28 października 1925 diecezja katowicka została ustanowiona przez papieża Piusa XI bullą Vixdum Poloniae unitas i weszła jako sufragania w skład metropolii krakowskiej. Złożyły się na nią dwie niejednolicie geograficznie i historycznie ukształtowane części, składowe diecezji wrocławskiej. Pierwsza, to dawny obszar Wikariatu Cieszyńskiego (do końca I wojny światowej część Śląska Austriackiego), a druga to wschodnia część pruskiego Górnego Śląska. Granice powołanej do życia diecezji, liczącej 4225 km² pokrywały się z granicami województwa śląskiego.

Narodowy socjalizm (z pewnymi elementami wewnętrznej polityki . Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945. Ideologami narodowego socjalizmu byli: Adolf Hitler (Mein Kampf) oraz Alfred Rosenberg i Joseph Goebbels.
Diecezja opolska (łac.: Dioecesis Opoliensis, niem. Bistum Oppeln) - jedna z 3 diecezji obrządku łacińskiego w metropolii katowickiej w Polsce ustanowiona Administraturą Apostolską zachodniej części Górnego Śląska w okresie 1945-1972, którą kierował m.in. kard. Bolesław Kominek, ustanowiona diecezją w 1972 przez papieża PawłaVI bullą Episcoporum Poloniae coetus.

W 1938 ordynariuszowi katowickiemu przekazano pod zarząd fragment diecezji wrocławskiej, leżący w granicach Czechosłowacji, tzw. Zaolzie, a w nim trzy dekanaty: Frysztat, Jabłonków i Karwina, obejmujące 29 parafii. 13 stycznia 1939 r. biskup katowicki przejął zarząd nad skrawkiem diecezji nitrzańskiej w okręgu Czadeckim, obejmującym 2 parafie: Czarne i Skalite. 1 stycznia 1940 r. Zaolzie powróciło pod jurysdykcję biskupa wrocławskiego.

Radio eM (ewangeliczna Miłość) – śląska stacja radiowa prowadzona przez archidiecezję katowicką. Ma siedzibę w Katowicach przy ul. Wita Stwosza 16 (gmach kurii metropolitalnej).
Zgromadzenie zakonne założone przez Edmunda Bojanowskiego 3 maja 1850. W latach 1850 – 1866 założyciel sam przyjmował kandydatki do zakonu i sam decydował o dopuszczeniu ich do ślubów czystości, ubóstwa i posłuszeństwa. Obecnie dziewczęta w wieku od 18 do 30 lat mogą zgłaszać się do siostry generalnej na okres rocznej kandydatury.

W końcu ustanowiona archidiecezją 25 marca 1992 przez papieża Jana Pawła II bullą Totus Tuus Poloniae Populus (dokonał on reorganizacji istniejących diecezji i prowincji kościelnych, której efektem było powstanie kolejnych 9 prowincji kościelnych). Z liczebnie dużej diecezji katowickiej 13 dekanatów weszło w skład nowo utworzonej diecezji gliwickiej (powierzchnia - ok. 800 km², katolicy - ok. 200000, parafie - 48, co stanowi 1/4 obszaru diecezji). Dalsze 8 dekanatów weszło w skład nowo utworzonej diecezji bielsko-żywieckiej (powierzchnia - ok. 1000 km², katolicy - 350000, parafie - 84 co stanowi ok. 1/4 dotychczasowego obszaru diecezji katowickiej).

Zakon Braci Mniejszych (łac. Ordo Fratrum Minorum, pot. franciszkanie) – katolicka wspólnota zakonna z grupy zakonów żebrzących. Założona w 1209 przez św. Franciszka z Asyżu. Zakon ten w 1517 r. na mocy bulli Ite et vos ad vineam meam został podzielony na Zakon Braci Mniejszych zwanych Obserwantami, oraz Zakon Braci Mniejszych Konwentualnych. W 1619 r. pełną niezależność uzyskała trzecia gałąź: Zakon Braci Mniejszych Kapucynów. Wszystkie trzy zakony są oparte na tej samej regule, napisanej przez św. Franciszka i zatwierdzonej przez papieża Honoriusza III 29 listopada 1223 r. Posiadają wspólne dziedzictwo historyczne i duchowe. Różne konstytucje oraz przełożeni stanowią jednakże o ich odrębności prawnej.
Województwo śląskie – autonomiczna jednostka administracyjna II Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą władz w Katowicach, powołana do życia w 1920 roku, faktycznie istniała w latach 1922-1939. Formalnie została zniesiona w 1945 roku.

Archidiecezja w liczbach

1921 po plebiscycie część księży została po stronie niemieckiej, część zaś przeniosła się na stronę polską obawiając się prześladowań

1922 administrator apostolski ks. August Hlond przyjął do pracy grupę księży z innych diecezji, w tym kilku spoza granic Polski. Wszyscy posiadali wyższe wykształcenie teologiczne. W okresie międzywojennym otrzymywali wykształcenie na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Na jednego księdza przypadało 3385 katolików

1925 katolicy - ok. 915000, dekanaty - 18, parafie i stacje duszpasterskie - 179

duchowieństwo nowo powstającej diecezji rekrutowało się z kleru wrocławskiego, wychowanego i wykształconego w seminariach duchownych we Wrocławiu i Widnawie (ok. 300 księży, pośród nich 64 uważało się za Niemców, 4 posiadało obywatelstwo niemieckie)

1925-1935 katolicy - wzrost o ok. 400000 (mimo wyjazdu ok. 70 tys. Niemców)

1932 kościoły parafialne - 188 (w tym kościoły tymczasowe - 13, kościoły prywatne - 2, kościół zakonny - 1, kościoły filialne - 20, kaplice z możliwością odprawiania nabożeństw - 133, inne ośrodki kultu - 19

1933 katolicy - 1195395 (w tym katolicy niemieccy - 149153 tj. 12.4%, jak wynika z oficjalnych statystyk państwowych, na polskim Śląsku na początku lat trzydziestych żyło ok. 100000 ludzi używających języka niemieckiego

1938 katolicy - 1305000, grekokatolicy - 111, prawosławni - 53, ewangelicy - 67685, żydzi - 19124, innowiercy - 1401, ateiści - 399

1939 w przeddzień wybuchu II wojny światowej księża - 489. Wybuch wojny zastał przy życiu 72 księży - działaczy plebiscytowych i powstańczych, z których 41 było represjonowanych, wielu przeniosło się dobrowolnie lub przymusowo do Generalnego Gubernatorstwa. Łącznie księża dotknięci różnymi represjami - 157 (45 księży i kleryków zginęło w obozach koncentracyjnych, 5 w więzieniach, 2 w czasie działań wojennych, 5 rozstrzelano, 7 zmarło jako ofiary wojny, 26 przeżyło obozy, 15 czasowo przebywało w obozach, 50 czasowo przebywało w więzieniach, 34 otrzymało zakaz urzędowania, 33 wysiedlono do GG, 12 uciekło za granicę w obawie przed prześladowaniami)

od poł. 1940 na Górny Śląsk sprowadzano ludność niemiecką z Besarabii i Bukowiny, wyznania protestanckiego i katolickiego (w czasie okupacji, z Kościoła katolickiego wystąpiło ok. 4000 wiernych, tj. 0.4%) tworzącą m.in. kadrę urzędniczą powstającej wówczas administracji okupacyjnej

podczas okupacji ok. 150 kościołów i kaplic ucierpiało w mniejszym lub większym stopniu

po okupacji katolicy - 1250000, z tego 80% deklarowało się jako Polacy, a 20% jako Niemcy

1986 katolicy - 2357000

1988 (diecezja katowicka) katolicy - 2.5 mln., dekanaty - 42, parafie - 398

obecnie katolicy - 1 453 455, dekanaty - 33, parafie - 317

Patroni

Obraz Matki Boskiej Piekarskiej, patronki archidiecezji

Matka Boża Piekarska Matka Sprawiedliwości i Miłości Społecznej - główna patronka

św. Jacek Odrowąż OP - główny patron

św. Barbara - współpatronka

św. Florian - współpatron

Vidnava (pl. Widnawa, niem. Weidenau) znajduje się w północnej części Republice Czeskiej, w czeskiej części Śląska, w kraju ołomunieckim, w północnej części okresu Jeseník, na Przedgórzu Paczkowskim (cz. Žulovská pahorkatina).
Towarzystwo Salezjańskie (Towarzystwo św. Franciszka Salezego) zostało założone w 1859 przez ks. Jana Bosko (1815-1888) w celu kontynuowania jego pracy z młodzieżą i dziećmi.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)