Archidiecezja wileńska - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy archidiecezji. Zapoznaj się również z: metropolia wileńska.

Bazylika archikatedralna św. Stanisława Biskupa i św. Władysława w Wilnie

Archidiecezja wileńska (łac. Archidioecesis Vilnensis, lit. Vilniaus arkivyskupija) - katolicka diecezja litewska położona w wschodniej części kraju. Siedziba arcybiskupa znajduje się w archikatedrze św. Stanisława Biskupa i św. Władysława w Wilnie.

Białoruś, Republika Białorusi (również często niepoprawnie Republika Białoruś) (biał. Беларусь ?/i, Рэспубліка Беларусь ?/i, Biełaruś, Respublika Biełaruś ros. Беларусь, Республика Беларусь) – państwo w Europie Wschodniej. Graniczy z Polską (na zachodzie), Litwą, Łotwą (na północy), Rosją (na wschodzie) i Ukrainą (na południu). Nie posiada dostępu do morza.

Papież (Ojciec Święty) (łac. papa, -ae m, wł. papa, gr. pappas, forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, głowa Kościoła rzymskokatolickiego, katolickich Kościołów wschodnich, Stolicy Apostolskiej oraz państwa Watykan. Obecnym papieżem jest Benedykt XVI.

Historia

Została ustanowiona 12 marca 1388 przez papieża Urbana VI. Do 1798 podlegała pod metropolię gnieźnieńską, od 1798 do 1925 pod metropolię mohylewską. W 1925 w wyniku konkordatu podniesiona do rangi archidiecezji.

W 1945 jej wschodnia część znalazła się na terenie ZSRR (Litewska SRR i Białoruska SRR). Z zachodniej części, która znalazła się w granicach Polski, utworzono administrację apostolską w Białymstoku, istniejącą w latach 1945-1991.

Archidiecezja wileńska została przywrócona na terenie Litwy w 1991. Na terenie Białorusi z terenów archidiecezji wileńskiej utworzono diecezję grodzieńską. W tym samym roku z administracji w Białymstoku utworzono diecezję białostocką.

Bazylika archikatedralna św. Stanisława Biskupa i św. Władysława w Wilnie – katolicka bazylika w Wilnie, katedra archidiecezji wileńskiej, miejsce pochówku wielkich książąt litewskich, jednocześnie królów Polski (oba państwa łączyła do 1569 r. unia personalna, później do rozbiorów unia realna).

Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół rzymskokatolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

Biskupi

Osobny artykuł: Biskupi wileńscy.

Osobny artykuł: biskupi sufragani wileńscy.

ordynariusz - kard. Audrys Juozas Bačkis

sufragan - bp Arūnas Poniškaitis

sufragan - bp Juozas Tunaitis (emerytowany)

Podział administracyjny

W skład archidiecezji wileńskiej wchodzą 94 parafie zgrupowane w 8 dekanatach:

Archidiecezja Mohylewska - archidiecezja obejmująca obwód mohylewski, erygowana z inicjatywy carycy Katarzyny II przez papieża Piusa VI bullą „Onerosa pastoralis officii cura” 15 kwietnia 1783 r. Od 1798 siedziba metropolii. W latach 1873-1917 arcybiskupi rezydowali w Petersburgu. Do czasu ostatnich regulacji diecezja obejmowała terytorium niemal całej Rosji (a później ZSRR) z wyjątkiem dawnych ziem Rzeczpospolitej i utworzonej w 1848 roku diecezji tyraspolskiej. W roku 1991 za sprawą papieża Jana Pawła II została połączona z diecezją mińską tworząc Archidiecezję mińsko-mohylewską.

Biskup diecezjalny - biskup, któremu powierzono jakąś aktualnie istniejącą diecezję. Potocznie używa się wobec biskupa diecezjalnego również określenia biskup ordynariusz danej diecezji.

Ignalino (Ignalina)

Mejszagoła (Maišiagala)

Niemenczyn (Nemenčinė)

Soleczniki (Šalčininkai)

Święciany (Švenčionys)

Troki (Trakai)

Orany (Varėna)

Wilno (Vilnius)

Bibliografia

Nitecki, Piotr, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965-1999. Słownik biograficzny, Instytut Wydawniczy "Pax", Warszawa 2000.

Kardynał (łac. cardinalis – główny, zasadniczy, mocno z czymś związany) – potocznie nazywany purpuratem z racji koloru noszonego mucetu, w Kościele katolickim najwyższa po papieżu godność kościelna.

Litwa (, jedno z państw bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą.

Linki zewnętrzne

Jan Kurczewski, Biskupstwo wileńskie : od jego założenia do dni obecnych..., Wilno 1912

Opis archidiecezji na "Catholic-Hierarchy"

Opis archidiecezji na "Giga-Catholic"