Archiloch - Polski Serwis Naukowy

Papirus z fragmentem dzieła Archilochosa

Archiloch (stgr. Ἀρχίλοχος Archilochos) – pochodził z Paros. Żył w 1. połowie VII wieku p.n.e. Obok Safony i Alkajosa był najwybitniejszym przedstawicielem greckiej poezji lirycznej.

Pisał elegie, epigramy, hymny. Jednak najbardziej znany jest jako autor złośliwych wierszy pisanych w jambach. Już w Starożytności uznany został za twórcę poezji jambicznej. Jego utwory mają ton krytyczny, satyryczny, pełne są osobistych inwektyw. Z jego twórczości zachowały się fragmenty. Od jego imienia wziął nazwę wiersz archilijski.

Elegia (gr. elegeia – pieśń żałobna) – utwór liryczny o treści poważnej, refleksyjny, utrzymany w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, dotyczący spraw osobistych lub problemów egzystencjalnych (przemijanie, śmierć, miłość); wyróżnia się elegie miłosne i patriotyczne. Należy do najbardziej charakterystycznych form liryki bezpośredniej.

Paros (gr. Πάρος) to wyspa na Morzu Egejskim, w archipelagu Cyklady, pow. 165 km², ok. 9600 mieszkańców (2002). W jej centrum wznosi się wysoki na 771 m Profitis Ilias (Marpessa), na którego południowym zboczu, niedaleko klasztoru Hagios Minas, znajduje się kamieniołom słynnego marmuru. Na Paros urodził się poeta Archiloch. 1,5 km na południe od Paros leży mała wyspa Antiparos. Paros jest dziś lubianą wyspą turystyczną.

Istnieje dwugłowy mit o Archilochu, który mówi, że został oszukany przez swojego niedoszłego teścia Likambesa. Archiloch zaręczył się z jego córką Neobulą, jednakże Likambes potem zerwał zaręczyny i nie dopuścił do ślubu tych dwojga. Podobno Archiloch tak mścił się swoimi złośliwymi jambami, że doprowadził do samobójczej śmierci zarówno Likambesa jak i Neobulę i jej siostry. Zachowały się bardzo nieliczne fragmenty jego dzieł, na podstawie których nie można wyrokować o prawdziwości tej historii.

Safona, Safo, Sapfo (gr. Σαπφώ, łac. Sappho) – najsławniejsza poetka starożytnej Grecji z przełomu VII i VI wieku p.n.e., wybitna przedstawicielka poezji lirycznej (liryka eolska).

Hymn (z greckiego hymnos – pieśń pochwalna) – uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei. W kręgu kultury europejskiej hymny znane były w basenie Morza Śródziemnego już w starożytności. Na stałe weszły do kanonów kulturowych wraz z rozwojem chrześcijaństwa, który uczynił swoim ten rodzaj literacki wzorując się na hebrajskim Starym Testamencie i judeochrześcijańskim Nowym Testamencie.

W wierszach tego poety po raz pierwszy pojawia się termin tyran. Jest też autorem jednego z najstarszych znanych w literaturze opisów fellatio.

Przypisy

Strona o Archilochu
Praca zbiorowa pod redakcja Aleksandra Krawczuka, 2005, Wielka Historia Świata Tom 3 Świat okresu cywilizacji klasycznych, str. 55, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ISBN 83-85719-84-9.
Max Nelson, The Barbarian's Beverage

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Archiloch