Archiwum Diecezjalne w Płocku - Polski Serwis Naukowy

Archiwum Diecezjalne w Płocku – archiwum kościelne diecezji płockiej Kościoła katolickiego w Płocku przy ul. Arcybiskupa Nowowiejskiego 2.

Wzmianki o archiwum pochodzą z początku XV wieku, kiedy to na polecenie biskupa Jakuba notariusz płocki prowadził poszukiwania w archiwum i wykonywał odpisy dokumentów. Kancelaria biskupia istniała już prawdopodobnie od XIV wieku. Od połowy XV wieku biskupi przebywali przeważnie w Pułtusku i tam przechowywano akta biskupie, natomiast w Płocku znajdowały się acta officialia.

Wyznaniowa księga metrykalna – rodzaj księgi parafialnej prowadzonej parafię lub inną jednostkę różnych kościołów w celu rejestracji chrztów, ślubów i zgonów lub innych zdarzeń istotnych w danym kościele. Obowiązek prowadzenia takich ksiąg wynika z prawa kanonicznego lub innego prawa wewnętrznego danego kościoła.

Notariusz (dawniej rejent - od słowa regent czyli uprawniona osoba, sprawująca władzę w imieniu monarchy, gdy ten nie może wykonywać swoich obowiązków) – mianowany przez ministra sprawiedliwości prawnik notariatu upoważniony do sporządzania aktów notarialnych i dokonywania innych czynności notarialnych.

Od 1500 roku do początku XIX wieku zachowało się ich sto w formie oprawionych tomów.

W 1908 roku, po likwidacji konsystorza w Pułtusku, archiwum zostało przeniesione do Płocka.

Od 1927 roku znajdowało się wraz z aktami konsystorza płockiego w Archiwum Diecezjalnym, mieszczącym się w gmachu Biblioteki Diecezjalnej. Archiwum gromadzi i przechowuje archiwalia z terenu Diecezji Płockiej oraz udostępnia je badaczom. Posiada statut zatwierdzony przez biskupa Antoniego Nowowiejskiego z dnia 15 lutego 1928 roku.

Czerwińsk nad Wisłą – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie płońskim. Miejscowość jest siedzibą gminy Czerwińsk nad Wisłą. Znajduje się tutaj niewielka przystań żeglugi śródlądowej na Wiśle.

Kościół katolicki w Polsce – katolicka wspólnota wyznaniowa w Polsce, będąca obecnie pod zwierzchnictwem biskupów należących do Konferencji Episkopatu Polski.

W archiwum znajduje się między innymi: 410 pergaminów (około 400 do XV wieku). Ważnymi zespołami są: akta kapituły płockiej i pułtuskiej, akta wizytacji biskupich, akta czynności biskupich, akta metrykalne od końca XV wieku. W archiwum znajduje się wiele dokumentów papieskich, królewskich i książęcych. Zachowały się także fragmenty akt skasowanych klasztorów w Czerwińsku, Szczawinie i Skępem. W czasie wojny archiwum zostało wywiezione przez Niemców do Królewca, a stamtąd w 1945 roku do Niemiec. Rewindykowano je wraz z archiwaliami państwowymi z Gorbacza pod Słubicami w 1947 roku.

Archiwum kościelne – w niektórych Kościołach instytucja powołana do gromadzenia, konserwacji i udostępniania archiwaliów wytworzonych przez instytucje własne.

Biskup (łac. episcopus z gr. ἐπίσκοπος episkopos: nadzorca, opiekun) - w Kościołach chrześcijańskich duchowny o najwyższych święceniach, urząd kościelny.

Dyrektorem placówki jest ks. Dariusz Majewski, brat cioteczny sportowca Tomasza Majewskiego.