Ariocarpus - Polski Serwis Naukowy

Morfologia Ariocarpus prismaticum

Ariocarpus retusus

Ariocarpus Scheidw. – rodzaj sukulentów z rodziny kaktusowatych. Należy do niego 6 gatunków występujących w Ameryce Północnej (Teksas, Meksyk).

Morfologia i biologia

Gatunki wolnorosnące, występujące na kwaśnych glebach. Nie posiadają cierni, natomiast ich aksille w kolorze szarym lub zielonym nachodzą na siebie i wygladem przypominają u niektórych gatunków liście agawy, u innych kamienie. Niektóre gatunki na szczycie pędu posiadają meszkowate włoski. Kwiaty w zależności od gatunku kremowe, żółte, różowe lub purpuroworóżowe.

Goździkowce, śródłożne (Caryophyllales) – rząd w większości roślin zielnych należący do dwuliściennych właściwych. Stanowi najprawdopodobniej klad siostrzany dla astrowych. W różnych ujęciach obejmuje różne rodziny, przy czym w świetle danych gromadzonych przez Angiosperm Phylogeny Website zaliczanych są tu 33 rodziny z ponad 11 tysiącami gatunków.

Gatunek najmniejszej troski (niższego ryzyka) – w znaczeniu ogólnym to gatunek, którego Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody i Jej Zasobów nie uznaje za w większym lub mniejszym stopniu zagrożony wyginięciem (ang. least concern) lub nawet bliski zagrożenia (ang. near threatened). Do tej kategorii nie zalicza się też gatunków, które według kategorii stosowanych w latach 1994-2001 klasyfikowane były jako uzależnione od zabiegów ochronnych (ang. conservation dependent).

Systematyka

Synonimy

Anhalonium Lem., Neogomesia Castaneda, Neogomezia Buxb., Roseocactus A.Berger, Stromatocactus Karw. ex Rumpler. Pozycja systematyczna według APweb (2001...) (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj z rodziny kaktusowatych (Cactaceae) wchodzącej w skład rzędu goździkowców (Caryophyllales) w obrębie dwuliściennych właściwych. W obrębie rodziny zaliczany do plemienia Cacteae i podrodziny Cactoideae.

Goździkowe (Caryophyllidae Takht. Sist.Filog.Cvetk.Rast.:144 1967) - podklasa przede wszystkim roślin zielnych, rzadziej krzewów lub małych drzew należąca do klasy Rosopsida. Liczy ok. 12 tys. gatunków. Charakterystyczną ich cechą jest specjalizacja w kierunku opanowania siedlisk suchych (roślinność pustyń i półpustyń - sukulenty).

Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. – México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze: Stanami Zjednoczonymi (na północy); Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu); Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie); Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa goździkowe (Caryophyllidae Takht.), nadrząd Caryophyllanae Takht., rząd goździkowce (Caryophyllales Perleb), podrząd Cactineae Bessey in C.K. Adams, rodzina kaktusowate (Cactaceae Juss.), rodzaj Ariocarpus Scheidw.

Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.

Dwuliścienne właściwe (trójbruzdowe) (ang. eudicots, tricolpates) — klad roślin okrytozalążkowych obejmujący rośliny dawniej zaliczane do dwuliściennych. Wyróżniony został ze względu na kryterium pochodzenia od wspólnego przodka oraz z powodu różnic w stosunku do pozostałych roślin zaliczanych niegdyś do dwuliściennych (różnych kladów wczesnych dwuliściennych) oraz kladu jednoliściennych. W odróżnieniu od tych wcześniejszych grup systematycznych, dwuliścienne właściwe cechują się trójbruzdowymi ziarnami pyłku, koncentrycznym rozmieszczeniem wiązek przewodzących oraz 4- i 5-krotnymi kwiatami.

Gatunki

Ariocarpus agavoides (Castaneda) E. F. Anderson

Ariocarpus bravoanus H. M. Hern. & E. F. Anderson

Ariocarpus × drabi Halda & Sladk.

Ariocarpus fissuratus (Engelm.) K. Schum.

Ariocarpus kotschoubeyanus (Lem.) K. Schum.

Ariocarpus retusus Scheidw.

Ariocarpus scaphirostris Boed.

Zagrożenia

Wszystkie gatunki z tego rodzaju znajdują się pod ochroną Konwencji Waszyngtońskiej, gdyż są zagrożone wyginięciem. Istotną przyczyną jest ich nielegalne pozyskiwanie do hodowli ze stanowisk naturalnych. Wszystkie gatunki wymienione są przez IUCN w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych jako gatunki zagrożone lub wymierające, jedynie Ariocarpus retusus określony został jako gatunek najmniejszej troski. W Europie ich sprzedaż jest niedozwolona.

Włoski, trichomy (ang. trichome, hair, łac. pilus) – jedno, lub wielokomórkowe wytwory skórki (epidermy) u roślin. Włoski są zróżnicowane zarówno pod względem funkcji, jak i kształtu. Mogą być uwypukleniami komórek skórki (brodawki), bądź osobnymi, oddzielonymi od nich ścianą tworami. Włoski są utrzymywane, albo przez cały okres życia rośliny (trichomy trwałe), albo tylko przez jakiś czas, po czym są zrzucane.

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody i Jej Zasobów, The World Conservation Union lub International Union for Conservation of Nature and Natural Resources, w skrócie IUCN - międzynarodowa organizacja zajmująca się ochroną przyrody.

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-07].
↑ Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
↑ List of genera in family CACTACEAE. W: Vascular Plant Families and Genera [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 12 sierpnia 2008].
Reto Nyffeler: Phylogenetic relationships in the cactus family (Cactaceae) based on evidence from trnK/ matK and trnL-trnF sequences (ang.). American Journal of Botany. 2002;89:312-326, 2002. [dostęp 2011-02-13].
Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodzaju Ariocarpus według Reveala
The Plant List. Ariocarpus. [dostęp 2011-02-24].
Kaktusowate. W: CITES [on-line]. Ogród Botaniczny w Warszawie. [dostęp 2011-02-13].
[www.iucnredlist.org IUCN Red List of Threatened Species. Version 2010.4.] (ang.). W: IUCN 2010 [on-line]. [dostęp 2011-02-13].

Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.

Agawa (Agave L.) – rodzaj roślin z rodziny agawowatych. Liczy ponad 100 gatunków, rosnących dziko od południowych części USA do północnych rejonów Ameryki Południowej.