Armatohaubica wz. 1977 Dana - Polski Serwis Naukowy

Samobieżna armatohaubica wz. 1977 Dana (czes. 152 mm samohybná kanónová houfnice vz. 77 "Dana") – współczesna czechosłowacka samobieżna armatohaubica na podwoziu kołowym.

Historia

W pod koniec lat siedemdziesiątych w czechosłowackich zakładach Škoda opracowano projekt samobieżnej armatohaubicy kalibru 152 mm na rzadko spotykanym podwoziu kołowym. Projekt ten otrzymał kryptonim Dana.

W 1977 zbudowano projekt tego samobieżnego działa na podwoziu ciągnika marki Tatra T-815 VT Kolos o układzie jezdnym 8x8. Po przeprowadzeniu prób polowych działo zostało w 1980 wprowadzone do produkcji seryjnej i wyprodukowano co najmniej 520 dział tego typu.

Tatra - marka samochodów produkcji czechosłowackiej. Założona w 1850 roku w mieście Kopřivnice, a od 1897 jako trzecia w Europie (pierwsza w Europie Środkowej) firma produkująca samochody. Pod marką Tatra po wojnie produkowane były przede wszystkim samochody ciężarowe o dużej ładowności. Jednak historycznie pierwszym polem działania firmy, była produkcja luksusowych samochodów osobowych, wyróżniających się silnikiem umieszczonym z tyłu.

Gruzja (gruz. საქართველო, Sakartwelo) – państwo na Kaukazie Południowym (Zakaukaziu). Obszar 69,7 tys. km². Graniczy na północy z Rosją, na wschodzie z Azerbejdżanem, a na południu z Armenią i Turcją; zachodnią granicę kraju wyznacza wybrzeże Morza Czarnego. Stolicą Gruzji jest Tbilisi. Patronem Gruzji jest św. Jerzy.

Opis konstrukcji

Działo samobieżne Dana jest zbudowane na podwoziu ciągnika kołowego Tatra T-815 VT Kolos o napędzie na wszystkie koła w układzie 8x8.

Opancerzone nadwozie mieści w przedniej części przedział silnikowy, następnie przedział bojowy, a z tyłu – przedział amunicyjny.

W przedziale bojowym – wieży umieszczono armatohaubicę kalibru 152 mm zakończoną hamulcem wylotowym. Działo wyposażone jest w zmechanizowany, samoczynny układ zasilania. Do strzelania z działa są używane naboje m.in. z pociskami odłamkowo-burzącymi, przeciwpancernymi kumulacyjnymi, przeciwbetonowymi, oświetlającymi i dymnymi. Na wieży jest umieszczony przeciwlotniczy karabin maszynowy kalibru 12,7 mm.

Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1945-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.

Słowacja, Republika Słowacka () – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.

Działo jest wyposażone w środki łączności, obserwacji i kierowania ognia oraz w urządzenia ochrony załogi przed promieniowaniem radioaktywnym i pożarem.

Użytkownicy

Armatohaubica wz. 1977 używana w SZ RP

Po uruchomieniu produkcji seryjnej samobieżna armatohaubica Dana została wprowadzona do uzbrojenia wojsk czechosłowackich, a w 1983 jej egzemplarze trafiły także do SZ PRL. Obecnie 5 sztuk jest wykorzystywanych w ramach ISAF w PKW Afganistan. Działa zakupiła również Libia.

AWD (ang. All Wheel Drive) - oznaczenie samochodu z napędem na wszystkie koła, a mówiąc dokładniej - na wszystkie osie pojazdu. W pojazdach dwuosiowych różni się od układu 4x4 tym, że może mieć dynamiczny podział mocy napędu na poszczególne osie włącznie z całkowitym umieszczeniem mocy na jednej konkretnej osi. 4x4 ma natomiast stały rozkład siły na wszystkie 4 koła. Oznaczenie jest typowe dla samochodów koncernu Ford Motor Company z napędem na wszystkie koła, np. Volvo S60 i V70 czy też Ford Transit, który w wersji AWD wszedł do sprzedaży w drugiej połowie 2007 roku. Nie wszędzie użycie napędu 4WD może się opłacać, gdyż zwiększa on zapotrzebowanie na paliwo. Dlatego w małych oszczędnych autach stosuje się napęd tylko na jedną oś (zazwyczaj przednią).

Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej (SZ RP) inaczej Wojsko Polskie - siły i środki wydzielone przez państwo do zabezpieczenia jego interesów i prowadzenia walki zbrojnej

Po rozpadzie Czechosłowacji działa te znalazły się w uzbrojeniu zarówno armii czeskiej, jak i słowackiej.

Liczba posiadanych samobieżnych armatohaubic wz. 1977 Dana przez poszczególne państwa:

Czechy – 273,

Libia – 120,

Polska – 111,

Słowacja – 135,

Gruzja - 24.

Warianty

155 mm ShKH Zuzana wersja z 155 mm armatohaubicą standardu NATO z lufą o długości 45 kalibrów. Przyjęta na uzbrojenie armii Słowacji w 1998.

Przypisy

Andrzej Kiński. Topaz dla Dany. „Nowa Technika Wojskowa”. 02/2005, s. 29-30. Warszawa: Magnum-X Sp. z o.o.. ISSN 1230-1655.

Bibliografia

Štefan Zupko, Juraj Zupko: Obrnená technika: 1944-2001 výroba v Slovenskej Republike. Magnet Press Slovakia, 2002, s. 48-51. ISBN 80-968073-8-2. (słow.)

Linki zewnętrzne

Rysunek i zdjęcia