W 1968 władzę w Czechosłowacji objął umiarkowany komunista Alexander Dubček. Okazał się reformatorem, próbującym „socjalizmu z ludzką twarzą” (otwarcie granic, zniesienie cenzury, rozliczenie stalinowskich zbrodni z lat 50.) Te i inne posunięcia wzbudziły sprzeciw ZSRR i jego I Sekretarza Leonida Breżniewa. 21 sierpnia 1968 doszło do inwazji wojsk Układu Warszawskiego (ZSRR, Polska, Węgry) na Czechosłowację, pod hasłem „obrony zdobyczy socjalizmu przed rewolucją”. Inwazja była jawnym pogwałceniem prawa międzynarodowego (zakaz zbrojnej ingerencji w wewnętrzne sprawy innego państwa). Doszło do aresztowania przywódców ČSSR (Dubček, Černík, Kriegl, Smrkovsky) i wywiezienia tych polityków do ZSRR.

Z wojskowego punktu widzenia inwazja zakończyła się pełnym sukcesem – podobnie jak w 1938 przywódcy ČSSR rozkazali wojsku niestawianie oporu. Cała republika została więc zajęta w miarę szybko. Z propagandowego punktu widzenia inwazja była niekorzystna dla ZSRR, potwierdziła bowiem reputację tego państwa jako agresywnego mocarstwa, naruszającego suwerenność innych krajów.

Społeczeństwo Czechosłowacji odniosło się do inwazji negatywnie, ok. 100 tys. osób uciekło do Austrii i NRF, wielu próbowało kampanii biernego oporu (ignorowanie wszelkich zarządzeń i apeli okupantów, bojkot ekonomiczny). Po kraju krążyły hasła: „Co Čech to muzikant, co Rus to okupant”, „Ruce mate ve krve, a to neni poprve” (Ręce macie we krwi, i to nie pierwszy raz), „Znasilili jste nas, my ale rodit nebudem” (Zgwałciliście nas, ale my wam nic nie urodzimy), „1938=1968” (aluzja do układu monachijskiego), „Ani vindru za zradce Indru” (Zdrajca Indra niewart ani grosza – Alois Indra był jednym z nielicznych czeskich kolaborantów), „Ze Svobodou za svobodu!” (Ze Svobodą – prezydentem ČSSR, za swobodę – wolność).

W następstwie inwazji doszło do przekreślenia reform Dubceka, władzę objął posłuszny wobec ZSRR Gustáv Husák. Nastał 20 letni okres „normalizacji”, zamknięto granice, a czeskich i słowackich inteligentów poddano ścisłej kontroli. Wojska ZSRR pozostały w kraju aż do 1991.

Na Węgrzech

Budapeszt 1956

W październiku 1956 na Węgrzech wybuchło powstanie przeciw stalinowskiej dyktaturze Matyasa Rakosiego. Powstańcy obalili pomnik Stalina, powiesili na latarniach złapanych oficerów AVH (odpowiednik UB), manifestowali solidarność z Polską. Żądano demokratyzacji i wyjścia wojsk ZSRR z Węgier.

Władze objął komunista-reformator Imre Nagy, który w radiowym przemówieniu zapowiedział wolne wybory, wycofanie wojsk ZSRR i neutralność kraju. Doszło nawet do negocjacji Węgry – ZSRR ws. wycofania wojsk, te jednak okazały się grą na czas. Z rozkazu dyktatora ZSRR, Nikity Sergijewycza Chruszczowa, w listopadzie doszło do zbrojnego ataku ZSRR na Budapeszt. Powstańcy węgierscy stawili opór, w wąskich uliczkach Budapesztu płonęły czołgi okupantów. Po 10 dniach Rosjanie stłumili powstanie.

W wyniku inwazji Węgry pozostały jednopartyjną dyktaturą, zbrodniarza Rakosiego zastąpił jednak pragmatyczny János Kádár. Skutek uboczny inwazji był ten, że 200 tys. Węgrów uciekło do Austrii.

Kraje Europy Zachodniej nie udzieliły Węgrom pomocy. Wielka Brytania i Francja były zajęte w tym okresie inwazją na Egipt (kryzys sueski).

Udział Armii Radzieckiej w konfliktach po drugiej wojnie światowej, radzieccy „doradcy wojskowi”

Pojazdy opancerzone Armii Radzieckiej w Afganistanie

Wojna koreańska 1950-1953

W wojnie koreańskiej brali udział radzieccy piloci, którzy walczyli na migach 15 oznakowanych jako samoloty chińskie. Wśród nich byli rekordziści zestrzeleń w tej wojnie – Jiewgienij Piepielajew (23) i Nikołaj Sutiagin (21 lub 22). Fakt udziału lotników radzieckich w tej wojnie opisał m.in. generał porucznik lotnictwa G. Łobow. 18 listopada 1952 r. doszło do bezpośredniego starcia samolotów radzieckich i amerykańskich—do lotniskowca Oriskany na Morzu Japońskim od strony Władywostoku zaczęły się zbliżać 4 Mig-i 15; zostały one przechwycone przez 4 F-86 Sabre, które bez strat własnych zestrzeliły 2 maszyny radzieckie, a 1 z pozostałych uszkodziły (pilot zmarł w szpitalu po powrocie); oficjalnie wyjaśniono to błędem nawigacyjnym radzieckich pilotów, ale prawdopodobnie miało to stanowić rozpoznanie walką skuteczności systemu obrony lotniskowców.

Kuba

Bliski Wschód

Wietnam

Afganistan 1979-1989

 Osobny artykuł: Radziecka interwencja w Afganistanie.

Sukcesor SZ ZSRR – Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej

Potencjał militarny następcy wojsk radzieckich szacuje się na około 20% dawnego potencjału obronnego ZSRR.

Zobacz też

  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Armia Czerwona