Armia Polowa "Bernolak" - Polski Serwis Naukowy

Armia Polowa Bernolák (słow. Slovenská Poľná Armáda, kryp. "Bernolák") – słowacka armia, biorąca udział w kampanii wrześniowej podczas II wojny światowej po stronie III Rzeszy. Dnia 30 sierpnia 1939, przed inwazją na Polskę, zmobilizowano na Słowacji 51 306 mężczyzn. Dowództwo armii słowackiej mieściło się w czasie kampanii wrześniowej w miejscowości Nowa Wieś Spiska. Słowacki sektor znajdował się w składzie niemieckiej Grupy Armii "Południe" przydzielony do 14. Armii pod dowództwem gen. płk. Wilhelma Lista. Do zadań wyznaczonych dla słowackiej Armii Polowej należało zabezpieczenie wschodniego skrzydła 14. Armii oraz zapobieżenie przedostawaniu się Polaków na teren Słowacji. Politycznie agresja została uzasadniona zajęciem przez Polskę w latach 1918 i 1938 części Spisza i Orawy a także popieraniem przez część polskich polityków aneksji Słowacji przez Węgry.

Orawa (słow. Orava, węg. Árva, niem. Arwa) – kraina historyczna w Europie Środkowej w dorzeczu rzeki Orawy; większa część znajduje się na terenie Słowacji. Otacza Tatry od zachodu i północnego zachodu, graniczy z Podhalem i Liptowem. Głównymi miejscowościami części polskiej są Jabłonka i Lipnica Wielka, zaś na Słowacji: Dolny Kubin, Trzciana, Namiestów, Twardoszyn, a także ośrodki wypoczynkowe: Zuberzec i Orawice.
Lesko (do 1931 – Lisko) – miasto w woj. podkarpackim, stolica powiatu, siedziba gminy Lesko. Położone nad Sanem na obszarze Gór Sanocko-Turczańskich. W latach 1972-75 Lesko było siedzibą powiatu bieszczadzkiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. krośnieńskiego.

Dowódcą armii był gen. I rangi Ferdinand Čatloš, szefem sztabu zaś – mjr Sztabu Generalnego Emil Novotný.

Składała się z:

1. Dywizja Piechoty (kryp. "Jánošík") – dowódca gen. II rangi Anton Pulanich: 4. i 5. Pułk Piechoty oraz II samodzielny batalion piechoty, 1. Pułk Artylerii, 2. dywizjon 4. Pułku Artylerii, 1. rozpoznawczy dywizjon kawalerii (wg stanu w dniu 28 sierpnia 1939). 1 września zajęła Jaworzynę i Niedzicę.

2. Dywizja Piechoty (kryp. "Škultéty") – dowódca ppłk Ján Imro (od 5 września – gen. II rangi Alexander Čunderlík): 3. Pułk Piechoty oraz I, III i IV samodzielny batalion piechoty, 2. Pułk Artylerii, 2. rozpoznawczy dywizjon kawalerii (wg stanu w dniu 28 sierpnia 1939). 8 września zajęła na terytorium Polski Krynicę, Tylicz i Białą Wodę. 16 września walczyła między miejscowościami Sanok i Dukla.

3. Dywizja Piechoty (kryp. "Rázus") – dowódca płk dypl. Augustín Malár: 1. i 2. Pułk Piechoty oraz V i VI samodzielny batalion piechoty, 3. Pułk Artylerii, 1. dywizjon 4. Pułku Artylerii, 3. rozpoznawczy dywizjon kawalerii (wg stanu w dniu 28 sierpnia 1939). 3. Dywizja współdziałała z niemiecką 1. Dywizją Górską w okolicach Sanoka i Krosna do 11 września 1939 na odcinku Bukowsko-Kulaszne-Baligród-Jabłonki-Cisna.

Grupa Szybka "Kalinčak" – dowódca ppłk Ján Imro (od 5 września 1939): I dywizjon kawalerii, II dywizjon kolarzy, III dywizjon zmotoryzowany.

4. i 51. Pułk Artylerii, pociąg pancerny Bernolák (kryptonim Hrdlička), Dowództwo Lotnictwa i OPL, batalion telegraficzny "Bernolák", batalion zmotoryzowany Topol (dowódca mjr Štefan Čáni – od 3 września 1939).

1 września 1939 1. Dywizja zajęła Jaworzynę i Niedzicę i posunęła się w ciągu kilku dni o 30 km, dochodząc do Ochotnicy. 9 września 1939 dywizja ta powróciła na Słowację. 2. Dywizja w składzie XVIII Korpusu Armijnego gen. piech. Eugena Beyera zajęła pozycje na linii Jasło-Krosno-Sanok, mając styczność bojową z jednostkami polskimi (11. KDP). 2 września 4 wozy pancerne dotarły do Tylicza, gdzie napotkały silny opór i musiały ustąpić. 5 września dowództwo słowackie wydało rozkaz utworzenia grupy szybkiej (tzw. Rychlá skupina) pod kryptonimem "Kalinčak", jej dowództwo objął ppłk Ján Imro. Jednostka ta przekroczyła granicę Polską, ale nie brała udziału w walkach. 12 września jednostki te zajęły Sanok oraz okolice.

Zalesie – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Kamienica. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa nowosądeckiego.
III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

W czasie trwania kampanii piechota słowacka zajęła pozycje, od zachodu na linii Kamienica–Zbludza–Zalesie, Jaworki–Biała Woda oraz Krynica-Zdrój–Tylicz, bez znaczącego oporu ze strony polskiej. 16 września jednostki piechoty użyte zostały następnie do umocnienia wcześniejszych pozycji na linii między miejscowościami Liszna, Jabłonki, Baligród, Sanok, Krosno i Dukla. Cała słowacka dywizja powróciła na Słowację 1 października 1939 po wygaśnięciu walk na tym odcinku frontu.

Krzyż Żelazny (niem. Eisernes Kreuz, EK) – pruskie, potem niemieckie odznaczenie wojskowe nadawane za męstwo na polu walki, a także za sukcesy dowódcze.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

W czasie całej kampanii wrześniowej armia słowacka straciła w Polsce 18 żołnierzy, 46 zostało rannych, a 11 uznano za zaginionych.

Po zakończeniu kampanii wrześniowej Hitler wysłał list gratulacyjny na ręce prezydenta Słowacji oraz odznaczył trzech wysokich funkcjonariuszy państwa słowackiego Żelaznymi Krzyżami, w tym gen. Ferdinanda Čatloša.

Dowództwo Słowackiej Armii Polowej "Bernolák"

Dowódca Słowackiej Armii Polowej – gen. I rangi Ferdinand Čatloš,

Sztab:

szef sztabu – mjr SG Emil Novotný

zastępca szefa sztabu – mjr SG Karol Peknik

szef Oddziału I – mjr SG Viliam Kanák

szef Oddziału II – mjr Alojz Androvič

szef Oddziału III – mjr SG Koloman Brezáni

szef Oddziału IV – mjr SG Alojz Ballay

Dowództwa:

dowódca artylerii – ppłk SG Rudolf Pilfousek

dowódca lotnictwa – mjr Rajmund Šmarda

dowódca służby obserwacyjno-meldunkowej – kpt. Frantíšek Pavlišta

dowódca wojsk inżynieryjnych – mjr Štefan Pohranc

dowódca wojsk łączności – mjr Ján Morvic

Służby:

szef służby uzbrojenia – kpt. Maximilian Rudolf Prokscha

szef służby zdrowia – kpt. dr Pavel Mráz

szef służby weterynaryjnej – mjr wet. dr Mikuláš Ferjenčík

szef służby transportowej – mjr Vladimir Schmidt

szef intendentury – mjr Vojtech Bauman

szef służby duszpasterstwa – ks. ppłk Valentin Vilkovský

komendant kwatery głównej – por. Matej Roth

kierownik kancelarii – por. Frantíšek Pokorný

Kamienica – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Kamienica, między Gorcami a Beskidem Wyspowym, w dolinie rzeki Kamienicy Gorczańskiej. Przez Kamienicę przebiega ważna droga Mszana Dolna-Krościenko nad Dunajcem oraz do Limanowej (przez Przełęcz Ostra-Cichoń).
Jasło – miasto powiatowe w południowo-wschodniej części Polski, w województwie podkarpackim (od 1999), w obrębie Dołów Jasielsko-Sanockich. Znajduje się ono na wysokości od 225 do 380 m n.p.m. na przecięciu rzek Wisłoki, Ropy oraz Jasiołki.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)