Armia Radziecka - Polski Serwis Naukowy

Flaga Armii Czerwonej

Armia Czerwona, ros. Красная Армия, pełna nazwa Robotniczo-Chłopska Armia Czerwona (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od 23 lutego 1946 r. Armia Radziecka (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka), wojska lądowe Sił Zbrojnych ZSRRZwiązku Socjalistycznych Republik Radzieckich, istniejące do grudnia 1991 (przemianowane m.in. na Wojska Lądowe Republiki Białoruś, Wojska Lądowe Federacji Rosyjskiej oraz wojska lądowe każdej z pozostałych dawnych republik ZSRR).

Kawaleryjska Grupa Armijna – radziecka grupa armijna w latach 1938-1939, sformowana w ramach reorganizacji struktury organizacyjnej Armii Czerwonej prowadzonej od 1937.
Chińska Republika Ludowa (skr. ChRL; chiń. trad. 中華人民共和國, uproszcz. 中华人民共和国; pinyin: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó; posłuchaj po chińsku ?/i; pop. Chiny, trad. 中國,uproszcz. 中国, pinyin: Zhōngguó) – państwo w Azji wschodniej, obejmujące historyczne Chiny (bez Tajwanu) oraz Tybet i inne ziemie w Azji Środkowej zamieszkane w sumie przez 56 grup etnicznych. Chiny to najludniejsze państwo świata o populacji przekraczającej 1,3 mld osób. Pod względem powierzchni jest 4. na świecie, a pod względem wielkości gospodarki (PKB nominalny) – 3. (w 2007 r., po USA, i Japonii lub też 2. (PKB realny) po USA. Prawdopodobnie w 2010 roku Chiny staną się największą gospodarką na świecie po USA.

Początki Armii Czerwonej

Osobny artykuł: Wojna domowa w Rosji.

Mundury żołnierzy Armii Czerwonej z 1919 r.

Trocki i Lenin wraz z żołnierzami.

Plakat propagandowy z okresu wojny polsko-bolszewickiej

Radziecki plakat propagandowy

Regulaminowe umundurowanie żołnierza Armii Czerwonej

Pomnik Armii Czerwonej

Pruski Bastion König (Król), obecnie cmentarz żołnierzy radzieckich w Kostrzynie nad Odrą

Pomnik ku czci żołnierzy radzieckich poległych we Frankfurcie nad Odrą w kwietniu 1945

28 stycznia 1918 roku dotychczasowe siły zbrojne bolszewików, zwane Gwardią Czerwoną, na mocy dekretu Rady Komisarzy Ludowych zostały przekształcone w Robotniczo-Chłopską Armię Czerwoną. Początkowo była to formacja ochotnicza, bez stopni wojskowych, a oficerowie przez krótki okres – bo zaledwie do maja 1918 – wybierani byli demokratycznie. Wtedy też wprowadzono powszechną służbę wojskową, a do każdej jednostki wojskowej przydzielono komisarzy politycznych (tzw. politruków), podległych osobnemu pionowi komisarzy politycznych. Istniała więc dwuwładza na każdym szczeblu dowodzenia (na najwyższym: dowódca liniowy – politruk). 4 września 1918 podjęto decyzję o przekształceniu Rosji bolszewickiej w obóz wojskowy. Powołano Rewolucyjną Radę Wojenną Republiki z Lwem Trockim na czele, kierującą całym wysiłkiem wojennym kraju.

Konstanty Ksawerowicz Rokossowski, ros. Константин Ксаверьевич [Константинович] Рокоссовский (ur. 21 grudnia 1896 w Warszawie, zm. 3 sierpnia 1968 w Moskwie) – polski i radziecki dowódca wojskowy, Marszałek Polski oraz Marszałek Związku Radzieckiego, dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego, poseł na Sejm PRL I kadencji, wicepremier PRL (1952–1956), minister obrony narodowej PRL (1949–1956), wiceminister obrony narodowej ZSRR (1958–1962), deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 2., 5., 6. i 7. kadencji.
Nikita Siergiejewicz Chruszczow (ros. Ники́та Серге́евич Хрущёв, ukr. Микита Сергійович Хрущов; ur. 17 kwietnia 1894 w Kalinówce koło Kurska, zm. 11 września 1971 w Moskwie) – radziecki polityk, działacz partyjny i państwowy, I sekretarz KC Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR) w latach 1953-1964 i premier ZSRR w latach 1958-1964.

W czasie wojny domowej przez szeregi Armii Czerwonej przewinęło się 75 000 byłych oficerów Armii Imperium Rosyjskiego, w tym 775 generałów i 1726 innych oficerów sztabowych. Liczbę dezerterów z Armii Czerwonej w okresie styczeń 1919 – czerwiec 1920 ocenia się na 2,6 miliona żołnierzy.

Poziom rozbudowy Armii Czerwonej:

Tu-16 (ros. Ту-16) to radziecki odrzutowy samolot bombowy, skonstruowany w latach 50. w biurze konstrukcyjnym Tupolewa, w kodzie NATO oznaczany jako "Badger". Używany w wielu wariantach, w tym jako bombowiec strategiczny, bombowiec morski, samolot rozpoznawczy i walki radioelektronicznej. Tu-16 służyły około 50 lat na uzbrojeniu ZSRR i kilku innych państw, zbudowano ich 1507. Produkowano je też na licencji w Chinach jako Xian H-6.
Żytomierska Grupa Armijna – radziecka grupa armijna w latach 1938-1939, sformowana w ramach reorganizacji struktury organizacyjnej Armii Czerwonej prowadzonej od 1937.

czerwiec 1918 – stan 374 tys. ludzi, w tym:

w wojskach walczących – 225 tys. ludzi

w tym uzbrojonych – 200 tys. bagnetów i szabel

czerwiec 1919 – stan 2320 tys. ludzi, w tym:

w wojskach walczących – 1307 tys. ludzi

w tym uzbrojonych – 355 tys. bagnetów i szabel

czerwiec 1920 – stan 4424 tys. ludzi, w tym:

w wojskach walczących – 1540 tys. ludzi

w tym uzbrojonych – 250 tys. bagnetów i szabel

listopad 1920 – maksymalny poziom 5427 tys. ludzi, w tym:

w wojskach walczących – 1866 tys. ludzi

w tym uzbrojonych – 499 tys. bagnetów i szabel

Armia Czerwona w latach dwudziestych

Od 1921 roku po opanowaniu sytuacji w europejskich granicach Rosji bolszewickiej, rozpoczął się proces redukcji armii z etatów wojennych na pokojowe. Podstawowy element z jakiego składały się armie bolszewickie – dywizja strzelecka, zmniejszył swój etat z 58 tys. do 15 tys. żołnierzy.

Wojna domowa w Rosji – wojna rozpoczęta w wyniku rewolucji październikowej w 1917 i ustanowienia przez bolszewików nowej władzy państwowej. Zwolenników nowej władzy określano jako "czerwonych", a przeciwników jako "białych". Działania zbrojne trwały zasadniczo do 1920 roku (zajęcie Krymu), na Dalekim Wschodzie do 1922 roku i w Jakucji do 1923 roku. Niekiedy za datę rozpoczęcia tej wojny domowej uważa się datę podpisania traktatu brzeskiego (3 marca 1918) – podpisanie tego aktu rzeczywiście spowodowało narastanie oporu oraz zagwarantowało zewnętrzną interwencję i wsparcie sił ententy po stronie "białych". Za zakończenie wojny domowej jest uważane zdobycie Władywostoku przez Armię Czerwoną 25 października 1922 roku, choć walki na wschodnich rubieżach przeciągnęły się do 1923.
Suwerenność – zdolność do samodzielnego, niezależnego od innych podmiotów, sprawowania władzy politycznej nad określonym terytorium, grupą osób lub samym sobą. Suwerenność państwa obejmuje niezależność w sprawach wewnętrznych i zewnętrznych.

W wyniku przejścia na organizację pułkową, zróżnicowanie ze względu na miejsce stacjonowania oraz wprowadzenie nowego systemu uzupełnień wojsk etat dywizji zmniejszono jeszcze bardziej.

Poziom redukcji Armii Czerwonej

lipiec 1921 – 2009 tys. ludzi

styczeń 1922 – 1354 tys. ludzi

Stan Armii Czerwonej w okresie międzywojennym związany był z reformami z lat 1924-1925.

Reforma polegała na przejściu na nowy system kompletowania piechoty i kawalerii, a więc głównych rodzajów wojska. Zakładała ona minimalną liczebność jednostek służących w ramach systemu kadrowego – skoszarowanego wraz z kadrami dowódców, a dominacje systemu kompletowania na zasadzie terytorialnej – milicyjnej (głównie szeregowi). System pozwolił utrzymywać w czasie pokoju stosunkowo małą armię (562 tys. w październiku 1924), a jednocześnie szkolić na letnich obozach masy przyszłych rezerwistów. Zaoszczędzono w ten sposób na utrzymaniu wojsk, co pozwoliło stopniowo powiększać stany zmagazynowanego uzbrojenia i je unowocześniać. I tak armia dysponowała:

Dywizja - to podstawowy związek taktyczny różnych rodzajów sił zbrojnych (5-15 tys. żołnierzy) składający się zazwyczaj z pułków lub brygad różnych rodzajów wojsk (typowych dla danego rodzaju sił zbrojnych) przeznaczonych do prowadzenia walki oraz oddziałów i samodzielnych pododdziałów przeznaczonych do zabezpieczenia bojowego działań, zapewnienia zaopatrzenia materiałowego i utrzymania w gotowości bojowej sprzętu technicznego jednostek dywizyjnych.
Język rosyjski (русский язык, russkij jazyk; dawniej też język wielkoruski) – język należący do grupy oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

Wprowadzono również zasadę jednoosobowego dowództwa zarówno o kompetencjach administracyjnych jak i szkoleniowych wojsk i zlanie się kompetencji liniowych z politycznymi w jednych rękach. Dotyczy to głównie wyższych dowództw. I tak zatwierdzono instytucję Głównodowodzącego wszystkich Sił Zbrojnych ZSRR a został nim Ludowy Komisarz do spraw Wojsk i Sił Morskich. Miał on pod sobą Sztab Generalny RKKA (sprawy operacyjne), Dowództwo RKKA (sprawy administracyjne), Inspektorat RKKA (sprawy szkoleniowa), Polityczne Dowództwo RKKA („politrucy”), Dowództwo Wojsk Lotniczych RKKA, Dowództwo Sił Morskich ZSRR i inne. Rzuca się w oczy podległość „politruków” najwyższemu dowódcy wojsk.

Witebska Grupa Armijna – radziecka grupa armijna w latach 1938-1939, sformowana w ramach reorganizacji struktury organizacyjnej Armii Czerwonej prowadzonej od 1937.
Dowódca (ang. commander) - stanowisko etatowe w wojsku, żołnierz stojący na czele rodzaju sił zbrojnych, związku taktycznego, oddziału lub pododdziału. Posiada określone prawa (wydawanie rozkazów oraz nadzór nad ich wykonawstwem). Jest organizatorem działań bojowych podległych wojsk (żołnierzy) oraz dowodzi nimi w czasie ich trwania.

Struktura organizacyjna Armii Czerwonej w końcu lat dwudziestych wyglądała następująco:

Główna masa wojsk zebrana była administracyjnie w 8 okręgach wojskowych: Moskiewskim, Leningradzkim, Nadwołżańskim, Syberyjskim, Północno Kaukaskim, Ukraińskim, Białoruskim oraz Środkowo Azjatyckim. Ponadto niezależnie od tej struktury na niebezpiecznych odcinkach granicznych istniały 2 samodzielne armie: Samodzielna Armia Dalekiego Wschodu oraz Armia Kaukaska.

Trzonem wojsk pozostała piechota. Organizowano ją tradycyjnie w dywizje strzeleckie. W 1929 roku było ich 69, przy czym aż 46 kompletowanych było na zasadzie terytorialnej. W tym ostatnim przypadku w dywizjach znajdowało się po około 2000 ludzi wymieniających się co kwartał, co oznacza 15 do 20% etatu wojennego tych dywizji (w dywizjach skoszarowanych stosunek ten wynosił 50 do 70%). Większość dywizji zebrana była w 19 Korpusów Strzeleckich.

Rolę wojsk szybkich odgrywała tradycyjnie kawaleria. Organizowano ją zarówno w dywizje jak i brygady. W 1929 roku istniało 14 dywizji i 7 brygad. 3 dywizje kompletowano na zasadzie terytorialnej. Natomiast brygady formowano z poszczególnych narodów ZSRR. Skoszarowane dywizje połączono w 4 Korpusy Kawalerii.

Pozostałe rodzaje broni pełniły ciągle funkcje pomocnicze. Artyleria wzmacniała swą potęgę głównie przez rozbudowę w ramach jednostek piechoty i kawalerii. Od 1926 roku istniała niewielka artyleryjska Rezerwa Naczelnego Dowództwa w sile 4 pułków. Jednostki pancerne skompletowały zaledwie 1 pułk czołgów. Lotnictwo liczące nieco ponad 500 maszyn od 1927 roku zaczęto powoli koncentrować, tworząc mieszane brygady lotnicze, zasadniczo po 1 na okręg wojskowy.

Armia Czerwona w latach trzydziestych XX w.

Nowym etapem w rozwoju Armii Czerwonej jest okres wielkich przeobrażeń w gospodarce sowieckiej związany z tzw. „pięciolatkami”. Zaczęły się one dosyć chaotycznie w 1929 roku rozbudową bazy przemysłowej wyraźnie ukierunkowanej na potrzeby wojska. Pierwsze korzyści zaczęły pojawiać się w 1931 roku. Wtedy też Armia Czerwona zsynchronizowała swoje plany rozwoju z możliwościami nowego przemysłu:

Mi-24 (ros. Ми-24) - ciężki śmigłowiec bojowy zaprojektowany w biurze konstrukcyjnym OKB Mil i produkowany w Rostowskiej Fabryce Śmigłowców "Rostwiertoł" w Rostowie nad Donem (ОАО Ростовский Вертолётный Завод "Роствертол"). Zadaniem Mi-24 jest wsparcie z powietrza i transport do ośmiu żołnierzy w przestrzeni ładunkowej. Wprowadzony do służby w siłach powietrznych Związku Radzieckiego w 1976 roku jest obecnie używany przez ponad 30 państw. W kodzie NATO oznaczony jako Hind (ang. - łania) z literą oznaczającą wersję. Wersje eksportowe Mi-25 i Mi-35 nazwano odpowiednio Hind D i Hind E. Mi-24 był nazywany przez pilotów radzieckich latającym czołgiem (ros. Летающий танк) lub krokodylem (ros. Крокодил), od charakterystycznego wydłużonego kształtu i kamuflażu.
Siły zbrojne (wojsko, armia) - siły i środki wydzielane przez państwo do zabezpieczenia jego interesów i prowadzenia walki zbrojnej, ujęte w całość organizacyjną, składającą się z różnych rodzajów wojsk i służb.

Do końca 1931 roku zamierzano zgromadzić uzbrojenie dla: 122 dywizji strzeleckich, 19 dywizji i brygad kawalerii, 24 pułków i 23 dywizjonów artylerii. W większych ilościach pojawić się miał nowoczesny sprzęt. Do końca roku miało być 530 czołgów i 1534 samoloty.

W roku 1932 liczbę dywizji strzeleckich podniesiono do 140, pułków artylerii do 30, czołgów do 1375, samolotów do 2454.

W roku 1933 miano zebrać uzbrojenie dla 150 dywizji strzeleckich, rozwinąć dywizjony artylerii w pułki (razem 53 pułki) oraz podnieść liczbę czołgów do 3567 a samolotów do 3869.

W roku 1934 zamierzano dojść do 4500 czołgów i 4975 samolotów.

Powyższy projekt znalazł swoje odbicie w strukturze organizacyjnej RKKA:

Komunizm (. Komunizm oparty był na idei walki klas, mającej doprowadzić do osiągnięcia sprawiedliwości społecznej poprzez stworzenie społeczeństwa pozbawionego wewnętrznych podziałów ekonomicznych (bezklasowego) i etnicznych (bezpaństwowego), w którym wszystkie środki produkcji znajdą się w posiadaniu wspólnot. Ważnymi elementami ideologii komunizmu było promowanie internacjonalizmu i ateizmu, ponieważ komuniści uważali, że wszyscy ludzie są równi bez względu na narodowość, rasę czy religię, a podziały te uważają za szkodliwe i prowadzące do konfliktów.
Kryzys sueski (. Agresja została poprzedzona decyzją Egiptu o nacjonalizacji . Izrael miał także własne wystarczające powody by wziąć udział w wojnie.

Aby wystawić na wojnę 150 dywizji strzeleckich podniesiono gotowość bojową istniejących dywizji już w czasie pokoju. Doprowadziło to do zwiększenia liczby dywizji kadrowych, skoszarowanych i zaniechaniu rozwijania dywizji terytorialnych. Na początku 1935 roku sowieci dysponowali 84 dywizjami w tym 43 można uznać za kadrowe.

Rozwinięto również kawalerię, którą rozbudowano nawet nieco ponad plan. Na początku 1935 roku dysponowano 20 dywizjami i 2 brygadami. Wśród dywizji znalazło się 5 jednostek kawalerii górskiej.

Najistotniejszy był jednak rozwój broni pancernej. Już w 1933 roku istniała spora siła uderzeniowa reprezentowana przez 2 korpusy i 6 samodzielnych brygad zmechanizowanych. W 1934 roku rozpoczęło się formowanie kolejnych 2 korpusów zmechanizowanych.

Wzrosła w siłę artyleria poza dywizyjna. Masowo formowane się pułki trafiały częściowo do Rezerwy Naczelnego Dowództwa i w znacznej sile do 20 istniejących już Korpusów Strzeleckich.

Struktura organizacyjna lotnictwa także nabierała nowych kształtów. Od 1933 roku formuje się już korpusy bombowe dalekiego zasięgu składające się z 3 jednorodnych brygad.

Systematyczny proces rozbudowy trwał w następnych latach. Do końca 1937 roku, a więc do końca drugiej „pięciolatki” zamierzano skompletować uzbrojenie, które pozwoliłoby wystawić: 160 dywizji strzeleckich, 22 dywizje kawalerii oraz 6 korpusów zmechanizowanych. Jeśli chodzi o ciężkie uzbrojenie dałoby to 45 tys. dział (w latach 1935-36 limit podniesiono o dodatkowe 5 tys. dział), 15 tys. czołgów oraz 7,5 tys. samolotów.

MiG-15 (ros. МиГ-15) - radziecki samolot myśliwski, skonstruowany w końcu lat czterdziestych. Ten typ maszyn brał udział w wojnie koreańskiej. Oznaczenie NATO - "FAGOT".
Alexander Dubček (ur. 27 listopada 1921 w Uhrovcu na Słowacji, zm. 7 listopada 1992 w Pradze) – działacz polityczny, z zawodu inżynier; 1963-68 I sekretarz KC KP Słowacji i członek Prezydium KC KPCz; 1968-69 I sekretarz KC KPCz; gł. realizator reform w partii i państwie, zwanych praską wiosną 1968. Swój program określał głośnym w swoim czasie sloganem "socjalizm z ludzką twarzą". Po interwencji wojsk Układu Warszawskiego z czasem wykluczony z partii (1970) i odsunięty od wszelkich funkcji; od 1989 w Forum Obywatelskim; 1990 przewodniczący Zgromadzenia Federalnego. Zmarł w wyniku obrażeń odniesionych w wypadku samochodowym. Jest patronem Uniwersytetu w Trenczynie.

W rzeczywistości na 1 stycznia 1938 r. Armia Czerwona dysponowała następującym uzbrojeniem:

35,5 tys. dział (limit zrealizowany w 70%)

3 tys. moździerzy (limit zrealizowany w 52%)

200 tys. karabinów maszynowych (limit zrealizowany w 74%)

3600 tys. karabinów (limit zrealizowany w 84%)

Opierając się na powyższych zapasach RKKA dokonywała ciągłej rozbudowy organizacyjnej swych wojsk:

Piechota pod koniec 1937 roku osiągnęła stan 96 dywizji, przy czym na zasadzie terytorialnej służyło ich już tylko 36. Sowieci dysponowali więc 60 skoszarowanymi dywizjami, które można było podnieść w krótkim czasie do etatu wojennego (9 z nich wzmocniono w celu obsady Rejonów Umocnionych w pasie fortyfikacyjnym tzw. „Linii Stalina”). Dywizje były połączone w 25 Korpusów Strzeleckich.

Silnie rozbudowano kawalerię. W końcu 1937 roku osiągnęła ona stan 32 dywizji (22 z nich połączono w 7 Korpusów Kawalerii).

Wojska pancerne osiągnęły rozmiary nieporównywalne do żadnego innego kraju w Europie. W końcu 1937 roku dysponowały: 25 brygadami zmechanizowanymi, 4 brygadami ciężkich czołgów, 2 brygadami samochodów pancernych, oraz 3 brygadami zmotoryzowanymi. Część z nich zebrana była w 4 Korpusy Zmechanizowane (7 brygad zmechanizowanych, 3 brygady zmotoryzowane), a ponadto pułki i bataliony czołgów włączono do większości dywizji piechoty i kawalerii. Dawało to siłę 11300 czołgów w linii.

Ciągłe tworzenie nowych formacji wojskowych doprowadziło również do reorganizacji struktury administracyjnej wojsk. W 1935 roku teren kraju podzielono na 12 okręgów wojskowych: Moskiewski, Leningradzki, Nadwołżański, Syberyjski, Północno Kaukaski, Białoruski, Środkowo Azjatycki, Zabajkalski, Zakaukaski, Uralski, Kijowski i Charkowski. Pozostawiono tylko jedną armię samodzielną (Samodzielna Armia Dalekiego Wschodu). W 1936 roku wprowadzono również wojska do sojuszniczej Mongolii (57 Korpus).

Armia Czerwona na początku II wojny światowej

Zobacz też Armia Czerwona 17 września 1939

Heinz Guderian i Siemion Kriwoszein odbierają radziecko-niemiecką defiladę w Brześciu, 1939

Amerykański i radziecki oficer w Torgau nad Łabą, 1945

Wybuch II wojny światowej (1 września 1939 r.) zastał RKKA w trakcie realizacji kolejnego planu rozbudowy wojsk, ściśle zgranego w czasie z trzecią „pięciolatką”. Jego realizacja rozpoczęła się w styczniu 1938 roku i miała zakończyć się w styczniu 1943 roku.

Czołg – gąsienicowy wóz bojowy, przeznaczony do walki z siłami przeciwnika na krótkich i średnich dystansach za pomocą prowadzenia ognia na wprost. Ciężki pancerz i duża mobilność zapewniają czołgom przetrwanie na polu bitwy, a napęd gąsienicowy pozwala na przemieszczanie się z dużą prędkością w trudnym terenie. Czołg jest zasadniczym środkiem prowadzenia walki lądowej, zwłaszcza natarcia.
Bolszewicy (ros. большевики) – określenie grupy członków SDPRR, która na II Zjeździe tej partii w 1903 roku, uznała się za większościową frakcję w partii, a swoich przeciwników określiła jako mienszewików (uznając że są w mniejszości).

Przewidywano wystawienie na wypadek wojny 170 dywizji strzeleckich o wysokich etatach wojennych (zebrane w 45 Korpusów Strzeleckich), 29 dywizji kawalerii (część zebrana w 5 Korpusów Kawalerii), 47 brygad w wojskach pancernych (w tym 12 brygad w 4 Korpusach Pancernych) oraz 124 pułki artylerii poza dywizyjnej (korpusów i Rezerwy Naczelnego Dowództwa). Gdyby wojna się przedłużała zamierzano zgromadzić w ciągu pół roku uzbrojenie dla kolejnych 30 dywizji strzeleckich. Liczba czołgów w linii po doliczeniu jednostek pancernych w dywizjach piechoty i kawalerii miała osiągnąć 17300 pojazdów.

PRWB OSA (9K33 Osa, ZRK-SD Romb, kod NATO: SA-8 Gecko) – samobieżny przeciwlotniczy zestaw rakietowy "OSA-AK" to pojazd służący do zwalczania celów z prędkością do 500 m/s na wysokości do 5000 metrów i w odległości do 10 500 metrów w każdych warunkach atmosferycznych.
Lew Dawidowicz Trocki, wł. Lew Dawidowicz Bronstein (ur. 7 listopada 1879 w Janówce, zm. 21 sierpnia 1940 w Meksyku) – rewolucjonista rosyjski, jeden z twórców i przywódców RFSRR i ZSRR. Przewodniczący Komitetu Wojskowo-Rewolucyjnego[1] w Piotrogrodzie w czasie rewolucji październikowej, członek Biura Politycznego RKP(b) i WKP(b), komisarz ludowy spraw zagranicznych RFSRR, następnie komisarz ludowy wojny i marynarki wojennej w rządzie RFSRR i ZSRR (do 1925). Polityczny oponent Józefa Stalina, na jego rozkaz zamordowany.

Wraz z narastającym napięciem międzynarodowym następowała modyfikacja tego planu. W wyniku tworzonych na bieżąco korekt organizacyjnych Armia Czerwona, która na stopie pokojowej dysponowała 1513 tys. żołnierzy (stan na 1 stycznia 1938 r.), na wypadek wojny miała rozwinąć się do etatu 6503 tys. ludzi.

BMP-1 (pol. BWP-1) – radziecki bojowy wóz piechoty. W nomenklaturze Armii Radzieckiej także BMP-765 (od strzału bezwzględnego - 765m). Wprowadzony do uzbrojenia w 1966 roku. Był to pierwszy skonstruowany od podstaw i produkowany seryjnie bojowy wóz piechoty na świecie.
Tu-128 (ros. Ту-128) to radziecki odrzutowy ciężki myśliwiec przechwytujący, skonstruowany w biurze konstrukcyjnym Tupolewa, w kodzie NATO oznaczany jako "Fiddler". Znany też pod początkowym oznaczeniem Tu-28, był najcięższym produkowanym na świecie myśliwcem.

Zanim ta poprawiona machina mobilizacyjna została wprowadzona w ruch latem 1939 roku, stany Armii Czerwonej ulegały stopniowemu powiększaniu poprzez powołania na obozy szkoleniowe rezerwistów, którzy podnosili etaty bojowe wojsk na ważnych kierunkach strategicznych co ostatecznie dało grubo ponad 2 miliony żołnierzy.

w 1938 roku powołano 328 tys. rezerwistów głównie w związku z kryzysem politycznym w Europie (Anschluss Austrii, Kryzys sudecki)

w 1939 roku powiększono stan RKKA o kolejne 345 tys. rezerwistów w związku z zagrożeniem na Dalekim Wschodzie (Chałchyn-Gou)

Pod względem organizacyjnym wyglądało to następująco:

9M14 Malutka (kod NATO AT-3 Sagger) przeciwpancerny pocisk kierowany (ppk) ZSRR. Pocisk jest najprawdopodobniej najliczniej produkowanym pociskiem na świecie; jego produkcja dochodziła w latach 60. i 70. do 25000 pocisków rocznie. Poza tym, pociski były produkowane pod innymi nazwami przez 5 innych krajów.
János Kádár, właśc. János Csermanek (ur. 26 maja 1912 we Fiume, Austro-Węgry (ob. Rijeka w Chorwacji), zm. 6 lipca 1989 w Budapeszcie, Węgry) - węgierski komunista, sprawujący dyktatorską władzę na Węgrzech w latach 1956-1988 jako sekretarz generalny KC Węgierskiej Socjalistycznej Partii Robotniczej.

W latach 1937-1939 doszło do kilku reorganizacji podziału administracyjnego Armii Czerwonej w skali kraju. Latem 1939 ZSRR podzielone było na 14 okręgów wojskowych. Do dotychczasowych dołączyły Kaliniński i Orłowski Okręg Wojskowy. Ponadto dwa nadgraniczne: Białoruski i Kijowski otrzymały status Specjalnych Okręgów Wojskowych (we wrześniu 1939 przemianowane odpowiednio w fronty: Białoruski i Ukraiński). Zniknęła Samodzielna Armia Dalekiego Wschodu podzielona na dwie mniejsze (1 armia, 2 armia).

Rozpoczął się proces formowania tzw. grup armijnych, które w 1939 roku zostały przekształcone w dowództwa armii. W 1938 roku w związku z kryzysem sudeckim na granicy zachodniej wystawiono 6 takich zgrupowań: Witebska Grupa Armijna (od września 1939 jako 3 armia), Bobrujska Grupa Armijna (od września 1939 jako 4 armia), Żytomierska Grupa Armijna (od września 1939 jako 5 armia), Winnicka Grupa Armijna (od września 1939 jako 6 armia), Odeska Grupa Armijna (od września 1939 jako 13 armia) oraz Kawaleryjska Grupa Armijna (od września 1939 jako 12 armia). W 1939 roku dołączyły do tego: Mińska Grupa Armijna (od września 1939 jako 11 armia), Nowogrodzka Grupa Armijna (od września 1939 jako 8 armia). Ponadto w Mongolii stacjonujące tam wojska przemianowano w 1 Grupę Armijną. Kolejne zgrupowania wystawiono już w trakcie wrześniowej mobilizacji. Moskiewski Okręg Wojskowy wystawił dowództwo 10 armii, a Kaliniński Okręg Wojskowy dowództwo 7 armii i Grupy Konno-Zmechanizowanej. Pojawiła się także Murmańska Grupa Armijna.

Piechota która tuż przed mobilizacją osiągnęła stan 98 dywizji strzeleckich (zniknęły dywizje terytorialne), rozpoczęła proces rozbudowy 25 sierpnia 1939 roku (rozkaz Ludowego Komisarza Obrony z 15 sierpnia 1939 r.). 36 dawnych dywizji terytorialnych rozwinęło do poziomu dywizji każdy ze swoich 3 pułków strzeleckich (tzw. „trojczatki”). W ten sposób do 62 dywizji kadrowych dołączyło 108 dywizji drugiego rzutu. Ponieważ w między czasie wystawiono 3 dodatkowe dywizje, piechota osiągnęła stan 173 jednostek tego typu (październik 1939). Proces uzupełniania tych dywizji żołnierzami rozpoczął się 7 września 1939 roku po przez powołania rezerwistów w 7 okręgach wojskowych. Większość dywizji została połączona w 43 Korpusy Strzeleckie (wystawiono 18 nowych).

Kawaleria dysponowała przed mobilizacją 25 dywizjami i 2 brygadami. Połowa z nich zebrana była w 5 Korpusów Kawalerii. Plan mobilizacyjny zakładał wystawienie jeszcze 4 dywizji. Jednak w trakcie wrześniowej mobilizacji zdecydowano się ich kosztem podnieść etaty już istniejących jednostek.

Wojska Pancerne w 1938 roku przeszły reorganizację. Kosztem czołgów dywizji strzeleckich sprzętem nasycono brygady pancerne (dawne brygady zmechanizowane). Każda z brygad otrzymała czołgi jednego typu. Pozwoliło to na utrzymanie przed mobilizacją 26 lekkich brygad pancernych, 4 ciężkich, 3 brygad samochodów pancernych, 4 brygad strzelców zmotoryzowanych. Utrzymano dowództwa 4 Korpusów Pancernych (dawne Korpusy Zmechanizowane) w skład których wyszła część powyższych brygad (8 brygad lekkich pancernych i 4 brygady strzelców zmotoryzowanych). Mobilizacja rozpoczęta na przełomie sierpnia i września 1939 zaczęła się od wystawienia 15 kolejnych lekkich brygad pancernych.

Artyleria poza dywizyjna musiała ograniczyć swoje ambitne plany mobilizacyjne. Tuż przed mobilizacją dysponowała siłą 36 pułków artylerii korpusów i 23 pułkami Rezerwy Naczelnego Dowództwa. W momencie ogłoszenia mobilizacji rozwinęła je odpowiednio do 57 i 43 pułków.

Szybki upadek Polski po agresji Armii Czerwonej 17 września 1939 oraz realizacja porozumienia politycznego z III Rzeszą (Pakt Ribbentrop – Mołotow), spowodowały zaniechanie pełnej mobilizacji Armii Czerwonej.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).
Pokój (łac. pax, staropolskie mir) - pojęcie opisujące stosunki między państwami, lub wewnątrz nich, oznaczające brak wojny, wykluczające konflikt zbrojny i używanie przemocy.

Zawodowy korpus oficerski utworzono w 1935. W lata 1937-1939 w pokazowych procesach podczas czystek stalinowskich skazano i stracono wielu wyższych oficerów, m.in. Marszałka ZSRR Michaiła Tuchaczewskiego.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)