Arsenał Miejski we Lwowie - Polski Serwis Naukowy

Kolekcja broni w Muzeum Starej Broni "Arsenał"

Arsenał Miejski we Lwowie – arsenał we Lwowie, położony przy ul. Podwale 5 (ukr. вул. Підвальна, 5).

Historia

Pierwszy arsenał zbudowano we Lwowie w 1430 pomiędzy dwoma pasami murów obronnych. Jego zachodnią ścianę stanowił wewnętrzny mur obronny z XIV w.

Drugi arsenał wzniesiono w tym samym miejscu w latach 1555-1556; został on zniszczony przez pożar w 1571.

Arsenał (wł. arsenale, fr. arsenal) – budynek lub zespół budynków o cechach obronnych, w którym przechowywano broń oraz sprzęt wojenny (zbrojownia). Arsenały posiadały także warsztaty, w których naprawiano i wytwarzano broń ręczną oraz odlewano działa (w ludwisarni).

Ludwisarz (brązownik) - rzemieślnik odlewający z brązu, miedzi, mosiądzu lub spiżu dzwony, lufy do dział, posągi, świeczniki i przedmioty codziennego użytku.

Trzeci, zbudowany z kamiennych bloków i z cegły budynek, zachowany do dziś, powstał w latach 1574-1576. Podczas szturmu wojsk szwedzkich w 1704 został on poważnie uszkodzony. W XVI-XVII w. z arsenałem sąsiadowała ludwisarnia, w której odlewano spiżowe lufy armat i kule żelazne.

Krzysztof Arciszewski herbu Prawdzic (ur. 9 grudnia 1592 w Rogalinie - zm. 7 kwietnia 1656 pod Gdańskiem), generał artylerii Holandii, Brazylii i Polski, oraz admirał floty Brazylii.

Stanisław Jan Jabłonowski herbu Prus III (ur. 3 kwietnia 1634 w Łuczy koło Jabłonowa, zm. 3 kwietnia 1702 we Lwowie) – hetman wielki koronny od 1683, hetman polny koronny od 1676, kasztelan krakowski od 1692, wojewoda ruski od 1664, oboźny wielki koronny od 1661, strażnik wielki koronny od 1660, wybitny polski dowódca.

W 1799, po rozbiórce murów obronnych, umieszczono na ścianie arsenału, zachowane do dziś , tablice kamienne z rzeźbami i napisami, zdobiące przedtem mury obronne: pośrodku herb Sobieskiego (Janina), z prawej strony herb miasta Lwowa (z 1665) a z lewej – herb hetmana Stanisława Jabłonowskiego, który przyczynił się do umocnienia niszczejących murów obronnych. Usunięto jednocześnie z nisz ściany wschodniej popiersia generałów: Krzysztofa Arciszewskiego i Pawła Grodzickiego.

W latach międzywojennych budynek arsenału oddany był na cele wojskowe. Poddano go starannej restauracji, z zachowaniem i odkryciem pierwotnych murów.

Po restauracji Arsenału Miejskiego, dokonanej w latach 1979-w 1981 umieszczono w nim oddział Muzeum Historycznego - Muzeum Starej Broni "Arsenał" (ukr. Музей зброї «Арсенал») z kolekcją broni białej i palnej.

Architektura

Arsenał Miejski to obecnie masywny, trzykondygnacyjny budynek, ze sklepieniami krzyżowymi na parterze, długi na 53 m, pokryty wysokim, dwuspadowym dachem. Wewnętrzna elewacja Arsenalu Miejskiego jest dwukondygnacyjna, z krużgankami na piętrze. Obok niego znajdują się 2 zrekonstruowane wieże obronne.

Bibliografia

Ryszard Chanas, Janusz Czerwiński, Lwów, Przewodnik turystyczny, wyd. Ossolineum 1992, Wrocław, ISBN 83-04-03913-3

Bartłomiej Kaczorowski, Zabytki starego Lwowa, wyd. Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1990, ISBN 83-85083-02-2

Aleksander Medyński, Lwów. Przewodnik dla zwiedzających miasto, wyd. nakładem autora, Lwów 1937

Przemysław Włodek, Adam Kulewski, Lwów. Przewodnik. Oficyna Wydawnicza ”Rewasz” 2006, Pruszków, ISBN 83-89188-53-8

Grzegorz Rąkowski, LWÓW. Przewodnik krajoznawczo-historyczny po Ukrainie Zachodniej. Część IV, wyd. Oficyna Wydawnicza „Rewasz” 2008, Pruszków, ISBN 978-83-89188-70-0