Artakserkses II - Polski Serwis Naukowy

Artakserkses II Mnemon (Arsakes) – król perski z dynastii Achemenidów, syn i następca Dariusza II i królowej Parysatis. Panował w latach 404–358 p.n.e.

Musiał stoczyć walkę o tron ze swym bratem Cyrusem Młodszym popieranym przez ich matkę Parysatis, którego pokonał pod Kunaksą w 401 p.n.e.

Amyrtajos (egip. Amenirdisu) - jedyny faraon z XXVIII dynastii, prawdopodobnie syn Pausirisa i wnuk Libijczyka, Amyrtajosa z Sais, jednego z przywódców powstania Inarosa, przeciwko władzy perskiej . Panował w latach 404-399 p.n.e.

Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.

Polityka wobec Greków

Poparcie przez Greków Cyrusa Młodszego popsuło stosunki z nowym królem Persji. Artakserkses II zażądał bowiem przywrócenia władzy perskiej nad miastami greckimi w Jonii. Sparta nie chcąc skompromitować się wśród Greków odmówiła spełnienia tego warunku, co zapoczątkowało wojnę z Persami. Konfrontacja zbrojna początkowo przebiegała korzystnie dla Sparty, której wojska skutecznie operowały w Azji Mniejszej. W momencie przegranej Persowie uciekali się w kontaktach z Grekami do wypróbowanej metody:przekupstwa złotem. Dyplomacji perskiej za pomocą pieniędzy udało się zawiązać koalicję anty-spartańską, która zmusiła Spartę do wycofania się z Azji Mniejszej. Flota Artakserksesa dowodzona przez Ateńczyka Konona w 394 p.n.e. pod Knidos pokonała flotę Sparty. Zaskoczeni koalicją i trudną sytuacją Spartanie na przełomie 387/386 p.n.e. zawarli tzw. pokój Antalkidasa, w wyniku którego Artakserkses odzyskał władzę nad greckimi miastami w Azji Mniejszej.

Jonia – kraina w starożytności położona w centralnej części wybrzeża Azji Mniejszej, między rzekami Hermos a Meander. Zasiedlona przez Greków, głównie Jonów z Attyki i Peloponezu. Od północy graniczyła z Eolią, od wschodu z Lidią, od południa z Karią. Do Jonii zaliczano również przybrzeżne wyspy, z największymi miastami Chios i Samos.

Plutarch z Cheronei (gr. Πλούταρχος ὁ Χαιρωνεύς, Plutarchos ho Chaironeus, ur. ok. 50 n.e., zm. ok. 125 n.e.) – jeden z największych pisarzy starożytnej Grecji, historyk, filozof-moralista oraz orator.

Za jego rządów Persja utraciła jednak w wyniku buntów władzę nad Cyprem, Egiptem i Karią w Azji Mniejszej. Fiaskiem zakończyła się też wyprawa nad Morze Kaspijskie przeciwko plemieniu Kaduzjów.

Następcą Artakserksesa II był jego syn Ochos, który przybrał imię Artakserkses III. Artakserkses miał również córkę - Sysygambis, która była matką Dariusza III.

Nadwornym lekarzem Artakserksesa II był Ktezjasz, a Plutarch poświęcił mu jedną z biografii.

Artakserkses III Ochos – król perski z dynastii Achemenidów, syn i następca Artakserksesa II oraz królowej Statejry. Panował w latach 358-338 p.n.e. Na czas jego panowania przypada krótkotrwały renesans potęgi perskiego imperium.

Bitwa pod Kunaksą rozegrała się 3 września 401 roku p.n.e. w trakcie bratobójczej wojny między Cyrusem Młodszym, a królem perskim, bratem Cyrusa, Artakserksesem II.

Egipt

Z racji perskiego panowania w Egipcie, Artakserkses nosił tytuł Króla Egiptu w latach 405 - 404 p.n.e. W 405 roku p.n.e. w Delcie wybuchł bunt przeciwko władzy perskiej pod wodzą Amyrtajosa. Po kilkumiesięcznych potyczkach, cały garnizon perski wycofał się z Egiptu, oddając władzę w ręce Amyrtajosa w 404 roku p.n.e. Persowie, zbyt zajęci wewnętrznymi walkami w swym ogromnym imperium, nie byli w stanie utrzymać, a później odzyskać władzy w Egipcie. W latach 386 - 383 p.n.e. i 374 p.n.e. Artakserkses II poprowadził na Egipt dwie wyprawy wojenne, które jednak zakończyły się całkowitym fiaskiem. Egipt na około 60 lat uzyskał niezależność, której kres położył dopiero najazd następcy Artakserksesa II - Artakserksesa III, rozpoczynający w Egipcie Drugie Panowanie Perskie.

Dariusz III Kodoman, łac. Darius - ostatni król perski z dynastii Achemenidów, rządził jako Król Królów w latach 336-330 p.n.e. W języku perskim jego imię było wymawiane Darajawausz, w języku greckim Dareios Kodomanos, w języku egipskim Inczriusza.

Parysatis - córka króla Persji Artakserksesa I i jego konkubiny Andii z Babilonu; siostra przyrodnia królów Persji: Kserksesa II, Sogdianosa i Dariusza II; żona tego ostatniego.

Bibliografia

Wolski J., Iran - siedziba imperiów w starożytności. I. Achemenidzi, Polska Akademia Nauk Kraków 1986.