Arthur Balfour - Polski Serwis Naukowy

Arthur James Balfour, 1. hrabia Balfour KG (ur. 25 lipca 1848 w Whittingehame, zm. 19 marca 1930 w Fisher's Hill koło Woking) – polityk brytyjski, jeden z przywódców Partii Konserwatywnej, premier Wielkiej Brytanii w latach 1902-1905, twórca Brytyjskiej Wspólnoty Narodów.

Był siostrzeńcem markiza Salisbury, po którym odziedziczył przywództwo konserwatystów i fotel premiera. Członek Izby Gmin w latach 1874-1922 i Izby Lordów od 1922 r. (z tytułem hrabiego Balfour). W latach 1915-1916 był pierwszym lordem Admiralicji, a w 1916-1919 - ministrem spraw zagranicznych. W roku 1917 jako Minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii ogłosił tzw. deklarację Balfoura w sprawie utworzenia w Palestynie żydowskiej siedziby narodowej. W 1926 r. opracował formułę, która stała się fundamentem Brytyjskiej Wspólnoty Narodów.

The Royal Society, Towarzystwo Królewskie w Londynie, dokładniej The Royal Society of London for Improving Natural Knowledge, angielskie towarzystwo naukowe o ograniczonej liczbie członków (ok. 500 członków krajowych i ok. 50 członków zagranicznych), pełniące funkcję brytyjskiej akademii nauk. Skupia przedstawicieli nauk matematycznych i przyrodniczych. Uważane jest za pierwsze w świecie towarzystwo naukowe. Zawiązane w 1660, zatwierdzone w 1662 przez Karola II, odegrało dużą rolę w rozwoju nauk przyrodniczych od XVII–XIX wieku. Od 1665 Towarzystwo Królewskie wydaje czasopismo naukowe: Philosophical Transactions, od 1832 przeglądowo-sprawozdawcze Proceeding of the Royal Society.
Uniwersytet Londyński (ang. University of London), federacja uczelni i instytutów utworzona w 1836. Większość jednostek jest rozrzucona po Wielkim Londynie, kilka znajduje się jednak także w hrabstwie Kent, Szkocji i w Paryżu.

Wczesne lata życia i początki kariery politycznej

Był najstarszym synem Jamesa Maitlanda Balfoura i lady Blanche Gascoyne-Cecil, córki 2. markiza Salisbury. Wykształcenie odebrał w Grange Preparatory School w Hoddesdon w hrabstwie Hertfordshire (w latach 1859-1861), Eton College (w latach 1861-1866) oraz w Trinity College na Uniwersytecie Cambridge (w latach 1866-1869).

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
Deklaracja Balfoura (The Balfour Declaration) – wydane 2 listopada 1917 roku oświadczenie brytyjskiego ministra spraw zagranicznych lorda Arthura Jamesa Balfoura o poparciu Wielkiej Brytanii dla koncepcji utworzenia żydowskiej siedziby narodowej w Palestynie.

W 1874 r. został wybrany do Izby Gmin jako reprezentant okręgu Hertford. W 1885 r. przeniósł się do okręgu Manchester East. Wiosną 1878 r. Balfour został prywatnym sekretarzem swojego wuja, lorda Salisburyego. Towarzyszył mu podczas obrad kongresu berlińskiego w 1878 r.

Po wyborach 1880 r. Balfour zrezygnował ze stanowiska sekretarza i skupił się na działalności parlamentarnej. Rychło stał się ważną figurą wśród młodszych konserwatywnych deputowanych. Razem z lordem Randolphem Churchillem, sir Henrym Wolffem i Johnem Gorsten tworzył tzw. "Partię Czterech".

Lord Randolph Henry Spencer Churchill (ur. 13 lutego 1849 na Wilton Terrace nr 3 w Londynie, zm. 24 stycznia 1895 w Londynie), brytyjski arystokrata i polityk, młodszy syn Johna Spencera-Churchilla, 7. księcia Marlborough, i lady Frances Vane, córki 3. markiza Londonderry, brat 8. księcia Marlborough, ojciec Winstona Churchilla.
Hugh Oakeley Arnold-Forster (ur. 19 sierpnia 1855, zm. 12 marca 1909), brytyjski polityk, członek Partii Liberalno-Unionistycznej, minister w rządzie Arthura Balfoura.

Kiedy po wyborach 1885 r. lord Salisbury objął stanowisko premiera powierzył siostrzeńcowi stanowisko przewodniczącego Rady Samorządu Lokalnego. W 1886 r. został członkiem gabinetu jako minister ds. Szkocji. W 1887 r. został przeniesiony na stanowisko Głównego Sekretarza Irlandii. Na tym stanowisku dał się poznać jako zdecydowany przeciwnik wprowadzenia w Irlandii rządów domowych.

James Edward Hubert Gascoyne-Cecil, 4. markiz Salisbury KG, GCVO, CB (ur. 23 października 1861 w Londynie, zm. 4 kwietnia 1947), brytyjski arystokrata i polityk, najstarszy syn trzykrotnego premiera Wielkiej Brytanii Roberta Gascoyne-Cecila, 3. markiza Salisbury, i Georginy Alderson, córki sir Edwarda Aldersona.
Incydent na Dogger Bank (ang. Dogger Bank Incident), znany również jako incydent hullski (ros. Гулльский инцидент) − międzynarodowy incydent zbrojny, mający miejsce w nocy z 21 na 22 października 1904 roku na Morzu Północnym, pomiędzy okrętami rosyjskiej Drugiej Eskadry Pacyfiku dowodzonej przez admirała Zinowija Rożestwienskiego, a brytyjskimi kutrami rybackimi, łowiącymi w rejonie Dogger Bank. W wyniku ostrzału artyleryjskiego, wywołanego omyłkowym rozpoznaniem cywilnych jednostek jako atakujących Rosjan torpedowców japońskich, zatonął jeden z brytyjskich kutrów, na którym zginęło dwóch rybaków, trzeci zmarł kilka miesięcy później w wyniku doznanych obrażeń, życie straciło również od pocisków własnej artylerii dwóch Rosjan.

W 1891 r. Balfour został pierwszym lordem skarbu. Był ostatnią osobą, która sprawowała ten urząd nie będąc jednocześnie premierem. Pozostał na tym stanowisku do wyborczej porażki konserwatystów w 1892 r. Jego partia powróciła do władzy w 1895 r. i Balfour ponownie został pierwszym lordem skarbu. W 1899 r. odpowiadał za negocjacje z republiką Transvaalu, tuż przed wybuchem II wojny burskiej.

Irlandia (irl. Éire [ˈeːɾʲə]; ang. Ireland) – państwo w Europie Zachodniej, od 1973 państwo członkowskie Wspólnoty Europejskiej. Zajmuje większość terytorium wyspy o tej samej nazwie.
The University of Cambridge (nieformalnie: Cambridge University, po polsku Uniwersytet Cambridge lub po prostu Cambridge) - drugi po Oxfordzie najstarszy angielski uniwersytet, założony w roku 1209. Znajduje się w Cambridge w środkowej Anglii. Jest on uważany za jeden z najlepszych uniwersytetów w Europie i na świecie. Uniwersytety Oksfordzki i Cambridge określane są wspólną nazwą Oxbridge.

Premier

Arthur Balfour, ok. 1914 r.

Lord Salisbury zrezygnował ze stanowiska premiera 11 lipca 1902 r. Balfour został nowym premierem ciesząc się poparciem Partii Konserwatywnej oraz koalicjantów z Partii Liberalno-Unionistycznej. Na początkowy okres jego rządów przypadło zakończenie II wojny burskiej i koronacja Edwarda VII. W tym czasie uchwalono Education Act to London oraz Irish Land Purchase Act. Utworzono również Komitet Obrony Imperium.

William Hood Walrond, 1. baron Waleran (ur. 26 lutego 1849, zm. 17 maja 1925), brytyjski polityk, członek Partii Konserwatywnej, minister w rządzie Arthura Balfoura.
Okręg wyborczy Manchester East powstał w 1885 r. i wysyłał do brytyjskiej Izby Gmin jednego deputowanego. Okręg obejmował wschodnią część Manchesteru. Został zlikwidowany w 1918 r.

W polityce zagranicznej nastąpiło znaczące polepszenie stosunków z Francją, zwieńczone podpisaniem w 1904 r. Entente cordiale. W tym czasie wybuchła również wojna rosyjsko-japońska w której Wielka Brytania popierała Japonię. Doprowadziło to do pogorszenia się stosunków brytyjsko-rosyjskich, zwłaszcza po ostrzelaniu przez rosyjską marynarkę wojenną brytyjskich statków rybackich na Morzu Północnym (incydent na Dogger Bank). Balfour koncentrował się jednak na sprawach wewnętrznych, politykę zagraniczną powierzając właściwemu ministrowi, lordowi Lansdowne'owi.

Waszyngton, D.C., formalnie Dystrykt Kolumbii (ang. Washington, D.C. /ˈwɒʃɪŋtən ˌdiːˈsiː/, District of Columbia), potocznie nazywany Waszyngtonem, Dystryktem lub po prostu D.C. – założona 16 lipca 1790 stolica Stanów Zjednoczonych.
Lord Tajnej Pieczęci (ang. Lord Privy Seal) zajmuje piąte miejsce w hierarchii Wielkich Urzędników Państwowych Wielkiej Brytanii. Zajmował się opieką nad królewską Tajną Pieczęcią (Privy Seal). Obecnie jest to urząd bez poważniejszych zadań i obowiązków.

Ważną kwestią była polityka gospodarcza na tle której dochodziło do spięć w łonie koalicji. Liberalni Unioniści popierali wolny handel, konserwatyści byli zwolennikami protekcjonalizmu. Balfour próbował lawirować między obydwoma frakcjami, ale bez rezultatu. W 1905 r. Partia Liberalno-Unionistyczna opuściła koalicję. W grudniu 1905 r. Balfour zrezygnował ze stanowiska premiera. Zastąpił go lider liberałów Henry Campbell-Bannerman.

Edward VII (Albert Edward von Sachsen-Coburg und Gotha) (ur. 9 listopada 1841 w Pałacu Buckingham w Londynie, zmarł 6 maja 1910 tamże), król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii i dominiów brytyjskich, cesarz Indii od 22 stycznia 1901. Syn królowej Wiktorii. Panowanie Edwarda przyniosło pewien powiew świeżości w zakresie obyczajów – konserwatywna królowa Wiktoria stała się symbolem pruderii, jej syn słynął z rozrywkowego trybu życia. W przeciwieństwie do matki raczej nie brał bezpośredniego udziału w rządzeniu państwem, zajmując się pełnieniem funkcji reprezentacyjnych. Swoimi wizytami w Paryżu i ujmującym sposobem bycia podłożył jednak podwaliny pod porozumienie brytyjsko-francuskie (na przełomie XIX i XX wieku Francja i Wielka Brytania traktowały siebie z nieufnością, a często również i z wrogością) oraz powstanie Trójporozumienia, do którego dołączyła Rosja.
Ministerstwo handlu i przemysłu (ang. Secretary of State for Trade and Industry), brytyjski urząd ministerialny powstały w 1963 r. jego poprzednikiem był przewodniczący Zarządu Handlu (President of the Board of Trade), powstały w 1672 r.

W styczniu 1906 r. odbyły się wybory parlamentarne, które przyniosły lawinowe zwycięstwo Partii Liberalnej. Balfour przegrał wybory w swoim okręgu, ale powrócił do parlamentu jeszcze w tym samym roku, wygrywając wybory uzupełniające w okręgu City of London.

Koalicyjny rząd Partii Konserwatywnej i Partii Liberalno-Unionistycznej pod przewodnictwem konserwatysty Arthura Balfoura powstał 12 lipca 1902 r. i przetrwał do 4 grudnia 1905 r.
Order Podwiązki (The Most Noble Order of the Garter) – najwyższe cywilne i wojskowe odznaczenie Wielkiej Brytanii oraz jeden z orderów domowych panującej w tym kraju dynastii. W hierarchii starszeństwa orderów świata zajmuje drugie miejsce po papieskim Orderze Chrystusa.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)