Arthur Liebehenschel - Polski Serwis Naukowy

Arthur Liebehenschel (ur. 25 listopada 1901 w Poznaniu, zm. 24 stycznia 1948 w Krakowie) − SS-Obersturmbannführer, zbrodniarz wojenny, komendant hitlerowskich obozów koncentracyjnych Auschwitz-Birkenau i Majdanek w latach 1943-1944.

Urodził się w Poznaniu, gdzie pracował jako kupiec i urzędnik skarbowy. Studiował ekonomię i zagadnienia administracyjne. Uczestniczył w I wojnie światowej, w trakcie której dosłużył się stopnia feldwebela. Po jej zakończeniu wstąpił do freikorpsu Grenzschutz-Ost, którego członkiem był od stycznia do sierpnia 1919. Między 4 października 1919 a 3 października 1931 służył zawodowo w Reichswehrze, po czym w stopniu oberfeldwebela został zdemobilizowany.

Sierżant sztabowy – podoficerski stopień wojskowy pomiędzy starszym sierżantem a starszym sierżantem sztabowym, odpowiednik bosmana sztabowego w Marynarce Wojennej. W Wojsku Polskim stopień został wycofany w 2004 r., pozostał jako stopień służbowy w Straży Granicznej.

Pierwszy Proces Oświęcimski toczył się w Krakowie przed polskim Najwyższym Trybunałem Narodowym w dniach 24 listopada - 16 grudnia 1947. Na ławie oskarżonych zasiadło 40 byłych członków załogi hitlerowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Proces odbył się w specjalnie do tego przygotowanej sali Związku Nauczycielstwa Polskiego (w której mieściło się 500 osób) i był równolegle tłumaczony na cztery języki. Akt oskarżenia obejmował przede wszystkim zarzuty dotyczące udziału oskarżonych w gazowaniu Żydów przywożonych z całej Europy na terenie obozu w Brzezince, dokonywania rozlicznych egzekucji i maltretowania więźniów oraz popełnienia innych okrucieństw na terenie obozu. Łączną liczbę ofiar obozu ocenia się na ok. 1,1 do 1,5 miliona (w ogromnej większości Żydów, ale także więźniów politycznych z Polski i innych krajów okupowanych, Cyganów oraz radzieckich jeńców wojennych).

Członek NSDAP od 1 lutego 1932 o numerze partyjnym 932 760 i SS od listopada 1932 o numerze ewidencyjnym 39 254 z przydziałem do 27 pułku Allgemeine SS we Frankfurcie nad Odrą.

4 sierpnia 1934 został wcielony do zawodowej służby w Oddziałach Wartowniczych SS (SS-Wachtruppe) i przydzielony do obozu koncentracyjnego Columbia-Haus w Berlinie. Z końcem 1934 przeszedł do obozu Lichtenburg, gdzie do 1 sierpnia 1939 piastował stanowisko adiutanta komendanta. Następnie mianowano go kierownikiem wydziału politycznego (Leiter der Politische Abteilung) w Inspektoracie Obozów Koncentracyjnych. Funkcję tę pełnił do 1 maja 1940, a następnie został szefem sztabu w tej strukturze organizacyjnej SS.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Więzienie Montelupich – więzienie w Krakowie przy ul. Montelupich, pierwotnie pełniące funkcje koszar wojskowych, mieszczące się w budynku będącym od XVI wieku własnością włoskiej rodziny kupiecko-bankierskiej Montelupich. Od 1905 władze austriackie umieściły w nim sąd wojskowy, znajdujący się wcześniej na Wawelu, a następnie więzienie.

15 marca 1942 został funkcjonariuszem SS-WVHA, w którym objął funkcję zastępcy szefa Urzędu D I - Obozy Koncentracyjne (Amt D I - Konzentrationslager). 11 listopada 1943 został przeniesiony – na skutek afery obyczajowej – do Auschwitz, gdzie objął stanowisko komendanta obozu macierzystego (tzw. KL Auschwitz I − Stammlager) i dowódcy miejscowego garnizonu SS - SS-Standortälteste. 19 maja 1944 został komendantem obozu w Majdanku, a po jego likwidacji przeniesiony został do Triestu, pod rozkazy Wyższego Dowódcy SS i Policji na Adriatyckim Wybrzeżu SS-Gruppenführera Odilo Globocnika. W czasie swojej służby w SS odznaczony m.in. Wojennym Krzyżem Zasługi II Klasy z Mieczami, Pierścieniem Honorowym SS oraz Szpadą Honorową SS.

Odilo (Otto) Lotario Globocnik (ur. 21 kwietnia 1904, zm. 31 maja 1945) – funkcjonariusz hitlerowskich organizacji NSDAP i SS, dowódca SS i policji na Dystrykt Lublin Generalnego Gubernatorstwa, SS-Obergruppenführer.

Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników (. Podczas procesów norymberskich partia została uznana za organizację zbrodniczą odpowiedzialną za szereg zbrodni przeciwko ludzkości.

Po wojnie został pojmany przez amerykańskie władze okupacyjne w Niemczech i wydany Polsce. W pierwszym procesie oświęcimskim wyrokiem Najwyższego Trybunału Narodowego w Krakowie został skazany 22 grudnia 1947 na karę śmierci i stracony 24 stycznia 1948 w krakowskim Więzieniu Montelupich.

SS (Die Schutzstaffel der NSDAP – eskadra ochronna NSDAP) – paramilitarna i początkowo elitarna niemiecka formacja nazistowska, podległa partii NSDAP.

Konzentrationslager Auschwitz, KL Auschwitz (Stammlager), w tym KL Birkenau (Auschwitz II) – zespół niemieckich obozów koncentracyjnych, w tym obozu zagłady na terenie Oświęcimia i pobliskich miejscowości istniejący w latach 1940-1945, symbol Holocaustu. Nazwy Auschwitz i Birkenau są niemieckimi odpowiednikami polskich nazw Oświęcim i Brzezinka, stosowanymi po agresji Niemiec na Polskę w 1939 i aneksji tych ziem przez III Rzeszę, gdy Oświęcim znalazł się administracyjnie w rejencji katowickiej (Regierungsbezirk Kattowitz) prowincji Górnego Śląska (Provinz Oberschlesien). W 1940 na tych terenach władze niemieckie utworzyły obóz przeznaczony początkowo do osadzania więźniów politycznych i opozycji, głównie Polaków. Rozbudowywany był potem stopniowo w główne miejsce masowej eksterminacji około miliona Żydów z całej Europy, a także wielu Polaków, Romów, jeńców radzieckich oraz ofiar innych narodowości. Jest to jedyny obóz koncentracyjny znajdujący się na liście światowego dziedzictwa UNESCO, figuruje tam pod oficjalną nazwą Auschwitz-Birkenau. Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940-45).

Przypisy

Polen - Philipps-Universität Marburg - ICWC (niem.). [dostęp 2011-06-25].

Literatura

Autobiografia Rudolfa Hössa, komendanta obozu oświęcimskiego, Warszawa 1989, s. 290-294

Cyprian Tadeusz, Sawicki Jerzy, Siedem procesów przed Najwyższym Trybunałem Narodowym, Poznań 1962, s. 138, 147, 193-197

Gumkowski Janusz, Kułakowski Tadeusz, Zbrodniarze hitlerowscy przed Najwyższym Trybunałem Narodowym, Warszawa 1967, s. 171

Lasik Aleksander, Struktura organizacyjna oraz obsada osobowa stanowisk kierowniczych w obozie koncentracyjnym na Majdanku w latach 1941-1944, (w:) "Zeszyty Majdanka", t. XXII, Lublin 2003, s. 178, 179

Lasik Aleksander, Sztafety Ochronne w systemie niemieckich obozów koncentracyjnych. Rozwój organizacyjny, ewolucja zadań i struktur oraz socjologiczny obraz obozowych załóg SS, Oświęcim 2007, s. 477, 478

Schilde Kurt, Tuchel Johannes, Columbia-Haus. Berliner Konzentrationslager 1933-1936, Berlin 1990, s. 38, 49

Tuchel Johannes, Die Inspektion der Konzentrationslager 1938-1945. Das System des Terrors, Berlin 1994, s. 217