Artur Brauner - Polski Serwis Naukowy

Artur Brauner (ur. 1 sierpnia 1918 w Łodzi) — producent filmowy żydowskiego pochodzenia, nominowany do nagrody BAFTA, honorowy obywatel miasta Łodzi, przeżył Holocaust, uciekł z Litzmannstadt Getto, wojnę przeżył w ZSRR. Po wojnie osiadł w Berlinie, gdzie zrobił światową karierę producenta filmowego.

Ghetto Litzmannstadt – zorganizowane w Łodzi przez okupacyjne, narodowosocjalistyczne (nazistowskie) władze III Rzeszy w 1939 r. getto żydowskie, do którego przymusowo przesiedlano ludność pochodzenia żydowskiego, głównie z terenów aglomeracji łódzkiej oraz przypadkowe klany Cyganów mordowanych w pierwszej kolejności.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Dzieciństwo i młodość

Urodził się pod koniec I wojny światowej, 1 sierpnia 1918, w zamożnej żydowskiej rodzinie Moshe Braunera, hurtownika handlującego drewnem. Kochał kino, ale też grał na skrzypcach, śpiewał, komponował. Nad łóżkiem wieszał zdjęcia filmowych gwiazd i wiele seansów przesiedział w łódzkich kinach „Bajka”, „Luna”, „Casino” czy „Splendid” (obecnie nieistniejących).

Nagrody Brytyjskiej Akademii Filmowej (oryg. British Academy Film Awards) to corocznie przyznawane nagrody w dziedzinie filmu, przez Brytyjską Akademię Sztuk Filmowych i Telewizyjnych. Nagroda jest brytyjskim odpowiednikiem amerykańskich Oscarów.

Holocaust (‘całopalenie’) – termin pochodzący z kościelnej łaciny: słowo holocaustum jest adaptacją greckiego holókauston, rodzaj nijaki imiesłowu holókaustos (‘spalony w całości’), od czasownika holo-kautóo (‘spalam ofiarę w całości’) – spolszczenie: Holokaust. Słowo holocaust (termin religijny) pierwotnie oznaczało tylko ofiarę całopalną i w tym znaczeniu może być stosowane również dziś, przedmiotem tego artykułu jest jednak nowsze, obecnie najpowszechniejsze znaczenie tego słowa (w tym znaczeniu, jako nazwa własna, słowo Holocaust/Holokaust pisane jest wielką literą) – prześladowania i zagłada milionów Żydów przez władze III Rzeszy oraz jej sojuszników w okresie II wojny światowej.

Lata wojny

Niemcy, hitlerowcy po napaści na Polskę zajęli Łódź na początku września i po kilku miesiącach na terenie najbiedniejszej dzielnicy Łodzi – Bałut – stworzyli getto dla Żydów. Wraz z rodzicami i czwórką rodzeństwa został tam zamknięty w kwietniu 1940. Uciekł jednak na tereny ZSRR, gdzie przeżył wojnę; jego rodzina także się uratowała. Nigdy nie wracał do okupacyjnych przeżyć, i nigdy ich nie wspominał.

Ósmy dzień tygodnia film z 1958 roku w reżyserii Aleksandra Forda, zrealizowany na podstawie opowiadania Marka Hłaski pod tym samym tytułem. Film został zatrzymany przez cenzurę i stał się tzw. półkownikiem. Swoją premierę miał dopiero w sierpniu 1983 roku.

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, skrót ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР, trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR trl. Sovetskij Soûz, Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik, SSSR) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

Po wojnie, wraz z bratem, wyjechał do Berlina, gdzie zaczął nowe życie, zakładając w 1946 własną wytwórnię filmową CCC-Film-Kunst. Po latach, dzięki szczęściu w interesach, oszczędzaniu i pracowitości doszedł do wysokiej pozycji w biznesie filmowym, miał sławę, pieniądze, żył w luksusie. Zrealizował 270 filmów, wśród nich m.in. Ósmy dzień tygodnia w reżyserii Aleksandra Forda.

Po 1968 na kilkanaście lat przerwał kontakty z Polską i dopiero w latach 80. XX w. je wznowił.

Współpracował z najlepszymi polskimi reżyserami, m.in. Andrzejem Wajdą (Miłość w Niemczech), Jerzym Hoffmanem (Wedle wyroków twoich...), Agnieszką Holland (Europa, Europa – nominacja do nagrody BAFTA dla najlepszego filmu zagranicznego w 1992 roku).

Twierdził, że tak długo będzie produkował filmy, jak długo będzie w stanie podołać zadaniom, i że już od dawna nie chodzi o pieniądze: – W wielkiej miłości nie jest to żaden odosobniony przypadek, a film jest moją wielką miłością! To tkwi we krwi, która się wzburza, odpływa, nic nie można przeciw temu uczynić, nawet gdyby się chciało – mówił w jednym z wywiadów.

Jego wkład w polskie kino doceniła Rada Miejska m. Łodzi pierwszej kadencji – wyróżniono go tytułem Honorowego Obywatela Miasta Łodzi. Uroczystość wręczenia dyplomu miała miejsce podczas Światowego Spotkania Łodzian w 1992.

Źródła

Monika Pawlak, Artur Brauner – uciekinier z getta, wielbiciel kina. Poczet Honorowych Obywateli Miasta Łodzi. „Kocham Łódź” cotygodniowy dodatek do „Polska The Times Dziennik Łódzki” 2010 nr 176 s. 10 [nr dodatku 88]

Honorowi obywatele miasta Łodzi, [red. Krystyna Stołecka, przekład na j. ang. John Crust]. – Łódź: Urząd Miasta Łodzi, 2006. – 193, [3] s. : il., tekst równol. pol., ang. Brauner, Artur (1918– ) (…) – obywatele honorowi

Honorowi obywatele miasta Łodzi, Kronika Miasta Łodzi. – 1992, z.2, s. 3–18, Honorowe obywatelstwa w 1992 r. otrzymali: Artur Brauner ur.1918 w Łodzi niemiecki producent filmowy, (…) Brauner, Artur (1918– ).

Linki zewnętrzne

Artur Brauner w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)

Arthur Brauner, Urząd Miasta Łodzi, Biuletyn informacji publicznej (dostęp 3 maja 2011)