Asystent sędziego — pracownik sądu, prawnik z przygotowaniem praktycznym. Wykonuje samodzielnie czynności administracji sądowej oraz czynności przygotowania spraw sądowych do ich rozpoznania.

Przykładowy zakres czynności asystenta sędziego:

1. sporządzanie projektów zarządzeń przygotowujących sprawę do rozpoznania z wyłączeniem czynności zastrzeżonych dla sędziów i przewodniczącego wydziału;
2. sporządzanie projektów orzeczeń niekończących postępowania w sprawie i ich uzasadnień;
3. kontrola sprawności, terminowości i prawidłowości wykonywania zarządzeń sędziego przez sekretariat;
4. żądanie na polecenie przewodniczącego wydziału bądź sędziego informacji niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy od wskazanych osób i instytucji;
5. wstępna analiza akt spraw przydzielonych sędziemu do referatu;
6. podejmowanie czynności sprawdzających w sprawach zawieszonych oraz przedstawienie sędziemu spraw nierozpoznanych;
7. sporządzanie projektów uzasadnień zaskarżonych orzeczeń;
8. przygotowanie projektów odpowiedzi na pisma wpływające do danej sprawy nie mających charakteru wniosków procesowych;
9. gromadzenie orzecznictwa i literatury, przydatnych do rozpoznawania spraw sądowych oraz wykonywanie innych czynności związanych z działalnością orzeczniczą wynikającą ze specyfiki wydziału;
10. wykonywanie innych czynności związanych ze sprawnością i racjonalnością postępowania.

Celem powołania asystentów sędziego jest odciążenie sędziów od czynności nie polegających na orzekaniu. Instytucja asystenta sędziego od wielu lat istnieje na zachodzie Europy, w Polsce pojawiła się kilka lat temu po nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych zmierzającej do usprawnienia pracy sądów.

Na stanowisku asystenta sędziego może być zatrudniony ten, kto:

1. jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich,
2. jest nieskazitelnego charakteru,
3. ukończył wyższe studia prawnicze w Polsce i uzyskał tytuł magistra lub zagraniczne uznane w Polsce,
4. ukończył 24 lata,
5. ukończył aplikację ogólną prowadzoną przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury lub zdał egzamin sędziowski lub prokuratorski albo ukończył aplikację notarialną, adwokacką lub radcowską i złożył odpowiedni egzamin.

Asystent sędziego po przepracowaniu czterech lat na tym stanowisku lub na stanowisku referendarza sądowego może zgłosić do Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury wniosek o dopuszczenie go do egzaminu sędziowskiego na miesiąc przed przeprowadzeniem egzaminu, jednocześnie uiszczając wymaganą opłatę. Szczegółowy zakres i sposób wykonywania czynności przez asystentów sędziów, określa, Minister Sprawiedliwości, w drodze rozporządzenia, mając na uwadze zasady sprawności, racjonalności, ekonomicznego i szybkiego działania, zapewniając rzetelne wykonywanie powierzonych zadań.

Bibliografia