Aszkelon - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 31°40′11″N 34°34′28″E / 31.66972, 34.57444

Aszkelon (lub Ashqelon, hebr. אֲשְׁקֶלוֹן; arab. ٲشكلون‎, również عسقلان) - miasto położone w Dystrykcie Południowym w Izraelu.

Leży na wybrzeżu Morza Śródziemnego w odległości 31 km na południe od Tel Awiwu, w otoczeniu kibuców Ziqim, Karmija i Nitsanim, moszawów Mavqi'im, Ge'a, Mash'en, Berekhia i Nir Isra'el, oraz wiosek Bat Hadar, Kfar Silver i Nizan. Jest to ważny port morski i ośrodek przemysłowy Izraela.

Historia

Aszkelon (yskeluni) wymieniony na Steli Merneptaha

Starożytny sarkofag znaleziony w Aszkelonie

Badania archeologiczne odkryły w tym miejscu pozostałości starożytnego miasta z okresu przed-kananejskiego (około XXX wiek p.n.e.). Prawdopodobnie miasto liczyło około 15 tys. mieszkańców, posiadało dobre zaopatrzenie w wodę i było bronione przez mury obronne o długości 2,4 km, wysokości 15 metrów i grubości 50 metrów. W epoce brązu (XXV-X wiek p.n.e.) miasto było ważnym portem morskim i kwitnącym ośrodkiem handlowo-rzemieślniczym, zajmującym powierzchnię ponad 150 akrów. Znajdowała się tutaj najstarsza na świecie brama łukowa, której pozostałości zachowały się do czasów współczesnych. W mieście oddawano cześć kananejskim bogom El i Baalowi. Listy z Amarna z 1350 p.n.e. do egipskiego faraona wymieniają Aszkelon, którego władczynią była wówczas Yidya.

Dystrykt Południowy (hebr.: מחוז הדרום, Mehoz HaDarom) - jeden z sześciu administracyjnych dystryktów w Izraelu, z powierzchnią ziemi 4 478 km². Zamieszkany przez 1 002 400 mieszkańców (dane z 2005). Stolicą dystryktu jest Beer Szewa.
II wyprawa krzyżowa (1147-1149) - wyprawa rycerstwa zachodnioeuropejskiego skierowana przeciwko muzułmanom na terytorium Lewantu. Pierwsza krucjata prowadzona przez europejskich królów: francuskiego - Ludwika VII i niemieckiego - Konrada III. Należy też wspomnieć o udziale Fryderyka Barbarossy, późniejszego organizatora III krucjaty. Jej inicjatorami byli św. Bernard z Clairvaux i papież Eugeniusz III. Główną przyczyną jej zorganizowania było zdobycie hrabstwa Edessy przez muzułmanów. Zakończyła się porażką i upadkiem wśród muzułmanów mitu o "niepokonanych chrześcijanach".

W 1150 p.n.e. kananejski Aszkelon zdobyli Filistyni, którzy rozbudowali to miasto portowe. Było to jedno z pięciu filistyńskich miast należących do tzw. Pentapolis (Gaza, Ekron, Aszdod, Aszkelon i Gat). Aszkelon pozostawał w ciągłych sporach z Królestwem Izraela i później z Królestwem Judy. W 604 p.n.e. Aszkelon został zdobyty i zniszczony przez wojska babilońskie Nabuchodonozora II. Ludność miasta została wysiedlona i zakończyła się w ten sposób era Filistynów.

Lewica – zwyczajowe określenie sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwne prawicy. Głównymi założeniami lewicy jest dążenie do wolności, równości i sprawiedliwości społecznej.
Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Aszkelon został szybko odbudowany i w okresie panowania Greckiego był to ważny port morski. Podczas powstania Machabeuszy Aszkelon znalazł się strefie żydowskich wpływów, nie wszedł jednak w granice państwa Machabeuszy. Pomimo to, w I wieku p.n.e. rabin Szymon ben Schetach skazał na śmierć w Aszkelonie osiemdziesiąt kobiet, które oskarżono o czary. Później, krewni kobiet zemścili się, nakłaniając fałszywych świadków do złożenia oskarżeń przeciwko synowi rabina Szymona, co doporowadziło do skazania go.

Ryszard I Lwie Serce (ang. Richard the Lionheart, fr. Cœur de Lion) (ur. 8 września 1157, zm. 6 kwietnia 1199) – król Anglii od 1189. Syn Henryka II Plantageneta i Eleonory Akwitańskiej. W latach 1190-1192 był jednym z dowódców trzeciej wyprawy krzyżowej. Uwięziony w Austrii w czasie drogi powrotnej, następnie przekazany cesarzowi Henrykowi VI. Został uwolniony w 1194 roku. Zginął, walcząc z francuskim królem Filipem II Augustem o angielskie posiadłości we Francji.
Izrael (. W populacji liczącej 7,59 miliona większość stanowią . Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.

Prawdopodobnie w Aszkelonie urodził się król Herod Wielki, który rozbudował miasto. Powstały wówczas łaźnie miejskie, fontanny publiczne i duże kolumnady. Herod Wielki finansował tak duże prace budowlane w Aszkelonie, pomimo faktu, że miasto nie wchodziło w skład jego królestwa.

Bitwa pod Aszkelonem - 1099

W 640 Aszkelon zajęli Arabowie. Podczas I wyprawy krzyżowej po zdobyciu Jerozolimy w 1099, wojska muzułmańskie ruszyły z odsieczą z Egiptu. Doszło wówczas do bitwy pod Aszkelonem, w której Krzyżowcy pokonali Muzułmanów. Samo miasto nie zostało jednak zdobyte przez Krzyżowców, z powodu wewnętrznych sporów jakie wybuchły w ich szeregach.

Bitwa pod Hittin (zwana też bitwą pod Hattin oraz bitwą pod Rogami Hittinu) miała miejsce 4 lipca 1187 roku, pomiędzy wojskami Królestwa Jerozolimskiego pod wodzą króla Gwidona z Lusignan a wojskami muzułmańskimi sułtana Saladyna.
Pierwsza wojna izraelsko-arabska 1948-1949 jest znana w Izraelu jako Wojna o Niepodległość (hebr. מלחמת העצמאות), natomiast Arabowie nazywają ją an Nakba (arab. النكبة, "Katastrofa"). Była to pierwsza z serii wojen izraelsko-arabskich.

Ponieważ Aszkelon zajmował strategiczne miejsce pomiędzy Królestwem Jerozolimskim a Kalifatem Fatymidów, Arabowie pośpiesznie ufortyfikowali miasto, budując w nim 53 wieże obronne. Była to najważniejsza twierdza graniczna Fatymidów. Była ona wykorzystywana do nieustannych najazdów na Królestwo Jerozolimskie. Z tego powodu, podczas II wyprawy krzyżowej król Baldwin III Jerozolimski po 5-miesięcznym oblężeniu zdobył w 1153 Aszkelon. Miasto nazwano Askalon i dołączono do Hrabstwa Jaffy, które zmieniło wówczas nazwę na Hrabstwo Jaffy i Askalonu.

Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.
Pierwsza wyprawa krzyżowa zapoczątkowała okres zbrojnych wypraw krzyżowych, rozpoczętych przez Papieża Urbana II od apelu na synodzie w Clermont 27 listopada 1095 roku. Wyprawa wyruszyła w 1096 roku, z podwójnie obranym celem – zdobycia Jerozolimy i Ziemi Świętej oraz uwolnienia wschodnich chrześcijan spod islamskiej władzy.

W 1187 muzułmański władca Saladyn, po pokonaniu wojsk Krzyżowców w bitwie pod Hiiton, zdobył i doszczętnie zniszczył Askalon. Na jego ruinach, król Anglii Ryszard I Lwie Serce wybudował na nową cytadelę. W latach 1240-1241 była ona rozbudowywana, jednak w 1247 została zdobyta przez Arabów. W 1270 sułtan Bajbars nakazał całkowicie zniszczyć miasto Askalon i zasypać miejscowy port. W efekcie, miejsce to zostało opuszczone przez swoich mieszkańców i przez długie lata pozostawało opuszczone.

Autostrada 4 (hebr.: כביש 4) - droga ekspresowa i autostrada położona w Izraelu. Biegnie ona wzdłuż całej przybrzeżnej równiny przy Morzu Śródziemnym, od przejścia granicznego ze Strefą Gazy (na południu) do przejścia granicznego z Libanem (na północy). Do Porozumienia z Oslo w 1993 droga przebiegała przez Strefę Gazy do przejscia granicznego z Egiptem.
Hamas ( i , uznana jest za organizację terrorystyczną. Hamas grał największą rolę w gwałtownej fundamentalistycznej działalności wywrotowej zarówno przeciw Izraelczykom, jak i Arabom, którzy "odeszli z pola walki z syjonizmem" (gł. porozumienie pokojowe pomiędzy Egiptem a Izraelem w Camp David z 1978 r.) W jego początkowym okresie, ruch został zdominowany w pierwszym rzędzie przez ludzi identyfikowanych z Braterstwem Muzułmańskim.

Mapa okolic Aszkelonu z około 1870

Dopiero w XVI wieku w miejscu tym powstała arabska wioska al-Majdal (arab. المجدل‎, hebr. אל-מג'דל). Wioska szybko rozwijała się i w 1596 była szóstą największą osadą Palestyny (2 795 mieszkańców). Na przełomie XIX-XX wieku rozwinął się tutaj przemysł tkacki.

Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do politycznego upadku cesarstwa zachodniorzymskiego w 476 roku[1].
Kilometr (symbol: km) – powszechnie stosowana wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Dokładniej, kilometr to 1000 metrów. Stowarzyszona i dość często używana jednostka powierzchni to kilometr kwadratowy (symbol: km²), a objętości – kilometr sześcienny (symbol: km³).

Region al-Majdal przeszedł pod kontrolę brytyjską podczas I wojny światowej. W dniu 9 listopada 1917 miasto zajęli żołnierze brytyjscy. Zgodnie ze spisem ludności przeprowadzonym w Mandacie Palestyny w 1922, w al-Majdal żyło 5 100 mieszkańców oraz 1 326 w sąsiedniej wiosce Jora. Brytyjczycy wybudowali tutaj duży budynek policji, nazwany "Tiggert" (obecnie służy jako więzienie) oraz nadbrzeżną strażnicę policyjną, której zadaniem było chronienie przed nielegalną imigracją żydowską napływającą do Palestyny.

Rafineria ropy naftowej - podstawowy zakład przemysłu petrochemicznego wytwarzający paliwa, oleje, smary, asfalty oraz inne surowce wytwarzane z ropy naftowej.
Kibuc (hebr. קִבּוּץ) – spółdzielcze gospodarstwo rolne w Izraelu, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną. Pomimo że inne kraje miały spółdzielcze gospodarstwa, to jednak nigdzie nie zostały one tak rozwinięte jak w Izraelu. Kibuce odegrały znaczącą rolę przy tworzeniu państwa Izrael i nadal odgrywają znaczącą rolę w narodowej gospodarce.

Podczas Wojny o Niepodległość w 1948 miasto zajęły na kilka miesięcy wojska egipskie. Miasto było kilkakrotnie bombardowane i znajdowało się pod ostrzałem. 4 listopada 1948 wojska izraelskie przeprowadziły ofensywę i zajęły al-Majdal. W obawie przed pogromami uciekło wówczas ponad 1 tys. mieszkańców. Generał Yigal Allon opowiedział się za deportacją pozostałych Arabów z miasta, jednak lokalni dowódcy izraelskich oddziałów nie wykonali tych zaleceń i arabska populacja al-Majdal szybko odbudowała się do poziomu około 2 tys. mieszkańców. Przez około rok żyli oni w zamkniętej strefie wojskowej, a w tym czasie trwała tajna debata nad ich dalszym losem. Generał Mosze Dajan i premier Dawid Ben Gurion opowiedzieli się za deportacją wszystkich Arabów z miasta, jednak lewicowa partia Mapam oraz związek zawodowy Histadrut sprzeciwiły się temu. Ostatecznie rząd Izraela zdecydował, że Arabowie powinni wyjechać. Należało jednak to zrobić w ten sposób, aby decyzję o wyjeździe podejmowali oni dobrowolnie i w ten sposób nie powodować dodatkowego nacisku na państwo Izrael ze strony międzynarodowych organizacji humanitarnych. Polityka zachęcania do wyjazdu obejmowała między innymi sprzedaż walut po bardzo korzystnych kursach. Dodatkowo rozpoczęła się kampania zastraszania, połączona z anty-arabską propagandą i nocnymi napadami. 17 sierpnia 1950 mieszkańcy al-Majdal zgodzili się na wyjechanie i kolumną samochodów ciężarowych zostali przewiezieni do egipskiej Strefy Gazy, gdzie dołączyli do innych palestyńskich uchodźców. Przed październikiem 1950 w al-Majdal pozostało jedynie 20 arabskich rodzin, z których większość wyprowadziła się później do Gazy lub Lod.

Stela Merenptaha (także Stela Zwycięstwa Merenptaha lub Stela Izraela) to starożytna inskrypcja pochodząca z 5. roku panowania króla Merenptaha (XIX dynastia), 3. dnia 11. miesiąca. Według datowania sotisowego, rok sporządzenia dokumentu przypada na lata 1236—1233 p.n.e., lecz powszechnie stelę datuje się na okres 1224—1208 p.n.e. (zakładając heliakalny wschód Syriusza 3—7 dni wcześniej niż w roku 139 n.e.). Dla uproszczenia przyjmuje się datowanie inskrypcji na 2. połowę XIII wieku przed Chrystusem.
Zdobycie Jerozolimy - oblężenie Jerozolimy bronionej przez fatymidzki garnizon przez siły I krucjaty, trwające od 7 czerwca do 15 lipca 1099 roku, zakończone zdobyciem miasta.

Izraelski rząd już w czerwcu 1949 uznał al-Majdal za odpowiednie miejsce do utworzenia miasta dla około 20 tys. mieszkańców. W lipcu 1949 zaczęli się tutaj osiedlać pierwsi żydowscy imigranci oraz zdemobilizowani izraelscy żołnierze. Najczęściej zajmowali oni opuszczone arabskie domy i uczestniczyli w kampanii zachęcającej wszystkich Arabów do opuszczenia al-Majdal. W grudniu 1949 w mieście żyło już 2,5 tys. Żydów.

Odsalanie – ogólne określenie procesów usuwania soli i innych minerałów z wody morskiej, w celu uzyskania słodkiej wody zdatnej do nawadniania lub spożycia.
Kanaan, Chanaan (hebr. כְּנַעַן Kənáʻan lub כְּנָעַן Kənāʻan, gr. Χαναάν Chanaan, arab. کنعان Kanʻān) – starożytna kraina na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego (teren późniejszej Palestyny, Syrii i Fenicji). Południowa część tych obszarów (Palestyna) wymieniana jest w Biblii jako ziemia obiecana Izraelitom przez Boga.

W 1949 zmieniono nazwę miasta na Migdal Gaza, a następnie na Migdal Gad i Migdal Aszkelon. W 1953 do miasta przyłączono sąsiednią wioskę Afridar i całość nazwano Aszkelon. W 1961 miasto znajdowało się na 16 miejscu najludniejszych izraelskich miast, z populacją na poziomie 24 tys. mieszkańców. W tym roku otworzono Szpital Aszkelon, później nazwany Centrum Medyczne Barzilai (na cześć ministra zdrowia Israel Barzilai)

Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.
Rada Ministrów zwana popularnie rządem jest głównym elementem władzy wykonawczej w Izraelu. Przewodniczący rady ministrów jest zazwyczaj nazywany premierem (pierwszym ministrem).

W 1968 roku odbyło się oficjalne otwarcie portu Aszkelon. Port powstał przy elektrowni, w odległości około 2 km na południowy zachód od miasta Aszkelon. Operatorem portu zostało przedsiębiorstwo Eilat-Ashkelon Pipeline Company Ltd..

12 marca 2008 na miasto spadły rakiety wystrzelone ze Strefy Gazy przez palestyńską organizację terrorystyczną Hamas. W ataku rannych zostało 7 osób. Od tamtej pory co jakiś czas na Aszkelon spadają palestyńskie rakiety, powodując znaczne szkody materialne. Burmistrz Roni Mahatzri oświadczył, że "jest to stan wojny, bo nie ma żadnej innej definicji dla tego. Jeżeli będzie to trwało tydzień lub dwa, możemy poczekać, ale nie mamy zamiaru pozwalać aby stało się naszą codziennością"

Zjednoczone królestwo Izraela (znane również jako królestwo Izraela i Judy) – starożytne państwo na Bliskim Wschodzie, którego historię szeroko opisuje Biblia. Zgodnie z opisem biblijnym było to potężne państwo obejmujące tereny dzisiejszego Izraela, Autonomii Palestyńskiej, Syrii i Jordanii. Źródła pozabiblijne dostarczają nielicznych informacji o tym okresie w dziejach Palestyny, dlatego znaczenie, a nawet istnienie zjednoczonego królestwa i jego władców bywa kwestionowane.
Termin ten pojawił się w XVI wieku p.n.e., gdy Egipt wkroczył w okres silnej ekspansji terytorialnej pod rządami XVIII dynastii. Po zjednoczeniu kraju przez Narmera egipski władca nosił tytuł nesut-biti – Ten-który-należy-do-pszczoły-i-trzciny, bowiem w tym okresie godłem Górnego Egiptu była pszczoła, a Dolnego – trzcina. Z biegiem czasu zaczęto używać tytułu Król Górnego i Dolnego Egiptu oraz Król Południa i Król Północy.

Demografia

Zgodnie z danymi Izraelskiego Centrum Danych Statystycznych w 2008 roku w mieście żyło 109,5 tys. mieszkańców.

Populacja miasta pod względem wieku:

Źródło danych: Central Bureau of Statistics.

W Aszkelonie znajdują się następujące osiedla mieszkaniowe: Ramat Kramim, Barne'a, Neot Barne'a, Afridar, Ashkelon City, Eshkolei Paz, District Center, Neve Hahadarim, Neve Dkalim, Kohav Ha-Tsofon, Ramat Eshkol, Migdal, Neve Ilan, Neot Ashkelon, Giv'at Tsiyon, Giv'at Ha-Perahim, Havradim Garden, Agamim, Shikmim, Jabotinsky, Neve Alonim, Neve Yam i Golda.

Gruzja (gruz. საქართველო, Sakartwelo) – państwo na Kaukazie Południowym (Zakaukaziu). Obszar 69,7 tys. km². Graniczy na północy z Rosją, na wschodzie z Azerbejdżanem, a na południu z Armenią i Turcją; zachodnią granicę kraju wyznacza wybrzeże Morza Czarnego. Stolicą Gruzji jest Tbilisi. Patronem Gruzji jest św. Jerzy.
Israel Railways (hebr.: רכבת ישראל "Rakévet Yisraél") - izraelskie przedsiębiorstwo państwowe transportu publicznego. Obsługuje pociągi InterCity, podmiejską kolej pasażerską oraz transport towarowy na terenie całego państwa Izrael. W tym celu wykorzystuje tory o normalnej, standardowej szerokości 1 435 mm.

Edukacja

Ashkelon Academic College

W Aszkelonie znajduje się 31 szkół podstawowych i 10 średnich.

Naukę można kontynuować w tutejszym Ashkelon College, który jest filią Uniwersytetu Ber-Ilan z Ramat Gan. Uczęszcza do niego 6 tys. studentów, którzy mogą kształcić się na kierunkach: edukacja, kryminologia, nauki społeczne, ekonomia i zarządzanie.

Z uczelni religijnych w Aszkelonie są Or Haya Chabad School, Sinai Religious School, Neve Zion, Uziel, Tsviya High School Yeshiva i Talmud Tora Pele Yoets.

Piaskowiec to średnioziarnista, zwięzła skała osadowa powstała w wyniku scementowania ziaren kwarcu, skaleni, miki oraz okruchów innych skał i minerałów o średnicy 0,063-2 mm za pomocą spoiwa ilastego, krzemionkowego, wapiennego (kalcytowego, dolomitowego) lub żelazistego. Przyjmuje różne zabarwienia od szarego po żółte, czerwone i białe.
Herod Wielki (Herodes Magnus), czasami w literaturze opisywany jako Herod (II) Wielki (ur. 73 lub w 72 roku p.n.e., zm. 4 roku p.n.e.) - syn Idumejczyka Antypatra i Nabatejki Kypros. Od roku 47 p.n.e. był namiestnikiem Galilei mianowanym przez swojego ojca, a od 46 r. p.n.e. namiestnikiem Celesyrii i Samarii z ręki Sekstusa Cezara. W latach 39 - 4 p.n.e. król Judei z łaski Rzymu.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)