Aszur-uballit I - Polski Serwis Naukowy

Mapa Bliskiego Wschodu ok. 1400 r. p.n.e. – Asyria wasalem Mitanni; dopiero za panowania Aszur-uballita I (1363-1328 p.n.e.) staje się niezależnym królestwem.

Mapa północnej Mezopotamii – państwo Aszur-uballita I ograniczało się do tzw. "trójkąta asyryjskiego", tj. obszaru pomiędzy miastami Aszur (Assur), Niniwa (Ninive) i Arbela (Arbeles), zwanego też ojczyzną Asyryjczyków

Aszur-uballit I (akad. Aššur-uballiṭ, tłum. "bóg Aszur do życia powołał") – król Asyrii w latach ok. 1363-1328 p.n.e., syn i następca Eriba-Adada I. Za jego panowania Asyria uwalnia się od zwierzchnictwa państwa Mitanni i rozciąga swoją kontrolę nad ziemiami na północ i wschód od miasta Aszur.

Burna-Buriasz II (kas. Burna-Buriasz, tłum. "sługa boga Buriasza" lub "sługa Pana kraju") – król Babilonii z dynastii kasyckiej, panujący w latach ok. 1359-1333 p.n.e. Prowadził bardzo intensywną politykę zagraniczną znaną dzięki odkryciu archiwum w Tell el-Amarna. Zawierało ono korespondencję faraonów z władcami Wschodu. Z tych dokumentów wynika, że kasycki król usilnie zabiegał na dworze egipskim o nieuznawanie samodzielności Asyrii, która oswobodziła się w XIV w. p.n.e. spod panowania Mitanni, a także o pomoc przeciwko temu państwu. W momencie nawiązania przez Aszur-uballita I korespondencji dyplomatycznej z faraonem (w archiwum w Tell el Amarna zachowały się 2 listy) Burna-Buriasz II pytał:

Mitanni – starożytne państwo założone przez Hurytów w północnej Mezopotamii i północnej Syrii w II tysiącleciu p.n.e. ze stolicą w Waszuganni (dotąd nie zidentyfikowana).

Kontakty z Egiptem

Za panowania Aszur-uballita Asyria ponownie wkracza na arenę międzynarodową. Świadczyć o tym może zgoda faraona egipskiego na akredytowanie przy jego dworze ambasadora asyryjskiego i odkrycie w Tell el-Amarnie listów Aszur-uballita skierowanych do faraona.

Kontakty z Babilonią

Poprzez małżeństwo swojej córki Muballit-szeruy z Kara-Indaszem, synem króla kasyckiego Burna-Buriasza II, Aszur-uballit doprowadził do przymierza Babilonii i Asyrii, skierowanego przede wszystkim przeciw koczowniczemu plemieniu Sutu najeżdżającemu pogranicze obu państw. Sojusz ten nie trwał jednak długo. Po śmierci Burna-Buriasza II w Babilonie wybuchło antyasyryjskie powstanie, prawowity następca tronu i wnuk króla asyryjskiego Kara-Hardasz został zamordowany, a jego miejsce zajął uzurpator Nazi-Bugasz. Aszur-uballit zdołał go pokonać, zlikwidować stronnictwo przeciwne Asyrii i osadzić na tronie Kurigalzu II.

Tell el-Amarna (staroegipskie Achetaton) - miejscowość nad środkowym biegiem Nilu, na jego wschodnim brzegu, około 320 km na południe od Kairu. Jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych w Egipcie. Około 1358-1340 p.n.e.[1] faraon - reformator religijny Amenhotep IV (Echnaton) — zbudował tu, na dziewiczej ziemi, stolicę swego państwa, a zarazem główny ośrodek nowej religii. Po śmierci Echnatona miasto opuszczono.

Muballit-szerua - asyryjska księżniczka, córka króla Aszur-uballita I (ok. 1363-1328 p.n.e.), którą ojciec wydał za mąż za Karaindasza, syna króla babilońskiego Burnaburiasza II (ok. 1359–1333 p.n.e.). Ze związku tego narodził się Kara-hardasz, który w 1333 r. p.n.e., po śmierci Burnaburiasza II, przejął tron w Babilonie.

Przypisy

H.W.F. Saggs, Wielkość i upadek Babilonii (1973), s.80.
Michael Roaf, Wielkie kultury świata: Mezopotamia (1998), s.139.

Bibliografia

Praca zbiorowa, Wielka Historia Świata (2005), s.177.

Marc van de Mieroop, Historia starożytnego Bliskiego Wschodu ok. 3000-323 p.n.e. (2008), s.140.

H.W.F. Saggs, Wielkość i upadek Babilonii (1973), s.80-81.

Michael Roaf, Wielkie kultury świata: Mezopotamia (1998), s.139.

Język akadyjski , dawniej też: chaldejski (akad. lišānum akkadītum, Kod ISO 639: akk) - język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e. Nazwa wywodzi się od starożytnego miasta Akad. Jego podstawowe dialekty to: staroakadyjski, babiloński i asyryjski. W drugiej połowie II tysiąclecia p.n.e. był używany w kontaktach dyplomatycznych między państwami Egiptu, Mezopotamii, Anatolii, Palestyny i Syrii.

Kara-Hardasz - król Babilonii z dynastii kasyckiej. Jego ojcem był Karaindasz, syn króla babilońskiego Burna-Buriasza II, a matką Muballit-szerua, córka króla asyryjskiego Aszur-uballita I. Panował bardzo krótko, bo niespełna rok (ok. 1333 r. p.n.e.). Zginął w czasie rewolty w Babilonii, która na tron babiloński wprowadziła uzurpatora o imieniu Nazi-Bugasz. Powstanie to spowodowało interwencję króla asyryjskiego Aszur-uballita I, dziadka Kara-hardasza, który obalił uzurpatora i wprowadził na tron babiloński Kurigalzu II, młodszego brata Karaindasza.