Atak gazowy w Halabdży - Polski Serwis Naukowy

Ofiary ataku chemicznego

Góra ciał kurdyjskich ofiar po ataku w Halabdży

Atak gazowy w Halabdży – chemiczny atak na kurdyjskie miasto Halabdża w północnym Iraku, przeprowadzony 16 marca 1988 r. przez irackie wojska. Irackie siły powietrzne na rozkaz Ali Hassana al-Madżida, kuzyna Saddama Husajna zrzuciły na miasto bomby z bronią chemiczną. Mieszanina sarinu, tabunu i gazu musztardowego zabiła ok. 5 tysięcy osób , a kilka tysięcy innych okaleczyła na całe życie.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Kurdowie – lud pochodzenia indoeuropejskiego, zamieszkujący przede wszystkim krainę zwaną Kurdystanem podzieloną pomiędzy Turcję, Irak, Iran i Syrię. Odosobnione enklawy Kurdów żyją także w tureckiej Anatolii, wschodnim Iranie (tzw. enklawa chorezmijska), w korytarzu oddzielającym Armenię od okręgu Górnego Karabachu (tzw. Czerwony Kurdystan) oraz Afganistanie. Spora diaspora kurdyjska rozsiana jest po świecie, większe skupiska znajdują się w Niemczech, Francji, Szwecji i Izraelu. Błędnie uważani są za największy naród bez własnej państwowości. Są inne większe narody bez własnych państw, jak choćby Tamilowie w Indiach i na Sri Lance. Kurdowie są jednak największym tak aktywnie działającym na rzecz separacji narodem.

Przyczyny

Celem ataku był odwet na Kurdach za ich powstanie zbrojne w północnym Iraku i wg władz w Bagdadzie wspieranie Iranu w wojnie iracko-irańskiej. Zaatakowanie Halabdży było tragicznym ukoronowaniem rozpoczętej przez Irak w 1987 akcji pacyfikacyjnej Kurdystanu w ramach operacji "Anfal".

Wojna iracko-irańska – zwana również Narzuconą wojną i Świętą obroną (w Iranie), Al-Kadisijją Saddama (w Iraku) oraz Pierwszą wojną w zatoce, wojna między Irakiem i Iranem w okresie od 22 września 1980 do 20 sierpnia 1988.

Sarin (trylon 144, trylon 46, ozn. NATO: GB; fluorometylofosfonian izopropylu) - silnie toksyczny fosforoorganiczny związek chemiczny stosowany jako bojowy środek trujący, zaliczany do grupy środków paralityczno-drgawkowych. Pochodna kwasu fosforowego. Wzór sumaryczny: C4H10O2PF.

Atak

Atak na miasto rozpoczął się wczesnym wieczorem 16 marca 1988. Po początkowym zrzuceniu na Halabdżę napalmu i bomb konwencjonalnych grupa około 20 samolotów MiG i Mirage irackich sił powietrznych zrzuciła bomby chemiczne. W akcji uczestniczyły także irackie śmigłowce, mające koordynować całą akcję. Pozostali przy życiu świadkowie tych wydarzeń mówili,że chwilę później ich oczom ukazała się wzburzona wędrująca nad miastem chmura dymu o białych i żółtych barwach. Twierdzili również, że przykuł ich uwagę roznoszący się w powietrzu zapach słodkich jabłek. Zabójcza dla organizmów żywych (padały również zwierzęta) chemiczna chmura szybko objęła swym zasięgiem cały obszar miasta. Na skutek ataku mieszaniną środków chemicznych (sarin, tabun, iperyt, gaz VX) ludzie tracili wzrok, dostawali ślinotoku, wymiotów a także wysypki i drgawek na całym ciele. U tych którzy nie znaleźli odpowiedniego schronienia zgon następował błyskawicznie.

Kurdystan – górzysta kraina w południowo-zachodniej Azji zamieszkana przez Kurdów. Terytorium Kurdystanu jest podzielone między następujące państwa:

Tabun to nazwa handlowa związku chemicznego stosowanego głównie jako gaz bojowy z grupy paralityczno-drgawkowych. Zgodnie z rezolucją ONZ nr 687 został zaklasyfikowany jako broń masowego rażenia. Jego produkcja jest pod ścisłą kontrolą, a składowanie zakazane przez Konwencję w Sprawie Broni Chemicznych z 1993.

Podsumowanie

Atak gazowy w Halabdży stanowi jedną z najstraszliwszych zbrodni przeciwko ludności cywilnej od II wojny światowej. Mieszkańcy Halabdży, którzy przeżyli masakrę, do dzisiaj zmagają się z ciężkimi chorobami. Wielu z nich umiera na raka albo jest chorych psychicznie. Odpowiedzialny za wydanie rozkazu ataku gazowego na Kurdów w Halabdży Ali Hassan al-Madżid zyskał od tego wydarzenia niechlubne miano "Chemicznego Aliego".

Saddam Hussajn, właściwie Saddam Hussajn Abd al-Madżid al-Tikriti (صدام حسين عبد المجيد التكريتي) (ur. 28 kwietnia 1937 roku w Al-Audży, zm. 30 grudnia 2006 roku w Bagdadzie) – iracki polityk, generał, prezydent i faktyczny dyktator Iraku w latach 1979-2003. Stracony przez powieszenie.

MiG (ros. МиГ, skrót od Mikojan i Guriewicz, a jednocześnie słowo oznaczające coś bardzo szybkiego, mgnienie, błysk) - rosyjska (niegdyś radziecka) firma produkująca samoloty. Firma specjalizuje się w produkowaniu samolotów myśliwskich.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Atak gazowy w Halabdży

Przypisy

Saddam i zagłada Kurdów [1] - artykuł w Gazecie Wyborczej
Konflikty Kolonialne i Postkolonialne w Afryce i Azji 1869-2006, s. 597,598.
The Smell of Apples