Atak spekulacyjny - Polski Serwis Naukowy

Atak spekulacyjny jest to odpływ dużej ilości kapitału. Jeśli jest udany, to prowadzi do dewaluacji. Podniesienie stóp procentowych oraz zaostrzenie polityki fiskalnej przeciwdziała atakom. Skuteczność tych działań zależy od możliwości konsekwentnej ich realizacji.

Interpretacje ataku spekulacyjnego

Atak spekulacyjny możemy rozumieć dwojako:

Dewaluacja – reforma pieniężna, która polega na administracyjnym obniżeniu sztywnego kursu waluty narodowej wobec innych walut przez narodowy bank centralny, np. w celu poprawienia bilansu płatniczego. Nie należy jej mylić z denominacją, ponieważ następuje tutaj realne obniżenie wartości waluty względem innych walut, podczas gdy w przypadku denominacji jest ono czysto nominalne i ma charakter wyłącznie usprawnienia technicznego. W przypadku stosowania płynnego kursu walutowego odpowiednikiem dewaluacji jest deprecjacja.

Polityka fiskalna to ogół działań państwa kształtujących budżet państwa poprzez zmiany we wpływach (np. podatki, zadłużenia publicznego) i wydatkach państwa (np. subwencje, inwestycje państwowe, itp.).

Pierwsza interpretacja: Atak prowadzi do korekty błędów w polityce gospodarczej. W przypadku, gdy duży deficyt budżetowy zmusza kraj do drukowania pieniędzy, wówczas inflacja jest nieunikniona. Zobowiązywanie się do utrzymywania stałego nominalnego kursu walutowego, w takiej sytuacji, nie ma najmniejszego sensu. Atak spekulacyjny zmusza tylko polityków gospodarczych do zmiany systemu kursowego na bardziej realistyczny, tj. system kursu płynnego.

Druga interpretacja: Zakładamy istnienie dwóch możliwych kursów równowagi. Bez ataku spekulacyjnego dotychczasowy stały kurs walutowy jest możliwy do utrzymania. Kurs walutowy jest nieco przewartościowany, ale koszt dewaluacji przewyższa koszty niewielkiego spadku konkurencyjności. Jednak w przypadku ataku spekulacyjnego do rachunku należy dodać koszty jego odparcia. Może to zaburzyć dotychczasową równowagę, a tym samym doprowadzić do sytuacji, w której bardziej będzie się opłacało zaakceptowanie porażki i skorzystanie z (chwilowej) wyższej konkurencyjności, uzyskanej dzięki dewaluacji. Zgodnie z tą interpretacją możliwość utrzymania stałego kursu walutowego zależy całkowicie od decyzji spekulantów o przystąpieniu (lub nie) do ataku.

Ataki spekulacyjne, które kończą się pomyślnie mogą wyrządzić wiele szkód (np. bankructwo banków oraz ogólny spadek zaufania).

Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne S.A. (PWE) − polskie wydawnictwo specjalizuje się w wydawaniu książek i podręczników akademickich o tematyce ekonomicznej.

Przebieg ataku spekulacyjnego

Atak spekulacyjny ma na celu przyniesienie zysku spekulantom dzięki osłabianiu waluty danego kraju. Jego przebieg jest następujący:

spekulanci zaciągają kredyty w słabnącej walucie, którą chcą zaatakować;

spekulanci masowo wyprzedają walutę, co powoduje wzrost jej podaży i pośrednio osłabia popyt;

w wyniku masowej sprzedaży spada zaufanie do danej waluty, co powoduje dalsze jej osłabianie;

gdy kurs mocno spadnie spekulanci odkupują tę walutę po niższej cenie i spłacają zaciągnięte kredyty, zarabiając na różnicy kursów.

Obrona przed atakiem spekulacyjnym

Kraj może się uodpornić na atak na następujące sposoby:

zmniejszenie mobilności kapitału,

przyjęcie jednego ze skrajnych rozwiązań (całkowicie płynnego kursu lub kursu bezwzględnie stałego),

uczynienie stałego kursu bardziej wiarygodnym, na wzór starego systemu waluty złotej (popularnym narzędziem jest instytucja tzw. izby walutowej lub inaczej: zarządu walutą).

Przypisy

Adam Budnikowski: Międzynarodowe stosunki gospodarcze. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, 2006, s. 417-418. ISBN 83-208-1622-X.

Bibliografia

David Begg, Rudiger Dornbusch, Stanley Fischer: Makroekonomia. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, 2007. ISBN 978-83-208-1644-0.

Adam Budnikowski: Międzynarodowe stosunki gospodarcze. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, 2006. ISBN 83-208-1622-X.