Atauro - Polski Serwis Naukowy

Atauro

Atauro (również: Atauru, Pulau Atauro, Ataúro) to niewielka wyspa leżąca 25 km na północ od Dili w Timorze Wschodnim, w nieaktywnej wulkanicznie części archipelagu Wetar, między indonezyjskimi wyspami Alor i Wetar. Administracyjnie jest częścią dystryktu Dili.

Wyspa ma 25 km długości i 9 km szerokości (105 km²), a zamieszkuje ją około 8000 osób.

Timor Wschodni (Demokratyczna Republika Timoru Wschodniego) – państwo na wyspie Timor w Archipelagu Malajskim, 450 km na północ od Australii. Do 1975 jako Timor Portugalski, w 1976 anektowany przez Indonezję, czego nigdy nie uznała Organizacja Narodów Zjednoczonych. Od 1999 pod administracją ONZ. Pełna niepodległość od 20 maja 2002. Od zachodu graniczy z Indonezją.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

Nazwa

Atauro w lokalnym języku oznacza koza, stąd też indonezyjska nazwa Pulau Kambing - "kozia wyspa" (kambing to kozioł w języku indonezyjskim). Nazwa pochodzi od dużego stada kóz, hodowanych na wyspie.

Geografia

Wyspa dzieli się na 5 dystryktów, z których każdy podlega innej wsi: Bikeli i Beloi na północy, Macadade (dawniej Anartutu) na południowym zachodzie, oraz Makili i Vila (dawniej Maumeta) na południowym wschodzie. Największą miejscowością jest Vila. Inne większe miejscowości: Pala, Uaroana, Arlo, Adara i Berau. Jedyna droga asfaltowa łączy miejscowości Vila i Pala, posiada ona odgałęzienia - ścieżki prowadzące do innych wsi na wyspie. Wyspa posiada lądowisko dla niewielkich samolotów.

Protestantyzm — jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.

Nurkowanie – przebywanie pod wodą przy wykorzystaniu odpowiedniego sprzętu lub na tzw. zatrzymanym oddechu (freediving), w celach rekreacyjnych, sportowych, naukowych, technicznych, ratunkowych lub militarnych. Nurkowanie ze sprzętem (ang. scuba diving) oraz nurkowanie na zatrzymanym oddechu (ang. freediving) jest zaliczane do sportów ekstremalnych.

Największym wzniesieniem jest Mt. Manucoco, 995 m n.p.m. Głębokość w cieśninie między Atauro a Timorem sięga 3500 m.

Mapa geologiczna wyspy

Na Atauro występują niedobory wody pitnej, szczególnie w porze suchej. Portugalia zamierza wspomóc projekt poprawy zaopatrzenia mieszkańców wyspy w bieżącą wodę pitną.

Klimat wyspy typowy dla jej położenia ma dwie pory: suchą i deszczową. Roślinność to lasy deszczowe, eukaliptusy, mocno już przetrzebione od czasu portugalskiego osadnictwa w XVI w.

Pojęcie Autonomia pochodzi od (staro)greckiego αυτονομία, (αὐτονομία) autonomía = możliwość stanowienia norm samemu sobie, samodzielność prawna. Dziś używa się go w zależności od dyscypliny (gospodarka, prawo, polityka) lub kontekstu w znaczeniu niezawisłość, niezależność, samorządność (całkowita lub częściowa).

Wyspa – każdy z trwałych fragmentów , jeziorach, stawach, morzach i oceanach. Mała wyspa, to wysepka. Za wyspy nie uznaje się ruchomych ławic piaszczystych, ani obszarów lądu zalewanych podczas przypływów.

Wyspa ma połączenie promowe z Dili, podróż taka trwa około 2 godzin. Innym sposobem jest skorzystanie z łodzi rybackich. Wyspa jest również regionem turystycznym, z powodu otaczających ją raf koralowych atrakcyjnym dla zwolenników nurkowania.

Kultura

Atauro

Atauro różni się pod względem kulturowym od innych części Timoru Wschodniego, gdyż większość mieszkańców stanowią protestanci. Akcję ewangelizacyjną na początku XX w. prowadzili tu holenderscy kalwini z pobliskiego Alor. Miejscowa ludność używa trzech dialektów języka wetarskiego, będących w użyciu także w Indonezji, na wyspach Wetar i Liran.

Las deszczowy, las wiecznie zielony – formacja roślinna zdominowana przez wiecznie zielone lasy występujące na obszarach o rocznej sumie opadów przekraczającej 2000 mm rocznie, wysokiej temperaturze o niskich amplitudach dziennych i rocznych oraz wysokiej wilgotności powietrza.

Archipelag (z gr. Ἀρχιπέλαγος Archipelagos - nazwa prowincji bizantyjskiej obejmującej główne wyspy Morza Egejskiego) - grupa wysp położonych blisko siebie, najczęściej o wspólnej genezie i podobnej budowie geologicznej. Ze względu na ułożenie wysp można wyróżnić roje wysp - archipelagi składające się z bezładnie rozmieszczonych niedużych wysp oraz łańcuchy wysp, w których wyspy rozmieszczone są rzędem obok siebie.

Historia

Atauro została skolonizowana wraz z Timorem Wschodnim przez Portugalię w XVI w. Pierwotnie osadzano na niej więźniów, w późniejszym okresie także osadników.

W czasach, gdy Timor Wschodni był kolonią portugalską, Atauro było częścią prowincji Dili. Po uzyskaniu niepodległości przez Timor Wschodni rozważano możliwość utworzenia osobnego dystryktu Atauro, posiadającego autonomię. Propozycja ta nie została jednak przyjęta.

Po opuszczeniu Timoru Wschodniego przez Portugalczyków w 1975 roku, wyspa należała do Indonezji. Przeszła pod władzę niepodległego Timoru Wschodniego 20 maja 2002 roku.

Pora sucha - okres o niższych opadach atmosferycznych. W klimacie gorącym za okres taki uważa się miesiące, w których sumy opadów spadają poniżej 60 mm.

Kalwinizm - jedna z ważniejszych doktryn i wyznań protestanckich. Kalwinizm zaliczany jest do ewangelicyzmu historycznego tj. wyznań wywodzących się wprost z reformacji.