Augur - Polski Serwis Naukowy

Augur z lituusem w dłoni

Augur (łac.) – starożytny termin o korzeniach najprawdopodobniej praindoeuropejskich, oznaczający rzymskiego kapłana zajmującego się auspicjami.

Instytucja augura ma prawdopodobnie charakter praindoeuropejski. W czasach historycznych wiemy o istnieniu kolegium augurów, które składało się początkowo z trzech patrycjuszy, po jednym dla każdej z najstarszych tribus rzymskich. Byli oni dobierani do kolegium na drodze kooptacji i sprawowali urząd dożywotnio.

Patrycjusze (łac. patres - ojcowie) to uprzywilejowana, wyższa warstwa społeczna, która pojawiła się w okresie republiki, w starożytnym Rzymie. Posiadali pełne prawa polityczne (do pewnego momentu) i wyłączność na obejmowanie urzędów. Wywodzili się oni z zamożnych rodzin. Początkowo prawdopodobnie potomkowie arystokracji rodowej (zamknięta liczba rodów - "gentes"), która we wczesnym okresie państwa (okres królewski i wczesnej republiki) cieszyła się pełnią praw politycznych.

Tribus - jednostka administracyjno terytorialna, odgrywająca bardzo ważną rolę w antycznym, republikańskim Rzymie. Według tribus wymierzano podatki (tributum), określano cenzus i dokonywano zaciągu do wojska.

Liczebność kolegium była stopniowo zwiększana, najpierw do sześciu, następnie do dziewięciu członków. W r. 300 p.n.e. do kolegium dopuszczono plebejuszy ustalając, że spośród dziewięciu członków kolegium będzie czterech patrycjuszy i pięciu plebejuszy.

W r. 104 p.n.e. uchwalone zostało prawo Domicjusza (lex Domitia), które zadecydowało o zniesieniu kooptacji augurów. Od tej pory nowi członkowie kolegium byli wybierani głosami 17 tribus wylosowanych spośród 35 istniejących. Sulla zniósł lex Domitia przywracając kooptację i jednocześnie zwiększając liczebność kolegium do piętnastu augurów (siedmiu plebejuszy i ośmiu patrycjuszy). Kooptacja została ponownie zniesiona w r. 63 p.n.e.

Lituus (łac. lituus) - laska kapłańska augurów, kapłanów rzymskich i prawdopodobnie etruskich. Miała zastosowanie w różnych praktykach, szczególnie sakralnych (wróżby) lub mających z nimi związek (np. wyznaczanie miejsca pod budowę świątyni, budynków użyteczności publicznej). Laska ta służyła do określania okręgu nieba dla wróżb z lotu ptaków. Według legendy, Romulus wyznaczył tą laską granice pod budowę miasta. Przechowywany na Palatynie w gmachu kapłanów salijskich, aż do pożaru miasta.

Auspicjum (łac. auspicium) – starożytny rytuał rzymski o korzeniach praindoeuropejskich mający na celu wywnioskowanie woli bogów z lotu wielkich ptaków drapieżnych, przede wszystkim orła, sępa oraz kilku innych gatunków, których identyfikacja jest sporna.