August Zaleski - Polski Serwis Naukowy

August Zaleski (ur. 13 września 1883 w Warszawie, zm. 7 kwietnia 1972 w Londynie) – polski polityk i dyplomata, dwukrotny minister spraw zagranicznych, Prezydent RP na Uchodźstwie, wolnomularz.

Życiorys

Absolwent Gimnazjum Praskiego w Warszawie z 1901. Przed I wojną światową ukończył studia na London School of Economics. Pracował przez pewien czas jako bibliotekarz ordynacji Krasińskich. W 1917 podjął w Londynie stałe wykłady z literatury i języka polskiego, związał się z ruchem wolnomularskim. W czasie wojny jego misją było przekonanie Brytyjczyków, że akcja Piłsudskiego nie jest wymierzona w zachodnie mocarstwa Ententy, tylko w Rosję.

Rada Jedności Narodowej – reprezentacja polityczna Polskiego Państwa Podziemnego powstała z 8 stycznia na 9 stycznia 1944 w wyniku przekształcenia Krajowej Reprezentacji Politycznej, funkcjonująca do 1 lipca 1945.

Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – organ pomocniczy zapewniający realizację konstytucyjnych uprawnień Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Działa na podstawie art. 143 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997. Prezydent RP nadaje Kancelarii statut oraz powołuje i odwołuje jej szefa.

Po odzyskaniu niepodległości był dyplomatą akredytowanym w Szwajcarii, Grecji, Włoszech. Brał udział w pracach Ligi Narodów. Po przewrocie majowym był we wszystkich rządach do 1932 ministrem spraw zagranicznych. W latach 1928–1935 zasiadał w Senacie II i III kadencji. Pełnił także funkcję szefa Rady Nadzorczej Banku Handlowego w Warszawie oraz prezesa Polsko-Amerykańskiej Izby Handlowej. Po okupacji terytorium Polski przez Wehrmacht i Armię Czerwoną w konsekwencji agresji Niemiec i ZSRR ewakuował się do Francji, gdzie został ministrem spraw zagranicznych RP w Rządzie RP na uchodźstwie (drugi rząd Władysława Sikorskiego). Po podaniu się do dymisji w lipcu 1941, w proteście przeciw układowi Sikorski-Majski, sposobie jego negocjacji i pominięciu ministra spraw zagranicznych przy formułowaniu i zawarciu układu, szef Kancelarii Cywilnej Prezydenta RP Władysława Raczkiewicza.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Stanisław Ostrowski (ur. 29 października 1892 we Lwowie, zm. 22 listopada 1982 w Londynie) – lekarz, ostatni polski prezydent Lwowa i trzeci Prezydent RP na Uchodźstwie.

W 1947, po śmierci Władysława Raczkiewicza, objął urząd Prezydenta RP na Uchodźstwie. Ponieważ uprzednio wyznaczonym następcą Prezydenta RP był Tomasz Arciszewski, zmiana decyzji Prezydenta wywołała kontrowersje w środowisku polskiej emigracji politycznej (PPS), która nie przeciwstawiła się jednak ostatecznie objęciu urzędu przez Augusta Zaleskiego, choć pociągnęło to za sobą dymisję rządu Tomasza Arciszewskiego. W 1954 (po zakończeniu siedmioletniej kadencji na urzędzie Prezydenta RP) większość polityków emigracyjnych (w tym generałowie Władysław Anders i Tadeusz Bór-Komorowski) wypowiedziała posłuszeństwo Augustowi Zaleskiemu. Uznając, że przedłużając pozakonstytucyjnie swoją kadencję złamał on jednocześnie akt zjednoczenia narodowego, utworzyła w 1954 Radę Trzech – substytucyjną kolegialną głowę państwa, urzędującą równolegle do śmierci Augusta Zaleskiego w 1972. W skład Rady Trzech wchodzili początkowo: Władysław Anders, Tomasz Arciszewski i Edward Raczyński. Po śmierci Tomasza Arciszewskiego jego miejsce zajął w Radzie Trzech Tadeusz Bór-Komorowski. Zwolennikiem Zaleskiego pozostał do swego powrotu do kraju w 1956 Stanisław Cat-Mackiewicz.

The London School of Economics and Political Science lub London School of Economics, LSE - część University of London, jedna z najważniejszych szkół wyższych specjalizujących się w ekonomii i naukach społecznych, która miała prawdopodobnie większy wpływ na kształt współczesnego świata politycznego niż jakakolwiek inna instytucja uniwersytecka.

Akt zjednoczenia narodowego - porozumienie zawarte 14 marca 1954 r. w Wielkiej Brytanii pomiędzy większością partii politycznych uchodźstwa polskiego. Miało ono zakończyć konflikt Rady Politycznej z obozem prezydencko-rządowym. Brał w nim udział m.in. Kazimierz Sosnkowski.

August Zaleski wyznaczył następcą Stanisława Ostrowskiego. Po śmierci Zaleskiego w 1972 Rada Trzech rozwiązała się, uznając legalność jego następcy wywodzącego się z PPS na emigracji: Stanisława Ostrowskiego. Został pochowany na Cmentarzu Lotników Polskich w Newark w Wielkiej Brytanii.

Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie – rząd Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1939-1990 będący legalną kontynuacją władz II RP, zmuszonych opuścić Polskę po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 i okupacji całego terytorium Polski przez agresorów. Siedzibą rządu był Paryż, później Angers (na zasadzie eksterytorialności), a od końca czerwca 1940 (kapitulacji Francji) - Londyn. Władze RP na uchodźstwie zakończyły działanie po wyborze i zaprzysiężeniu Lecha Wałęsy na prezydenta Polski i przekazaniu mu insygniów prezydenckich przez Prezydenta RP Ryszarda Kaczorowskiego.

Bank Handlowy w Warszawie S.A. – bank komercyjny z siedzibą w Warszawie, działający aktualnie pod marką Citi Handlowy (poprzednio: Citibank Handlowy).

Odznaczony m.in. estońskim Orderem Krzyża z Orłem (1931), Krzyżem Wielkim portugalskiego Orderu Chrystusa (1931). W 1930 roku został kawalerem Wielkiego Krzyża Magistralnego kawalerów maltańskich.

Przypisy

Andrzej Garlicki: Przewrót majowy. Warszawa: Czytelnik, 1979, s. 340. ISBN 83-07-00069-6.
Przemysław Waingertner: Mason ofiarny (pol.). [dostęp 24 maja 2008].
z poparciem emigracyjnej Rady Jedności Narodowej
Lista odznaczonych Orderem Krzyża z Orłem I klasy
CIDADÃOS ESTRANGEIROS AGRACIADOS COM ORDENS PORTUGUESAS (port.). presidencia.pt. [dostęp 2 maja 2011].
Paweł Czerwiński, Zakon Maltański i stosunki jego z Polską na przestrzeni dziejów, s. 175.