Australian Secret Intelligence Service

Gmach Departamentu Spraw Zagranicznych i Handlu w Canberze, oficjalna siedziba ASIS

Australian Secret Intelligence Service (ASIS) (Australijska Tajna Służba Wywiadowcza) - australijska służba specjalna stanowiąca cywilną agencję wywiadowczą tego państwa. Prowadzi działalność operacyjną poza granicami Australii (służbą specjalną o charakterze wewnętrznym jest Australian Security Intelligence Organisation). W sensie organizacyjnym stanowi część Departamentu Spraw Zagranicznych i Handlu, w którego gmachu ma też swoją oficjalną siedzibę.

Australian Security Intelligence Organisation (ASIO, Australijska Organizacja Bezpieczeństwa i Wywiadu) to służba specjalna utworzona w 1948 na bazie Alianckiego Urzędu Wywiadowczego i zajmująca się bezpieczeństwem wewnętrznym. Wspólnie z australijską policją federalną (Australian Federal Police) zajmuje się zbieraniem informacji wywiadowczych, kontrwywiadem oraz zapobieganiu terroryzmowi na terytorium Australii.

Federalna Rada Wykonawcza (Federal Executive Council) - organ władzy wykonawczej istniejący w systemie politycznym Australii, wzorowany na brytyjskiej Tajnej Radzie. Przewodniczącym Rady jest z urzędu gubernator generalny Australii, a w jej skład wchodzą wszyscy członkowie rządu (a więc nie tylko członkowie gabinetu, ale także politycy o randze odpowiadającej polskim sekretarzom i podsekretarzom stanu). Po zakończeniu urzędowania ministrowie formalnie pozostają członkami Rady aż do śmierci lub rezygnacji, ale w praktyce nie są zapraszani na posiedzenia i nie biorą żadnego udziału w jej pracach.

ASIS została powołana do życia na mocy ściśle tajnej decyzji Federalnej Rady Wykonawczej, faktycznie podjętej przez premiera Roberta Menziesa, z 13 maja 1952 roku. Szkolenia pierwszych agentów prowadzone były przez funkcjonariuszy brytyjskiej MI6. Przez blisko 20 lat jej istnienie było jedną z lepiej strzeżonych tajemnic państwowych. Publicznie opisana została po raz pierwszy w serii artykułów prasowych z listopada 1972 roku. Dziennikarze wpadli na trop prowadzonego przez ASIS na australijskich uczelniach werbunku potencjalnych agentów, którzy byli następnie wysyłani do państw Azji. Rząd Australii oficjalnie potwierdził jej istnienie dopiero w 1977 w wyniku decyzji premiera Malcolma Frasera.

Służby specjalne – ogólna nazwa opisująca instytucje, które prowadzą działania operacyjno-rozpoznawcze o charakterze niejawnym wewnątrz kraju. Służby działające poza granicami są nazywane służbami tajnymi. Domeną służb specjalnych jest pozyskiwanie i ochrona informacji kluczowych dla zapewnienia wewnętrznego bezpieczeństwa państwa. W państwach demokratycznych działania służb specjalnych wymykają się niekiedy spod kontroli organów nadzorczych. Służby tajne prowadzą operacje poza swoim macierzystym krajem, łamiąc nieraz tamtejsze prawo. Służby specjalne reżimów totalitarnych i państw niedemokratycznych stosują nieraz techniki niedozwolone przez prawo ich państwa macierzystego, jak przekupstwo, szantaż, skrytobójstwo oraz nielegalny handel bronią i narkotykami.

Secret Intelligence Service (SIS, znana także jako MI6 – Military Intelligence section 6, wywiad wojskowy Sekcja 6) – tajna brytyjska służba wywiadowcza powołana w roku 1909 do prowadzenia wywiadu zagranicznego.

Dopiero w 2001 ASIS zyskała ustawową podstawę swej działalności (wcześniej działała na podstawie aktów wykonawczych, w dużej mierze tajnych). Ustawa o służbach wywiadowczych (Intelligence Services Act) wprowadziła m.in. następujące przepisy:

funkcjonariusze ASIS nie mogą stosować przemocy bezpośredniej, brać udziału w działaniach o charakterze paramilitarnym ani w ogóle używać broni, z wyjątkiem obrony własnej

polityczną kontrolę nad ASIS sprawuje minister spraw zagranicznych Australii, którego polecenia mają dla Służby moc rozkazu

działania operacyjne obejmujące zbieranie informacji na temat obywateli australijskich muszą być każdorazowo autoryzowane przez ministra. Jeśli mają być prowadzone na terytorium Australii, ASIS powinna zlecić je ASIO lub policji.

agencja podlega nadzorowi specjalnej komisji parlamentarnej (wspólnej dla wszystkich służb specjalnych)

W Australii zbieranie materiałów wywiadowczych jest ściśle oddzielone od ich przetwarzania. ASIS zajmuje się wyłącznie pierwszym z tych zadań. Główną służbą tworzącą na podstawie zebranych informacji analizy wywiadowcze jest Office of National Assessments (ONA).

Wywiad - służba specjalna zajmująca się pozyskiwaniem (często niejawnych) informacji. W skali państwa wywiad to jeden ze sposobów rozpoznania strategicznego, polegający na zbieraniu najważniejszych wiadomości politycznych, wojskowych i gospodarczych. Współcześnie, dzięki takim zdobyczom techniki jak podsłuch satelitarny, działalność wywiadowczą można go również prowadzić nie opuszczając terytorium własnego państwa.

Źródła

Allan Gyngell, Michael Wesley: Making Australian foreign policy. Port Melbourne: Cambridge University Press, 2003. ISBN 0-521-53997-8.

Linki zewnętrzne

Strona oficjalna