Autobus członowy - Polski Serwis Naukowy

Autobus dwuczłonowy we Wrocławiu

Trójczłonowy autobus Van Hool z dwoma przegubami o długości 24,8m.

Autobus czteroosiowy, dwuczłonowy Mercedes-Benz CapaCity

Neoplan Jumbocruiser dwuczłonowy autobus piętrowy

Autobus członowy (zwany inaczej autobusem przegubowym, pot. przegubowiec) – autobus składający się z dwóch lub trzech części połączonych przegubem zginającym się podczas zakręcania i umożliwiającym swobodne przechodzenie pomiędzy członami, gdzie przegub jest osłonięty miechem (zwanym potocznie harmonią). Czasem we wrędze znajduje się podłużne okienko. Budowa autobusów członowych została zainicjowana przez firmy włoskie (Fiat, Viberti Monotral) i niemieckie (Henschel) w latach 1950. M. in. autobus Fiat Viberti był pierwszym przegubowcem jaki pojawił się w Polsce i jeździł na warszawskiej linii 107 przez kilka dni w roku 1957. Viberti to firma produkująca przyczepy, która w ten sposób rozbudowywała autobusy Fiat 411. Autobusy członowe mogły być początkowo robione w oparciu o autobusy z silnikiem z przodu lub podpodłogowym ze względu na konieczność stosowania wleczonej przyczepy, którą jest drugi człon. Np. silnik podpodłogowy jest stosowany w autobusach Ikarus 280. Powoduje to podniesienie podłogi, podczas gdy od lat trwały próby obniżenia podłogi autobusów miejskich. Zastosowanie silnika z tyłu dla obniżenia podłogi uniemożliwiało natomiast budowanie autobusów przegubowych w oparciu o dany model. Kupując licencję Berlieta PR100 i PR110 zrezygnowano z produkcji autobusów przegubowych w Polsce. Dopiero skonstruowanie mechanizmu przeciw wężykowaniu przez firmę Mercedes-Benz umożliwiło zastosowanie przyczep pchających z silnikiem umieszczonym z tyłu pojazdu i powstanie członowych autobusów niskopodłogowych. Dla pojazdów trójczłonowych stosuje się perony jak dla pojazdów kolejowych, ze względu na konieczność stosowania silnika podpodłogowego. Często są to autobusy torowe.

Silnik spalinowy — silnik wykorzystujący sprężanie i rozprężanie czynnika termodynamicznego (gazu) do wytworzenia momentu obrotowego lub siły. Sprężany jest gaz "zimny", a rozprężany — "gorący". Do sprężenia gazu zimnego zużywana jest mniejsza ilość energii mechanicznej niż uzyskuje się z rozprężania. Z tego powodu energia uzyskana z rozprężania zużywana jest do sprężania gazu i do napędu dowolnej maszyny. Gorący gaz uzyskuje się w wyniku spalenia paliwa, stąd nazwa: silnik spalinowy.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Są różne rodzaje autobusów przegubowych: jednoprzegubowe (dwuczłonowe) i dwuprzegubowe (trójczłonowe). Mają znacznie większą pojemność od zwykłych autobusów, mogą pomieścić nawet 200 osób. Ich długości wahają się od 16 do 25 metrów podczas gdy pojedyncze mają długość maksymalnie 15 metrów. Budowane są jako trójosiowe (do ok. 18,75 m), czteroosiowe dwuczłonowe (do ok. 21 m) i czteroosiowe trójczłonowe (większe długości). Istnieją również przegubowe autobusy piętrowe. W autobusach dwuczłonowych układ napędowy najczęściej znajduje się w drugim członie, silnik jest umieszczony za tylną osią i właśnie na nią przekazuje moment obrotowy. Spotykane są niekiedy również pojazdy z silnikiem w pierwszym członie z napędzaną środkową osią, taki układ jest powszechny w pojazdach trójczłonowych.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

MAN NG 272, to autobus miejski, produkowany przez niemiecką firmę MAN w latach 1990-1992. Jego następcą była zmodernizowana wersja MAN NG 272(2) produkowana w latach 1992-1999.

Autobusy przegubowe występują w bardzo dużych miastach. W Polsce eksploatowane tylko autobusy dwuczłonowe, natomiast autobusy trójczłonowe są popularne w Ameryce Południowej i Holandii.

Przykłady popularnych w Polsce autobusów przegubowych

Literatura

1. Dąbrowski J., Nalazek D., Stiasny M.: Warszawskie autobusy i trolejbusy. Wydawnictwo Betezda, Rybnik 2005

2. Leśniak W. (red.): Samochody od A-Z. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 1961

Solaris Urbino 18 – niskopodłogowy przegubowy autobus z serii Solaris Urbino przeznaczony dla komunikacji miejskiej, produkowany przez polską firmę Solaris Bus & Coach S.A. z Bolechowa koło Poznania. Obecnie produkowane są modele trzeciej generacji. Obok modelu podstawowego zasilanego silnikami diesla spełniającymi normę emisji spalin Euro 4, produkowane są modele spełniające ostrzejsze normy Euro 5 bądź EEV oraz zasilane gazem CNG lub z napędem hybrydowym drugiej generacji.

Moment siły (moment obrotowy) siły F względem punktu O jest to iloczyn wektorowy promienia wodzącego r, o początku w punkcie O i końcu w punkcie przyłożenia siły, oraz siły F:

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Autobus członowy