Autodysocjacja - Polski Serwis Naukowy

Autodysocjacja, autojonizacja – reakcja chemiczna, zachodząca w czystych rozpuszczalnikach amfiprotycznych (zdolnych zarówno do przyłączania, jak i oddawania protonów).

Autokataliza - zjawisko przyspieszenia reakcji katalitycznej pod wpływem jednego z produktów tej reakcji. Szybkość tej reakcji zatem wzrasta w miarę gromadzenia się produktów reakcji.

Proton, p <(gr.) πρῶτον – "pierwsze" (l.poj., rodz. nijaki)> - trwała cząstka elementarna z grupy barionów o ładunku +1 i masie spoczynkowej równej ok. 1 u. Protony są głównym składnikiem pierwotnego promieniowania kosmicznego. Protony wraz z neutronami (→ nukleony) tworzą jądra atomowe pierwiastków chemicznych. Liczba protonów w jądrze danego atomu jest równa jego liczbie atomowej, która z kolei jest podstawą uporządkowania atomów w układzie okresowym pierwiastków.

Gdy autodysocjacji cieczy SolH towarzyszy przeniesienie protonu, mamy ogólnie:

Rozpuszczalnik to ciecz zdolna do tworzenia roztworu po zmieszaniu z ciałem stałym, inną cieczą lub gazem. Najbardziej znanym rozpuszczalnikiem jest woda.

Siarkowodór, sulfan, H2S - nieorganiczny związek chemiczny; w warunkach normalnych jest to bezbarwny, palny gaz, którego silny, charakterystyczny zapach zgniłych jaj jest wyczuwalny w bardzo niewielkich stężeniach. Próg wyczuwalności siarkowodoru w powietrzu to od 0.0007 do 0,2 mg/m³. Powyżej 4 mg/m³ zapach jest odczuwany jako bardzo silny, jednak przy jeszcze wyższych stężeniach, przekraczających 300 mg/m³ staje się niewyczuwalny z powodu natychmiastowego porażenia nerwu węchowego. Siarkowodór jest silnie trujący. Jako stężenie niebezpieczne dla zdrowia przyjmuje się 6 mg/m³. Stężenie 100 mg/m³ powoduje uszkodzenie wzroku, natomiast przy stężeniu powyżej 1 g/m³ śmierć może nastąpić już w wyniku zaczerpnięcia jednego oddechu. Niebezpieczeństwo zatrucia siarkowodorem zachodzi m.in. podczas prac związanych z opróżnianiem szamba, wierceniem i kopaniem studni, wchodzeniem do studni, studzienek kanalizacyjnych lub niewentylowanych korytarzy podziemnych.

$SolH + SolH \leftrightarrow Sol^{-} + SolH_{2}^{+}$

dla wody:

$H_{2}O + H_{2}O \leftrightarrow OH^{-} + H_{3}O^{+}$

dla siarkowodoru:

$H_{2}S + H_{2}S \leftrightarrow HS^{-} + H_{3}S^{+}$

dla ciekłego amoniaku:

$NH_{3} + NH_{3} \leftrightarrow NH_{2}^{-} + NH_{4}^{+}$

dla alkoholi:

$R-OH + R-OH \leftrightarrow R-O^{-} + R-OH_{2}^{+}$

dla bezwodnych kwasów tlenowych:

$R-OH + R-OH \leftrightarrow R-O^{-} + R-OH_{2}^{+}$ np.: $H_{2}SO_{4} + H_{2}SO_{4} \leftrightarrow HSO_{4}^{-} + H_{3}SO_{4}^{+}$ $CH_{3}COOH + CH_{3}COOH \leftrightarrow CH_{3}COO^{-} + CH_{3}COOH_{2}^{+}$

Zobacz też

dysocjacja

autodysocjacja wody

autokataliza

Przypisy

Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 45. ISBN 83-71-83-240-0.