Autoportrety Albrechta Dürera - Polski Serwis Naukowy

Niemiecki artysta doby renesansu — Albrecht Dürer — znany jest m.in. z tworzenia licznych autoportretów.

Autoportret (Albertina)

Rysunek srebrnym sztyftem na zagruntowanym papierze stworzony przez Albrechta Dürera w wieku 13 lat w roku 1484, przechowywany w galerii Albertina w Wiedniu. Najwcześniejszy autoportret tego artysty. Chłopiec wskazuje palcem w prawą stronę, druga dłoń ukryta jest w rękawie.

Luwr (fr. Louvre, Musée du Louvre) – dawny pałac królewski w Paryżu, obecnie muzeum sztuki. Jedno z największych muzeów na świecie, najczęściej odwiedzana placówka tego typu na świecie. Stanowi jeden z ważniejszych punktów orientacyjnych Paryża, położony jest przy prawym brzegu Sekwany w obrębie Pierwszej Dzielnicy. W kompleksie budynków o całkowitej powierzchni wynoszącej 60,600 metrów kwadratowych znajdują się zbiory liczące około 35,000 dzieł sztuki od czasów najdawniejszych po połowę wieku XIX, dzieła światowego dziedzictwa o największej sławie takie jak np. stela z kodeksem Hammurabiego, Nike z Samotraki, Mona Lisa pędzla Leonarda.

Krzyż (etymologicznie z łac. crux) – znak, kształt lub przedmiot w postaci dwóch linii przecinających się, na ogół pod kątem prostym (†). Jest jednym z najstarszych symboli ludzkości znanym w większości starożytnych religii. Niemal w każdym zakątku ziemi odkryto przedmioty związane z tym znakiem. Zazwyczaj wiązano go z jakąś formą kultu sił przyrody (ogień, słońce, życie). Jest też używany jako element herbu.

Autoportret (Luwr)

Obraz olejny z 1493 roku, przechowywany w Luwrze, zwany również Portretem artysty trzymającego oset. Dürer namalował go na welinie mając 22 lata. Jest to pierwszy malowany portret artysty i zarazem pierwszy autoportret w sztuce europejskiej stworzony jako niezależne dzieło. Oset może oznaczać ślubowanie wierności narzeczonej, Agnes Frey, przez co przypuszcza się, że obraz miał być prezentem dla ukochanej, którą Dürer poślubił w 1494. Roślina może też nawiązywać do Pasji Chrystusa poprzez podobieństwo do kolców korony cierniowej. Nad głową artysty widnieje data i niemiecki napis:

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Frontalizm – zasada kompozycyjna stosowana w sztukach plastycznych, polegająca na przedstawianiu postaci ludzkiej od przodu, w układzie ściśle symetrycznym, dzięki czemu dzieło zyskuje charakter monumentalny i hieratyczny. W związku z tym kompozycję frontalną nadawano przede wszystkim wyobrażeniom kultowym i portretom oficjalnym, wystawionym na widok publiczny.

My sach die gat / Als es oben schtat
Autoportret (Prado)

Olejny obraz namalowany w 1498 roku, przechowywany w Muzeum Prado w Madrycie. Przedstawia elegancko ubranego Albrechta Dürera w wieku 26 lat, w delikatnym skręcie tułowia na tle okna otwierającego się na górzysty krajobraz.
Obraz został zakupiony przez Karola I Stuarta, później z kolei nabyty przez Filipa I Habsburga.

Stara Pinakoteka (niem. Alte Pinakothek) – muzeum sztuki w Monachium. Mieści się w neorenesansowym budynku zaprojektowanym przez Lea von Klenze. Kolekcja dzieł, której historia zaczyna się już w XVI wieku, zawiera dzieła malarstwa niemieckiego, holenderskiego, flamandzkiego, francuskiego, włoskiego i hiszpańskiego od wieków średnich po rokoko.

Język hiszpański – język należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim, dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).

Autoportret (Monachium)

Olejny obraz namalowany w 1500 roku, przechowywany Starej Pinakotece w Monachium. Artysta stworzył to dzieło w wieku 28 lat. Przedstawia ono frontalnie ujęte, idealizowane oblicze malarza na płaskim ciemnym tle. Gama barwna ogranicza się do brązów. Na obrazie znajduje się monogram Dürera, data oraz łaciński napis:
Muzeum Prado (hiszp. Museo del Prado) - mieszczące się w Madrycie, jedno z najważniejszych i najbogatszych muzeów na świecie. Zostało utworzone w 1819 r. przez króla Ferdynanda VII na prośbę jego drugiej żony - Marii Izabeli Braganza. Oryginalny, klasycystyczny budynek, zbudowany w roku 1785 według projektu Juana de Villanueva był kilkakrotnie rozbudowywany w XX stuleciu.

Jezus Chrystus (z , zdaniem historyków prawdopodobnie , zm. ok. 30–33 n.e. w Jerozolimie), Jezus z Nazaretu — centralna postać chrześcijaństwa. Według chrześcijan założyciel Kościoła, Syn Boży i Zbawiciel.
Albertus Durerus Noricus / ipsum me propriis sic effin / gebam coloribus aetatis / anno XXVIII
Ujęcie postaci nawiązuje do średniowiecznych wizerunków Chrystusa w symetrycznej pozie i patrzącego wprost na widza. Jest to jedyny przykład takiego typu portretu w historii sztuki. Od postaci Chrystusa odróżnia artystę współczesny strój — obszyty futrem płaszcz. Jan Białostocki badając refleksy światła w przedstawieniach oka w sztuce zauważył, że Dürer zaczął stosować motyw odbicia okna dzielonego na czworo, dzięki czemu na źrenicy zarysował się znak krzyża. Prawdopodobne jest, że refleks okna tego typu pełnił w tym autoportrecie funkcję religijnego symbolu światła.
Monogram (z gr. monos, pojedynczy oraz gramma, znak, litera) - litera lub kilka liter powiązanych kompozycyjnie, stosowanych jako podpis lub znak własności (wyszywanych na pościeli i ubraniach, nanoszonych na sprzętach, drukowanych). Literami monogramu są inicjały osoby lub nazwy firmy. Litery monogramu powinny być ozdobne, jednak w sposób umiarkowany, ponieważ naczelną cechą monogramu jest jego czytelność, a dopiero potem ozdobność.

Welin (z fr. vélin, od łac. vitellus - cielątko) bardzo cienki pergamin z cielęcej skóry, wysokiego gatunku. W wieku XIX tak nazywano drogi, bardzo miękki, gładki i cienki papier używany przede wszystkim do korespondencji i rysunków.

Przypisy

Albertina: Selbstbildnis als Dreizehnjähriger, 1484. (niem.)

Web Gallery of Art: Self-Portrait at 13, 1484. (ang.)

↑ Web Gallery of Art: Self-portrait at 22, 1493. Luwr: Self-Portrait or Portrait of the Artist Holding a Thistle, 1439. (ang.)

(ang. • fr.)

(ang. • hiszp.) Museo Nacional del Prado: Self-portrait, 1498.

Web Gallery of Art: Self-Portrait at 26, 1498. (ang.)

(niem. • ang.) Alte Pinakothek: Self-Portrait with Fur-Trimmed Robe, 1500.

↑ Web Gallery of Art: Self-Portrait in a Fur-Collared Robe, 1500. (ang.)

Jan Białostocki, Okno i oko. Realizm i symbolika refleksów światła w sztuce Dürera i jego poprzedników w: Symbole i obrazy w świecie sztuki, PWN, Warszawa 1982, ISBN 83-01-02771-1.