Autor nazwy - zoologia - Polski Serwis Naukowy

Autor nazwy naukowej taksonu w nomenklaturze zoologicznej to osoba lub osoby, które jako pierwsze opublikują w publikacji naukowej nazwę dla danego taksonu spełniającą określone warunki formalne.

Zgodnie z Międzynarodowym Kodeksem Nomenklatury Zoologicznej znaczenie dla cytowania nazwy naukowej ma ranga jednostki systemu klasyfikacyjnego. Nazwy dzielone są na trzy grupy:

o randze wyższej od rodzaju (plemię, podrodzina, rodzina itd.),

dotyczące rodzaju i podrodzaju,

dotyczące gatunku i jednostek niższych od gatunku.

W obrębie każdej z wymienionych grup jednostek taksonomicznych obowiązuje to samo autorstwo nazwy taksonów niezależnie od ich rangi. Przykładowo przynależność taksonomiczna rusałki admirał w nomenklaturze zoologicznej jest następująca:

Plemię (łac. tribus) – pomocnicza kategoria systematyczna szczebla rodzinowego, niższa od rodziny (familia), a wyższa od rodzaju (genus). Dodatkowymi kategoriami pomocniczymi dla plemienia są nadplemię (supertribus) i podplemię (subtribus), a w literaturze anglojęzycznej również infratribus.

Gatunek (łac. species) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:

rodzina: Nymphalidae Swainson, 1827

podrodzina: Nymphalinae Swainson, 1827

plemię Nymphalini Swainson, 1827

rodzaj: Vanessa Fabricius, 1807

gatunek: Vanessa atalanta (Linnaeus, 1758)

W nawiasach okrągłych podawany jest autor ważnej diagnozy taksonomicznej, który jednak wskazał odmienną od uznawanej aktualnie przynależność systematyczną. W tym przypadku Karol Linneusz umieścił gatunek w obrębie rodzaju Papilio, jako Papilio atalanta Linnaeus, 1758.

Nomenklatura zoologiczna – zbiór zebranych w Międzynarodowym Kodeksie Nomenklatury Zoologicznej (ICZN) zasad i zaleceń obowiązujących przy tworzeniu i stosowaniu nazw naukowych taksonów zwierząt.

Alfabetyczna lista skrótów nazwisk niektórych zoologów umieszczanych w nazwach naukowych zwierząt. Najczęściej są to autorzy, którzy w publikacjach jako pierwsi opisali dany takson i nadali mu nazwę systematyczną.

Przy podawaniu autora nazwy podaje się nazwisko w pełnym brzmieniu, bez jego skracania i bez podawania imion. Jeśli nazwisko jest popularne i przez to niejednoznaczne, podaje się inicjały imienia lub imion. Po nazwisku podaje się datę pierwszej publikacji oddzieloną od nazwiska przecinkiem.

Takson – jednostka taksonomiczna zdefiniowana przez taksonomów w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.

Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.

Przykłady:

Balaena mysticetus Linnaeus, 1758

Zapis taki oznacza, że wieloryb grenlandzki, którego nazwa dotyczy, opisany został po raz pierwszy poprawnie pod względem formalnym (z punktu widzenia kodeksu nomenklatury zoologicznej) przez Linneusza w jego Systema Naturae w 1758 roku. W dodatku zarówno pod względem nomenklatorycznym i taksonomicznym diagnoza taksonomiczna nie uległa zmianie.

Anser albifrons (Scopoli, 1769)

Gęś białoczelna została po raz pierwszy opisana w publikacji naukowej przez Giovanniego Scopoliego jako Branta albifrons Scopoli, 1769. Takson ten został później przez taksonomów przesunięty do rodzaju Anser. Zmiana ujęcia nie ma wpływu na podawanie nazwiska autora nazwy (inaczej jest w nomenklaturze botanicznej). Zmianę ujęcia uwidacznia się tylko objęciem nawiasami nazwiska i daty publikacji.

Pełne cytowanie nazwy naukowej rozszerzone o wskazanie miejsca publikacji diagnozy taksonomicznej stosowane jest w publikacjach taksonomicznych. Przykład:

Skrót – skrócony zapis wyrazu lub wyrażenia, zbudowany z jednej lub kilku liter (inna nazwa to: abrewiatura). Skróty zapisuje się stosownie do obowiązujących dla danego języka norm ortograficznych, przyjętych zwyczajowo konwencji pisowni dla konkretnych skrótów (różne znaczenia, wyjątki) lub w sposób swoisty dla skrótów nazw własnych – szczególnie jeśli są to skróty stosowane w odniesieniu do podmiotów gospodarczych i instytucji.

Gęś białoczelna (Anser albifrons) – gatunek dużego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae), zamieszkujący północną Eurazję i Amerykę Północną. Przeloty w lutym – maju i wrześniu – grudniu. Zimuje w południowej Europie, Azji Środkowej i Ameryce Środkowej. W Polsce pojawia się licznie podczas przelotów, na północy i zachodzie kraju.

Branta albifrons Scopoli, 1769, Annus I Hist.-Nat. 69.

Zobacz też

Lista skrótów nazwisk zoologów

Autor nazwy (botanika)