Azotan potasu - Polski Serwis Naukowy

Azotan potasu, KNO3 (saletra potasowa, saletra indyjska) – nieorganiczny związek chemiczny z grupy azotanów, sól potasu i kwasu azotowego.

Azotan potasu występuje w przyrodzie w niewielkich ilościach w postaci minerału nitrokalitu w krajach o suchym, gorącym klimacie, m.in. w Chinach i Indiach. Z tych państw był sprowadzany do Europy, czemu zawdzięcza nazwę "saletra indyjska".

Otrzymywanie

Obecnie otrzymuje się ją głównie w reakcji podwójnej wymiany między azotanem sodu i chlorkiem potasu (strąca się najtrudniej rozpuszczalny spośród tych soli chlorek sodu, w roztworze pozostaje KNO3):

Methemoglobina, MetHb – utleniona hemoglobina powstała w wyniku nieodwracalnej reakcji przyłączania tlenu, co związane jest ze zmianą stopnia utlenienia żelaza wchodzącego w skład hemoglobiny z +II na +III. Jon żelaza jest związany z heminą. Nie posiada zdolności przenoszenia tlenu.

Sole - związki chemiczne powstałe w wyniku całkowitego lub częściowego zastąpienia w kwasach atomów wodoru innymi atomami, bądź grupami o właściwościach elektrofilowych, np. kationy metali, jony amonowe i inne postaci XR4+ (gdzie X = {N, P, As, ...}, R - dowolna grupa organiczna) itp. Sole znalazły liczne zastosowania jako nawozy sztuczne, w budownictwie, komunikacji, przemyśle spożywczym i wielu innych. Sole występują w przyrodzie, jako minerały lub w organizmach żywych w roztworach płynów ustrojowych.

NaNO3 + KCl ⇌ KNO3 + NaCl↓

Właściwości

Saletra potasowa jest bezbarwnym lub białym, krystalicznym ciałem stałym. Jej temperatura topnienia wynosi 334 °C. Przy ogrzaniu do 400 °C rozkłada się na azotyn potasu i tlen: 2KNO3 → 2KNO2 + O2

Zastosowanie

Nawóz sztuczny;

Saletra potasowa jest utleniaczem. Z tego powodu jej głównym zastosowaniem była produkcja czarnego prochu. Obecnie stosowana w pirotechnice jako utleniacz, m.in. do wytworzenia fotobłysków, czyli krótkich i bardzo jasnych impulsów świetlnych uzyskiwanych podczas spalania mieszaniny saletry z pyłami metali. Po zmieszaniu z sacharydem, np. sacharozą w proporcjach stechiometrycznych i stopieniu tworzy substancję łatwopalną (znaną jako karmelek lub karmelka) o temperaturze zapłonu ok. 400 °C, osiąga temperaturę 600 °C i wytwarza dużo dymu;

Do początków XX w. azotan potasu był używany do otrzymywania kwasu azotowego;

Obecnie jest stosowany głównie do produkcji azotynu potasu, do nitrowania;

Konserwant mięsa (E 252);

Azotan potasu zmieszany z cukrem lub cukrem pudrem jest podstawowym paliwem stosowanym przez palestyńskie ugrupowania terrorystyczne w rakietach typu Kassam, którymi ostrzeliwane jest terytorium Izraela.

Toksyczność

Azotan potasu działa bezpośrednio utleniająco na hemoglobinę, powodując powstanie methemoglobiny i nitrozohemoglobiny. Działa drażniąco na skórę, oczy, drogi oddechowe i przewód pokarmowy.

Azotan sodu, NaNO3 (saletra sodowa, saletra chilijska) – nieorganiczny związek chemiczny z grupy azotanów, sól kwasu azotowego i sodu. Tradycyjne określenie „saletra” pochodzi łac. sal petrae = sól skalna.

Kassam – nazwa rakiet domowej produkcji, wytwarzanych przez palestyńskie ugrupowania terrorystyczne, które wykorzystywane są do ostrzeliwania izraelskich osiedli i miast. Nazwa pochodzi od nazwiska palestyńskiego bojownika z okresu powstania przeciwko Brytyjczykom z lat 30. XX w., Izz ad-Dina al-Kassama. Pierwsze użycie około jesieni 2001 r. Ocenia się, że do marca 2008 r. palestyńskie grupy wystrzeliły około 3000 takich rakiet na Izrael. Od ich wybuchów straciło życie 12 Izraelczyków, a 500 odniosło rany.

Przeliczeniowa doustna dawka śmiertelna dla osoby dorosłej wynosi około 4 g.

Substancja rozkłada się i jest przyswajalna w środowisku naturalnym (dlatego też jest stosowana jako nawóz sztuczny), jednak duże ilości mogą być zagrożeniem dla organizmów wodnych i lądowych.

Przypisy

↑ Azotan potasu (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
↑ Department of Chemistry, The University of Akron: Potassium nitrate (ang.). [dostęp 2012-02-23].
Azotan potasu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
↑ Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej (pol.). Pharma Cosmetic
Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej (pol.). Akademia Medyczna im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

Linki zewnętrzne

http://webmineral.com/data/Niter.shtml